Sedes sapientiae

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Sedes Sapientiae)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Maria als Sedes sapientiae (Italiaans, 1199, Bode-Museum, Berlijn)

De Sedes sapientiae (Latijn voor Zetel der wijsheid) is een wijze waarop Maria, de moeder van Jezus, in de beeldende kunst wordt voorgesteld.

Zetel der wijsheid is een van de omschrijvingen van de Maria in een litanie van de heilige Maagd Maria (Litanie van Loreto). In de beeldende kunst verwijst de titel naar afbeeldingen waarbij Maria, gezeten op een troon, het kind Jezus op haar schoot vasthoudt en daarbij vaak een scepter in haar rechterhand heeft. Het Christuskind heeft soms in zijn hand een wereldbol (als symbool van Gods heerschappij over de schepping) of een open boek (als teken van zijn leraarsambt).

Oorsprong[bewerken | brontekst bewerken]

De Sedes sapientiae-voorstelling is van oorsprong Byzantijns en werd vanaf de 11e eeuw ook populair in de westerse kerk. Afbeeldingen van Maria als Zetel der Wijsheid kwamen het eerst voor in de Oosterse religieuze kunst (vanaf de 7e eeuw); in het Westen komt de afbeelding eerst in miniaturen voor (9e/10e eeuw), daarna ook als sculptuur (11e/12e eeuw). In Italië spreekt men ook van maesta. Als een van de bekendste latere voorbeelden binnen deze vormtypologie geldt de 14e-eeuwse Maestà van Duccio di Buoninsegna.

Voorkomen[bewerken | brontekst bewerken]

Belgie[bewerken | brontekst bewerken]

Mariabeelden van het Sedes sapientiae-type vindt men in België onder meer in:

Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

In Nederland bevinden zich Sedes sapientiae onder andere in

Frankrijk[bewerken | brontekst bewerken]

Zegel[bewerken | brontekst bewerken]

Een afbeelding van de Sedes Sapientiae is sinds 1909 ook opgenomen in het zegel van de Katholieke Universiteit Leuven; de afbeelding stelt het 15e-eeuws Leuvense Sedes Sapientiae-beeld uit de Sint-Pieterskerk van Leuven voor, met daaronder het jaartal 1425, het jaar waarin de universiteit werd gesticht; het geheel omringd met de tekst Universitas catholica Lovaniensis. Sedes sapientiae.

Zie de categorie Sedes sapientiae van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.