The Poseidon Adventure (1972)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
The Poseidon Adventure
Het avontuur van de Poseidon (B)[1]
Regie Ronald Neame
Producent Irwin Allen
Scenario Paul Gallico
Wendell Mayes
Stirling Silliphant
Hoofdrollen Gene Hackman
Shelly Winters
Red Buttons
Ernest Borgnine
Carol Lynley
Muziek John Williams
Montage Harold F. Kress
Cinematografie Harold E. Stine
Distributie 20th Century Fox
Première 13 december 1972
Genre Avontuur/actie/rampenfilm
Speelduur 117 minuten
Taal Engels
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Budget $5.000.000
Gewonnen prijzen 5, waaronder twee Academy Awards
Overige nominaties 18
Vervolg Beyond the Poseidon Adventure
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

The Poseidon Adventure (1972) is een rampenfilm over de ondergang van een groot passagiersschip. De film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Paul Gallico uit 1967.

De film was gemaakt voor een budget van 5 miljoen dollar en maakte een winst van 84 miljoen dollar. Hiermee was het de succesvolste film van 1972.

Hoewel The Poseidon Adventure in zijn soort niet de eerste film was van dat decennium (dat is Airport uit 1970) wordt het wel gezien als de eerste film die de conventies vaststelde waaraan een rampenfilm moest voldoen. Het is tevens de meest invloedrijke van alle rampenfilms.

Vandaag de dag geniet The Poseidon Adventure de reputatie van een legendarische cult-klassieker en de film heeft zelfs een aantal fanclubs. Het verhaal werd in 2005 opnieuw verfilmd.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het gigantische passagiersschip S.S. Poseidon vaart over de Middellandse Zee op zijn laatste reis, met aan boord 1400 opvarenden. Het verouderde schip heeft nog maar drie dagen te varen; bij aankomst in Griekenland zal het worden gesloopt. Kapitein Harrison ontdekt dat de stabilisatieroeren defect zijn, hierdoor ligt het schip erg onstabiel in het water. Hij kaart het probleem aan bij de reder, maar die vindt het onnodig om nog een extra dure reparatie te gaan uitvoeren op een schip dat toch snel gesloopt zal worden.

Op oudejaarsavond zijn alle passagiers bijeen in de grote balzaal. Hier wordt een groot nieuwjaarsfeest gehouden. Harrison is met zijn bemanning op de brug als hij een bericht binnenkrijgt: er heeft een aardbeving op de bodem van de zee plaatsgevonden. Als gevolg van de beving is een hevige vloedgolf ontstaan. Terwijl de nietsvermoedende passagiers vrolijk feestvieren en de vloedgolf razendsnel nadert, probeert de kapitein zijn schip met de achtersteven naar de golf toe te sturen om zo op de golf mee te kunnen varen. Door de defecte stabilisatieroeren blijft de Poseidon dwars in de golf liggen, waardoor het schip vol door de golf wordt getroffen, kapseist en ondersteboven in het water komt te liggen. Harrison en iedereen die bij hem in de kajuit was zijn op slag dood.

Slechts een handjevol passagiers heeft de ramp overleefd. De meesten van hen bevonden zich in de eetzaal. Terwijl het schip in snel tempo volstroomt, moeten de overlevenden naar de top van het schip (eigenlijk de onderkant dus) klimmen; een zeer gevaarlijke opgave omdat het schip, door de uitgevallen stroom en het omgekeerde interieur, is veranderd in een doolhof. De meeste passagiers in de zaal willen dan ook hulp afwachten, maar een klein groepje, geleid door de dominee Frank Scott, ontsnapt naar de keuken door via de kerstboom uit de zaal weg te klimmen. Direct hierna stroomt het water de zaal binnen en de achterblijvers stoten de kerstboom om in hun paniek, waarmee ze hun enige uitweg vernietigen en opgesloten raken, gedoemd te verdrinken. Enkelen van hen later blijken het later toch overleefd te hebben, maar zij gaan niet met de andere groep onder leiding van Scott mee omdat ze denken dat er een andere uitweg is.

Onder leiding van de dominee beginnen de tien passagiers die dankzij de kerstboom zijn ontsnapt – het bejaarde joodse echtpaar Rosen, het echtpaar Rogo (een detective en een ex-prostituee), de twee kinderen Susan en Robin Shelby, de zangeres Nonnie Parry, de modehandelaar James Martin en een kelner, Acres – aan de gevaarlijke tocht. Ze moeten nauwe ventilatieschachten, volstromende gangen en brandende half-ingestorte trappenhuizen trotseren. Tijdens deze hindernissen komt Acres om het leven. Uiteindelijk moeten de negen overgeblevenen een enorme afstand onder water zwemmen. De bejaarde Belle Rosen ontpopt zich hier als heldin: als Scott onder water vastzit blijkt een voormalig zwemkampioene te zijn. Ze zwemt moeiteloos door de smalle ondergelopen gangen en spant een touw waarmee de andere overgebleven passagiers door het water kunnen worden getrokken. Deze heldendaad bekoopt ze echter met haar leven: de inspanning die ze niet meer gewend is, bezorgt haar een hartstilstand. Voor ze sterft geeft ze aan Scott haar hanger, die de dominee aan haar man moet geven voor hun kleinkind. Bij een nieuwe explosie even later komt ook Linda Rogo om het leven; haar man Mike is woedend op Scott en noemt hem Linda's moordenaar.

