Volksmuziek in Vlaanderen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Pieter Brueghel the Younger - Peasant Wedding Dance (Brussel) - WGA03635.jpg
Vlaamse volksmuziek 'de Meiboomdans'

Vlaamse volks- of folkmuziek is een traditionele muziekstijl gebaseerd op het volksverleden en verhalen uit Vlaanderen en omstreken. Volksmuziek kan onderverdeeld worden in historische volksmuziek (waarbij er sprake is van een historische compositie en/of tekst) en de hedendaagse volksmuziek. Volksmuziek onderscheidt zich van kleinkunst door het historische aspect waarbij de muziek of tekst doorgaans via overlevering werd doorgegeven. Algemeen genomen noemt men volksmuziek ook wel 'traditionele muziek'.

Stijl en vorm[bewerken | brontekst bewerken]

Het huidige Vlaanderen was een historische ontmoetingsplaats van talen en culturen. Dit zorgde ervoor dat de volksmuziek in Vlaanderen op vlak van instrumentatie en liedteksten een erg ruime invulling kreeg, de Vlaamse volksmuziek kan hierdoor gezongen worden in verschillende talen en dialecten. Dit is anders dan bijvoorbeeld Spaanse of Schotse volksmuziek die een specifieke stijl en instrumentatie hebben. Net zoals de Nederlandse volksmuziek is de Vlaamse volksmuziek een synthese van verschillende stijlen, talen en instrumenten.

Er zijn verschillende vormen die men kan terugvinden bij volksmuziek. Het overgrote deel van de volksmuziek zijn de verhalende liederen en rijmen die we vandaag nog kunnen terugvinden bij de volks- of kinderliedjes. Het oudste kinderliedje in de Nederlandse Liederenbank dat werd opgetekend met de uitdrukkelijke vermelding "kijnder zang" (kinderzang) stamt uit de vijftiende eeuw (hs. Brugge, ca. 1480-85). Boven het liedje staat vermeld: 'Ende de kinderkins van vlaenderen zonghen een liedekin' (En de kindertjes van Vlaanderen zongen een liedje). Vlaanderen kent ook op vlak van verhalende volksmuziek erg veel soorten liederen, zo zijn er ontelbaar veel teksten en composities terug te vinden uit het verleden.[1] Daarnaast kan men de instrumentale volksmuziek die gebruikt wordt bij het volksdansen ook benoemen als volksmuziek.

Een draailier is een typisch instrument binnen de volksmuziek

Volksmuziek in Vlaanderen werd doorgaans bespeeld op instrumenten zoals viool, fluit, doedelzak, draailier, schalmei en slagwerk (zoals een grote trom en tamboerijn). Na de uitvinding van de trekharmonica werd de daaruit ontwikkelde accordeon vaker gebruikt als traditioneel instrument, dit vaak als vervanging voor de draailier.[2]

Herkomst en gebruik[bewerken | brontekst bewerken]

De herkomst van de volksmuziek is moeilijk te bepalen. Algemeen genomen ligt volksmuziek mee aan de basis van de muziekgeschiedenis waarbij mensen op verschillende manieren muziek trachtte te maken. Volksmuziek wordt doorgaans ook beschouwd als 'middeleeuwse' muziek, dit omdat vanaf de late middeleeuwen muziekstijlen erg snel evolueerde.[3] Een belangrijke eigenschap binnen de volksmuziek (en ook wel het mystieke) is vaak de overlevering van muziek en teksten naar het heden, zonder dat de auteur en/of componist bekend is. Het gebruik van volksmuziek is logischer wijze te vinden in het historisch gebruik van muziek bij gebeurtenissen. Zo werd er muziek gemaakt bij verschillende feesten, zoals een trouwerij of een verjaardag.

Hedendaagse volksmuziek[bewerken | brontekst bewerken]

Hedendaagsere vormen van volksmuziek zijn vaak groepen die historische teksten of composities gebruiken. Zo vind er gedurende de jaren 50 een opflakkering plaats van de Vlaamse volksmuziek. Zo begint Wannes Van de Velde in de jaren zestig oude volksliederen te gebruiken in zijn repertoire. In 1976 ontstond de folkgroep Kadril, bekend van het lied Rozemarijn. In 1992 zag Laïs het levenslicht, wat doorgaans beschouwen wordt als de echte doorgroei van de Vlaamse volksmuziek naar de hedendaagse muziek. Laïs had meerdere hits waaronder 't Smidje (1998). In 2002 ontstond de groep Meander, die dansbare folk zou brengen. Op vlak van instrumentale volksmuziek ontstond in 2010 Trio Dhoore, drie broers die Vlaams traditionele muziek maken.

Onder invloed van de Engels-Amerikaanse folkmuziek zijn er heel wat muziekgroepen in Vlaanderen die onder de noemer van volksmuziek bluegrass en country brengen, maar dit zijn aparte muziekstijlen. Toch sluit de Engelstalige volksmuziek of folk nauw aan bij de Vlaamse volksmuziek.

Flanders Folk Awards[bewerken | brontekst bewerken]

Voor het eerst vond in 2021 de eerste editie plaats van de Flanders Folk Awards[4]. De organisatie gaat uit van de Flanders Folk Network[5] met steun van de Vlaamse overheid.

Referenties[bewerken | brontekst bewerken]

  1. Vlaamse liederendatabank. www.libraryconservatoryantwerp.be. Geraadpleegd op 12 april 2022.
  2. (nl) Gemeente Peer, Carine Rinkes, Herman Baeten, Jan Renkema, Veerle Smeers en Joost Vermeiren, Muziekinstrumenten uit Middeleeuwen, Renaissance en Barok. Musica vzw - Impulscentrum voor Muziek Impulse Centre for Music Toekomstlaan 5 B • BE-3910 Neerpelt (juni 2006).
  3. (nl) Louis Peter Grijp, Ignace Bossuyt, Een muziekgeschiedenis der Nederlanden. Amsterdam University Press (2001). ISBN 978-90-5356-488-2.
  4. (en) Projecten. Flanders Folk Network. Geraadpleegd op 12 april 2022.
  5. (en) Flanders Folk Network. Flanders Folk Network. Geraadpleegd op 12 april 2022.