Verzadigde vetzuren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Verzadigde vetzuren zijn vetzuren zonder dubbele bindingen, dit in tegenstelling tot onverzadigde vetzuren, die een of meer dubbele bindingen in de keten hebben. De term "vetzuur" is niet scherp begrensd.

  • het minimum aantal koolstofatomen kan als criterium gebruikt nomen, bijvoorbeeld 4, maar soms ook 6 of 8
  • soms het voorkomen ervan in dierlijke en/of plantaardige producten. Dat betekent dat eigenlijk alleen naar lineaire carbonzuren met een even aantal koolstofatomen gekeken wordt.
  • chemisch is er geen essentieel, alleen gradueel, verschil tussen de diverse carbonzuren, en worden puur op historische gronden de langere, lineaire, bij kamertemperatuur vaste, verzadigde carbonzuren als vetzuur aangeduid en alle lineaire zuren als vetzuren aangeduid.

Voorkomen[bewerken]

Verzadigde vetzuren komen vooral voor in dierlijk vetweefsel. Echter, plantaardige olie bestaat ook voor een groot gedeelte uit verzadigd vet.

Veel voorkomende verzadigde vetzuren:

Naam IUPACnaam Formule Code
Boterzuur Butaanzuur CH3(CH2) 2COOH C4:0
Capronzuur Hexaanzuur CH3(CH2) 4COOH C6:0
Caprylzuur Octaanzuur CH3(CH2) 6COOH C8:0
Caprinezuur Decaanzuur CH3(CH2) 8COOH C10:0
Laurinezuur Dodecaanzuur CH3(CH2)10COOH C12:0
Myristinezuur Tetradecaanzuur CH3(CH2)12COOH C14:0
Palmitinezuur Hexadecaanzuur CH3(CH2)14COOH C16:0
Stearinezuur Octadecaanzuur CH3(CH2)16COOH C18:0
Arachidinezuur Eicosaanzuur CH3(CH2)18COOH C20:0
Beheenzuur Docosaanzuur CH3(CH2)20COOH C22:0

Het feit dat al deze zuren een even aantal koolstofatomen bevat, is terug te voeren op het feit dat de in-vivosynthese van de vetzuren via blokken van 2 koolstofatomen verloopt.


Invloed op het menselijk lichaam[bewerken]

Voor het menselijk lichaam zijn verzadigde vetten nodig. Verzadigde vetten vormen de bouwstenen voor het celmembraan en leveren een verscheidenheid aan hormonen en hormoonachtige stoffen, die samen zorgen voor de botten, de lever-, hart-, en longfunctie, de zenuwsignaalwerking en het immuunsysteem. Aanvankelijk werd gedacht dat verzadigde vetzuren de oorzaak zouden zijn voor het ontstaan van hart- en vaatziektes ten gevolge van het verhoogd LDL-cholesterolgehalte. Latere studies hebben aangetoond dat echter koolhydraten en transvetten hiervoor verantwoordelijk zijn. Ook zijn er studies die aantonen dat de verzadigde vetten: zich gedragen als transportmiddel voor vetoplosbare vitamines A, D, E en K2 [1]; nodig zijn voor het omzetten van pro-vitamine A in vitamine A [2] en de absorptie van mineralen en ondersteunen van stofwisselingsprocessen [3]; zorgen voor een langaanhoudend verzadigingsgevoel, door een tragere vertering.

O.a. grasboter bevat CLA, oftewel geconjugeerd linolzuur [4]. CLA is een transvet dat een ietwat andere structuur heeft dan de ongezonde transvetten die je in veel bewerkte producten terugvindt, en verhoogt in tegenstelling tot de meeste transvetten het risico op hart- en vaatziekten, kanker en obesitas juist niet, maar verlaagt het [5]. Daarnaast is uit dierproeven gebleken dat CLA aderverkalking voorkomt [6], maar verder onderzoek moet nog uitwijzen of dit ook voor mensen geldt.

  1. o.a. Morgan & Pritchard, 1937; Schurgers & Vermeer, 2000
  2. Sandström et al., 1980
  3. o.a. Gatti et al., 1992
  4. Robinson, 2000
  5. Gebauer et al., 2011
  6. o.a. Weldon et al., 2004