Von Gimborn Arboretum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Von Gimborn Arboretum
Von Gimborn Arboretum Velperengh 13 te Doorn
Von Gimborn Arboretum Velperengh 13 te Doorn
Locatie Doorn
Oppervlakte 27 ha
Thema Bomentuin
Opgericht 1925
Personen
Directeur Wilbert Hetterscheid
Huisvesting
Architect Gerard Bleeker (bij oprichting)
[www.gimbornarboretum.nl Website]
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Het arboretum in het voorjaar

Het Von Gimborn Arboretum is een bomentuin te Doorn (Utrecht). Dit arboretum heeft een oppervlakte van 27 ha., en is in 1925 door Max Th. von Gimborn gesticht. Van 1966 tot 2010 maakte het deel uit van de Botanische Tuinen Universiteit Utrecht. Per 1 januari 2010 treedt de Stichting Von Gimborn Arboretum op als beheerder[1] In 2010 werd Wilbert Hetterscheid aangesteld als directeur.

Geschiedenis[bewerken]

Het Von Gimborn Arboretum is het levenswerk van de inktfabrikant Max Th. von Gimborn (1872 - 1964), die uit liefhebberij bomen ging verzamelen (zoals anderen postzegels verzamelden, of jachttrofeeën). Nadat hij in 1907 in Zevenaar een inktfabriek was begonnen, legde hij daar op een terrein van 5 ha zijn eerste bomenverzameling aan. Dit arboretum bestaat nog steeds: het draagt de naam "Gimbornhof". Zijn grote liefde waren de coniferen. Die gedijen over het algemeen op zandgrond beter dan op de klei van Zevenaar. Daarom ging hij op zoek naar een andere plaats om zijn (naald-)bomenverzameling te vestigen. In 1924 kocht hij een terrein van 47 ha aan de Vossensteinsesteeg in Doorn. Hij ging zelf ook in Doorn wonen. Hij gaf de tuinarchitect Gerard Bleeker opdracht om een 'park tevens arboretum' te ontwerpen in Engelse landschapsstijl. Aanvankelijk lag het in de bedoeling ook een woonhuis in het park te bouwen. Dat is er echter nooit van gekomen. Uiteindelijk werd ook maar 23 van de 47 ha als arboretum ingericht.

Zes mammoetbomen (Sequoiadendron giganteum) van verschillende leeftijden

Het arboretum ondervond weinig schade ten gevolge van de Tweede Wereldoorlog. Langzamerhand bleek het onderhoud van de gigantische collectie echter de krachten van Von Gimborn te boven te gaan. Toen hij in 1964 overleed waren grote delen van het arboretum enigszins in verval geraakt.

In 1966 kwam het arboretum in het bezit van de Universiteit Utrecht. Daarmee werd een tijdperk ingeluid van opknappen, verjongen en vernieuwen, dat tot op heden voortduurt. In 1971 werd het arboretum uitgebreid met 4 ha ten behoeve van een eigen kwekerij.
Inmiddels herbergt het Von Gimborn Arboretum een collectie die uniek is in de wereld. In 1989 ontving het daarvoor een onderscheiding van de International Dendrology Society. In 2000 ontving het arboretum ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Nederlandse Vereniging van Houtagenten een aantal panelen, die op verschillende plaatsen in de tuin staan en informatie verschaffen over de belangrijkste groepen uit de verzameling. In 2005 is begonnen met de aanleg van een nieuw pad, speciaal ten behoeve van gehandicapten.

Collectie[bewerken]

Alleen al door zijn omvang is de collectie van het Von Gimborn Arboretum voor Nederland uniek. Dat geldt in de eerste plaats voor de coniferen, maar ook voor een aantal loofhoutgewassen. Van diverse plantensoorten die in het arboretum voorkomen is in Nederland geen andere, of hooguit één andere, standplaats bekend.

