Steen, papier, schaar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Steen, papier, schaar, ook bekend als blad, steen, schaar[1] of schaar, steen, papier, is een wijdverbreid nulsomspel dat met de hand gespeeld wordt.

Het spel wordt, meestal door kinderen, gebruikt om te loten, bijvoorbeeld om te bepalen wie aan de beurt is bij een spel zoals tikkertje, verstoppertje of varianten daarvan. Het voordeel hierbij is dat er geen derde element nodig is (zoals bij het raden van een getal), en geen materiaal zoals bij kop of munt en een dobbelsteen rollen. De uitkomst is onvoorspelbaar, in tegenstelling tot het gebruik van een aftelrijmpje.

Steen Papier Schaar
Elk van de drie handgebaren (van links naar rechts: steen, papier en schaar) verslaat een van de andere gebaren.

Regels[bewerken]

De twee spelers tellen af en steken tegelijk zonder aarzeling de hand uit in de vorm van:

  • een vuist (steen) wint van twee gespreide vingers (de steen maakt de schaar bot);
  • een vlakke hand (papier) wint van een vuist (het papier bedekt de steen);
  • twee gespreide vingers (schaar) winnen van een vlakke hand (de schaar verknipt het papier).

Het spel wordt doorgaans een afgesproken oneven aantal keren gespeeld (meestal 3 keer), zodat er geen gelijkspel uit de bus kan komen. De winnaar is degene die de meeste winnende combinaties maakte.

Theorie[bewerken]

Steen, papier, schaar is een voorbeeld van wat in de wiskunde een cyclische orde wordt genoemd. Rangschikt men de drie objecten naar sterkte, dan volgt papier op steen, schaar op papier, steen weer op schaar, enzovoort: ... < steen < papier < schaar < steen < papier < schaar < steen < ...

Strategie[bewerken]

Steen, papier, schaar wordt gezien als een geluksspel, daar je niet kan voorspellen wat de tegenspeler zal kiezen. Er zijn echter wel tactieken om de overwinningskansen te vergroten. Onervaren (voornamelijk mannelijke) spelers kiezen veelal steen als eerste zet. Waarschijnlijk komt dit doordat steen er sterk uitziet en kracht uitstraalt. In dat geval heb je meer overwinningskansen als je kiest voor papier. Andere (voornamelijk vrouwelijke) spelers kiezen na het uitleggen van het spel voornamelijk voor schaar, wellicht door het uitspreken van het laatste woord voor het keuzemoment. Ervaren spelers zouden daarom minder snel geneigd kunnen zijn om voor steen te kiezen.[bron?] In dat geval kan je dus het best kiezen voor schaar. Dit geeft het meeste kans op minstens een gelijkspel (schaar tegen schaar) of een overwinning (schaar tegen papier). Jonge of onervaren spelers kunnen ook gemanipuleerd worden door bij de uitleg van het spel meer aandacht te geven aan een van de drie voorwerpen zodat de speler geconditioneerd wordt om daarvoor te kiezen.

Variant[bewerken]

In Nederlands-Indië bestond een iets andere versie. Dit werd soeten genoemd:[2]

  • Duim (olifant) wint van wijsvinger (mens): de olifant vertrapt de mens;
  • Wijsvinger (mens) wint van pink (mier): de mens vertrapt de mier;
  • Pink (mier) wint van duim (olifant): de olifant is machteloos tegen mieren in zijn slurf.

Trivia[bewerken]

Er bestaan dobbelstenen die steen, papier, schaar simuleren.[3] Hiermee wordt de eventuele strategiefactor uitgeschakeld, maar het voordeel van steen, papier, schaar is juist dat er geen hulpmiddelen nodig zijn. In plaats van die speciale dobbelstenen kan men net zo goed een gewone dobbelsteen gebruiken of een munt opgooien.