Vergelijkende anatomie

Homologe botten in het bovenste ledemaat van verschillende vertebraten

De vergelijkende anatomie is de studie van gelijkenissen en verschillen tussen organismen. Het is een onderdeel van de anatomie in het algemeen. De vergelijkende anatomie, de evolutiebiologie, de studie van de afstamming van soorten, de fylogenie, en van hun aanpassingsvermogen zijn nauw bij elkaar betrokken. Edward Tyson (1650 of 1651-1708) uit het Verenigd Koninkrijk was de eerste die er een onderwerp van studie van maakte, maar de vergelijkende anatomie werd populair gemaakt door de anatoom Georges Cuvier (1769-1832).

Homologie en analogie zijn twee belangrijke begrippen in de vergelijkende anatomie:

1. Homologe structuren hebben een anatomie die in verschillende soorten gelijkaardig is, omdat de soorten een gemeenschappelijke voorouder hebben. Zij kunnen wel verschillende functies hebben.
2. Analoge structuren zijn gelijkaardig in verschillende organismen, omdat zij in een gelijkaardig milieu evolueerden. Zij hebben gewoonlijk een overeenkomstige functie, maar geen gemeenschappelijke voorvader.
   Een voorbeeld is de vorm van het lichaam van bruinvissen en haaien. Allebei evolueerden in een watermilieu, maar hebben verschillende voorvaderen.