Het Von Gimborn Arboretum is houder van de Nationale Plantencollectie van de volgende families:

Acer sieboldianum 'Osiris' in herfsttooi
De collectie omvat twee geslachten, met 98 soorten, variëteiten en / of ondersoorten en 82 cultivars, voor een groot deel opgebouwd door dr. P.C. (Piet) de Jong, voormalig directeur van de Botanische Tuinen en specialist op dit gebied.
Deze collectie omvat 6 geslachten, met 124 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 35 cultivars, eveneens opgebouwd door Piet de Jong.
  • Ericaceae - heidefamilie (incl. het geslacht Rhododendron)
Het Von Gimborn Arboretum herbergt een unieke collectie, met 36 geslachten, 248 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 437 cultivars.
De rododendrons (incl. de azalea's) vormen een specialisatie binnen de Ericaceae-collectie.
  • Pinophyta (ook wel genaamd Coniferae) - coniferen
Eigenlijk een collectie die bestaat uit verschillende families. Een gigantische collectie, bestaande uit 29 geslachten, 221 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 629 cultivars. Dit is een van de grootste coniferen-collecties van West-Europa. Veel van de oudste bomen in het arboretum (60 - 100 jaar) zijn coniferen. Van de cultivars vinden er verschillende hun oorsprong in het arboretum, zoals Cephalotaxus harringtonia 'Gimborn's Pillow', Pinus parviflora 'Gimborn's Pyramid' en 'Gimborn's Ideal'.

Het Von Gimborn Arboretum is ook houder van de Nationale Plantencollecties van de volgende geslachten:

Euonymus hamiltonianus 'Red Elf' met roze vruchtjes
Een collectie van 37 soorten / variëteiten en / of ondersoorten, 17 cultivars.
De collectie omvat 37 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 14 cultivars.
Een kleine collectie met 3 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 5 cultivars.
Van dit geslacht bevinden zich 21 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 33 cultivars in de collectie.
Een "dieptespecialisatie" binnen de heidefamilie. Het Rodo-bos ligt helemaal achter in het arboretum. In 1966 - toen het arboretum in handen van de universiteit kwam - was dit deel van het arboretum ernstig verwaarloosd. Rond 1973 kreeg het Rodo-bos een opknapbeurt. Er bleken nog veel oude rododendrons aanwezig te zijn, die rond de jaren dertig geplant waren, maar waarvan inmiddels niemand meer wist dat ze nog in het arboretum stonden.
Een deel van de collectie bevindt zich in Doorn, het andere deel in Fort Hoofddijk. In totaal omvat de collectie 32 soorten / variëteiten en / of ondersoorten en 35 cultivars.
  • Tsuga - hemlockspar of scheerlingsden
De collectie Tsuga is een zogenaamde "dieptespecialisatie" binnen de coniferen. Er zijn 6 soorten aanwezig (waaronder één natuurlijke hybride), en 28 cultivars. Een groot aantal hiervan bevindt zich in het zogenaamde "Tsuga-bos":
  • Tsuga heterophylla - Westelijke hemlockspar: waaronder exemplaren van 60 - 80 jaar oud en 20 meter hoog, wat voor Nederlandse begrippen heel bijzonder is.
  • T. diversifolia.
  • T. sieboldii.
  • T. mertensiana.
  • T. ×jeffrey - een natuurlijke hybride van T. sieboldii en T. mertensiana.
  • T. canadensis - Oostelijke hemlockspar.
enkele cultivars zijn bijvoorbeeld de door Von Gimborn zelf gekweekte T. mertensiana 'Glauca' en T. heterophylla 'Conica'.

Bereikbaarheid[bewerken]

  • Ligging: Tussen Doorn en Driebergen, zuidelijk van de Driebergse straatweg aan de Vossensteinsesteeg.
  • Ingang: Velperengh 13, 3941 BZ Doorn (zijstraat van de Vossensteinsesteeg)

Externe links[bewerken]