De zeven overlevenden die er nu nog zijn bereiken de brandende machinekamer. Van hieruit moeten ze in de schacht van de scheepsschroef zien te komen: dit is het gedeelte waar de scheepsromp het dunst is. De as van de schroef blijkt nog te draaien en de knop om deze uit te zetten hangt op enkele tientallen meters hoogte (eigenlijk de bodem van de machinekamer). Scott klimt omhoog en besluit zijn eigen leven op te offeren voor de anderen: hij springt naar de knop toe en drukt deze in, terwijl hij intussen God aanroept. Dan valt hij naar beneden, zijn dood tegemoet.

Nu de schroef is gestopt met draaien, klimmen de overlevenden in de schroefschacht. Ze blijven urenlang wachten en horen dan voetstappen op het metaal: iemand loopt op de bovenkant (de kiel) van het schip. Ze kloppen op het metaal en er wordt teruggeklopt. Met een snijbrander wordt er een gat in de scheepsbodem gebrand. Een helikopter met aan boord reddingswerkers landt op de kiel, en de zes overgebleven overlevenden worden nog op tijd meegenomen voordat het schip zinkt. Er is verder niemand anders meer gered van de 1400 opvarenden, ook niet onder de andere groep die de volstromende feestzaal nog kon ontvluchten.

Rolverdeling[bewerken]

Acteur Personage
Nielsen, Leslie Leslie Nielsen Kapitein Harrison
Hackman, Gene Gene Hackman Dominee Frank Scott
Borgnine, Ernest Ernest Borgnine Mike Rogo
Buttons, Red Red Buttons James Martin
Lynley, Carol Carol Lynley Nonnie Parry
McDowall, Roddy Roddy McDowall Acres
Stevens, Stella Stella Stevens Linda Rogo
Winters, Shelley Shelley Winters Belle Rosen
Albertson, Jack Jack Albertson Manny Rosen
Martin, Pamela Sue Pamela Sue Martin Susan Shelby
O'Connell, Arthur Arthur O'Connell Chaplain
Shea, Eric Eric Shea Robin Shelby
Sadoff, Fred Fred Sadoff Linarcos

Achtergrond[bewerken]

Productie[bewerken]

Voor de beginscènes op het dek, waarin de Poseidon nog gewoon vaart, is wel een echt schip gebruikt. Hiervoor filmde men aan boord van het museumschip Queen Mary. Dit schip lag aangemeerd in de haven en dus kon men alleen van een kant filmen: zodat de open zee te zien is en niet, zoals aan de andere kant, de haven. De scènes waarin het schip zinkt werden gefilmd met een 9 meter lang schaalmodel. Dit model van de Poseidon is overigens ook een kopie van de Queen Mary. Het model werd in een zwembad geplaatst en met behulp van een waterpomp werd een monstergolf nagebootst. Met vuurwerk werd het schip tot ontploffen gebracht.

Voor iedere scène werden twee versies van een decor gemaakt: een die rechtop stond en een die omgekeerd was. Tijdens de kapseisscène is te zien dat de balzaal van het schip 180 graden omkeert. In werkelijkheid was dit anders: met behulp van luchtdrukpompen werd de vloer van de balzaal slechts 30 graden gedraaid. Hierdoor vielen stoelen en tafels om en verschoven de piano en kerstboom. De acteurs maakten valbewegingen en de camera draaide 180 graden. Vervolgens monteerde men een exterieur shot van het kapseizende schip er tussendoor en daarna knipte men terug naar het tweede decor, de omgekeerde balzaal. In de film wordt dan de illusie gewekt dat de hele balzaal is omgedraaid.

Hoewel de speciale effecten en decors destijds als baanbrekend werden gezien, worden ze in de 21e eeuw gezien als verouderd en erg kitscherig. De decors en kostuums zijn op en top jaren 70, het decor is duidelijk van bordkarton gemaakt en de speciale effecten zijn duidelijk een schaalmodel. Juist deze mankementen zorgen voor de hoge waardering die de film van cultliefhebbers krijgt. Het is een camp-klassieker geworden.

Leslie Nielsen speelde in deze film als kapitein Harrison een van zijn weinige serieuze rollen.

