Steekspel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Prent uit de Renaissancetijd die het steekspel weergeeft (Paulus Hector Mair, de arte athletica, ca. 1540)

Een steekspel is een competitie tussen twee, of meer, ridders te paard. Elke ridder rijdt tegen een van de andere ridders, tot ze allemaal tegen elkaar hebben gereden. Ze proberen hierbij elkaar van hun paard te steken met een lans. Het steekspel ontstond in de hoge middeleeuwen (1000-1250) en bleef populair tot ver in de 16e eeuw.

Het steekspel was eigenlijk een elitaire topsport. Deelname stond alleen open voor ridders. De deelnemers waren welgesteld en konden beschikken over personeel, een goed paard, een degelijk harnas en over de vrije tijd om zich te bekwamen in het steekspel.

Gedurende de paar eeuwen dat het steekspel in zwang was ontstonden verschillende varianten met verschillende regels en verschillende gradaties van de hoeveelheid risico die ermee gepaard ging, zoals botte versus scherpe lanspunten. Ook de 'hitzones' op het lichaam, en de daaraan verbonden puntentelling, konden variëren. Hoogste punten werden toegekend als het lukte de tegenstander daadwerkelijk uit het zadel te lichten. Aan het eind van het steekspel ging het erom wie de meeste punten had vergaard.

De ridders konden tijdens steekspelen aantonen hoe moedig en capabel ze waren. Tegelijkertijd waren steekspelen 'vriendschappelijke oefenwedstrijden' die de ridders bezighielden in tijden van vrede. In oorlogstijd stonden ze tegenover elkaar op het slagveld, om dezelfde vaardigheden te testen, maar dan op leven en dood. Dit laatste is slechts een betrekkelijk verschil, aangezien er regelmatig dodelijke slachtoffers vielen tijdens het spel.

Einde van het steekspel in Frankrijk[bewerken]

Tijdens een steekspel gehouden op 30 juni 1559 om de Vrede van Cateau-Cambrésis te vieren, trad koning Hendrik II van Frankrijk aan op het toernooiveld. Hij droeg op zijn helm de kleuren wit en zwart van zijn minnares Diana van Poitiers. De koning werd dodelijk verwond door zijn tegenstrever, Gabriel de Lorges toen een speer afbrak en het linkeroog van Hendrik trof (zie afbeelding). Ondanks de zorgen van de beroemde Franse arts Ambroise Paré en de Vlaamse anatoom Vesalius, waarvan men vermoed dat hij ook aanwezig was, overleed Hendrik. Deze gebeurtenis maakte in Frankrijk een einde aan steekspelen.

Andere vormen[bewerken]

Vanouds is er ook het watersteekspel waarbij men elkaar vanaf een plank op een roeiboot met een lans het eerst in het water probeert te krijgen. Dit is een folklore en groepssport die nog in meerdere landen beoefend wordt.

Folklore[bewerken]

Tegenwoordig wordt het steekspel weer beoefend door mensen die zich kleden en bepantseren als de ridders van weleer en zich de vaardigheden van het steekspel eigen hebben gemaakt.

Etymologie[bewerken]

Tegenwoordig wordt met een steekspel ook een puntige discussie bedoeld, zoals in een juridisch steekspel.

Galerij[bewerken]