Diepere betekenis[bewerken]

Hoewel de makers van de film altijd hebben volgehouden dat The Poseidon Adventure niets anders is dan gewoon pretentieloos vermaak, zijn er mensen die dubbele bodems in de film menen te zien: zo lijkt er sprake van een duidelijke parallel met het bijbelse verhaal van de Ark van Noach. In dat verhaal strafte God de mensheid voor haar zonden door een vloedgolf te creëren. Slechts een klein groepje mensen dat vanwege hun goede karakter mocht blijven leven, was uitverkoren om te blijven leven. Men vindt het dan ook geen toeval dat de leider van de overlevenden een dominee is die zichzelf opoffert om de levens van anderen te redden. De film lijkt hiermee de boodschap "doe altijd wat de dominee zegt en je zult in leven blijven" uit te dragen. De naam van het schip is ook symbolisch: Poseidon is de Griekse god van de zee.

Onwaarschijnlijkheden[bewerken]

Veel critici onderzoeken graag de vele onwaarschijnlijkheden die de film bevat. Zo kan een vloedgolf die is veroorzaakt door een aardbeving, een tsunami, in werkelijkheid nooit zo hoog worden midden op zee. Bij een aardbeving ontstaat er slechts een subtiele trilling op zee, pas als de trilling de kust bereikt ontstaat er een vloedgolf. Inmiddels is echter ook het bestaan van monstergolven onderkend.

Een ander onwaarschijnlijk element is de manier waarop de Poseidon kapseist: een schip kan in werkelijkheid nooit ondersteboven in het water terechtkomen als het niet eerst bijna helemaal is volgestroomd. Een realistischer scenario is dat het schip in zo'n geval eerst omslaat en, nadat de vloedgolf weggetrokken is, terugkantelt om weer op zijn oude plek te belanden. Zou het schip volstromen met water, dan zou het in ieder geval nog enige tijd duren voordat het ondersteboven zou raken. De passagiers hadden dan echter ruimschoots de kans gehad om weg te komen.

Een derde onwaarschijnlijkheid is de brand die in het schip woedt. Vuur verbruikt zuurstof en aangezien het schip ondersteboven ligt, kan er geen nieuwe zuurstof worden toegevoerd. De passagiers zouden daardoor in werkelijkheid eerder door verstikking om het leven komen, nog voordat ze zouden kunnen ontsnappen.

Ontvangst[bewerken]

Veel critici beschouwden The Poseidon Aventure als de beste rampenfilm uit de jaren 70. Dit vooral vanwege de claustrofobische sfeer en het spannende gegeven: een race tegen de klok terwijl men opgesloten zit in een duister doolhof vol gevaarlijke hindernissen. Daarnaast bevat de film een aantal beginscènes waarin de personages geïntroduceerd worden, tussen de actiescènes zitten ook veel rustige scènes waarin de personages verder worden uitgewerkt en waarin hun psychische reacties op de ramp voorkomen.

Spin-off[bewerken]

Het succes van The Poseidon Aventure maakte dat er in de jaren daarna in snel tempo een hele reeks rampenfilms werd gemaakt. Hierdoor maakte dit genre in de jaren zeventig een echte bloei door.

Producent Irwin Allen zou na het succes van The Poseidon Adventure later ook The Towering Inferno maken, een rampenfilm die vaak wordt gezien als de tegenhanger van Poseidon. Ook produceerde hij een reeks minder succesvolle rampenfilms zoals The Swarm en When Times Run Out. Tevens maakte hij Beyond the Poseidon Adventure, een geflopt vervolg op The Poseidon Adventure. Door al deze films kreeg Allen de bijnaam Master of Disaster.

Prijzen en nominaties[bewerken]

jaar prijs categorie genomineerde(n) uitslag
1973 Academy Award Beste muziek, originele lied Al Kasha, Joel Hirschhorn gewonnen
Special Achievement Award L.B. Abbott, A.D. Flowers
Beste vrouwelijke bijrol Shelley Winters genomineerd
Beste Art Direction-Set Decoration William J. Creber, Raphael Bretton
Beste cinematografie Harold E. Stine
Beste kostuumontwerp Paul Zastupnevich
Beste filmmontage Harold F. Kress
Beste muziek, originele dramatische muziek John Williams
Beste geluid Theodore Soderberg, Herman Lewis
Eddie beste gemonteerde film Harold F. Kress genomineerd
BAFTA Film Award beste acteur Gene Hackman gewonnen
Beste vrouwelijke bijrol Shelley Winters genomineerd
Golden Globe Beste vrouwelijke bijrol – film Shelley Winters gewonnen
Beste film – drama - genomineerd
Beste originele muziek John Williams
Beste originele lied Al Kasha, Joel Hirschhorn
Golden Reel Award Beste geluidsmontage – dialoog - gewonnen
2006 Satellite Award Beste DVD Extras - genomineerd

Externe links[bewerken]