Algemeen nut beogende instelling

Een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) is een instelling in de zin van Afdeling 6.9 (Aftrekbare giften) van de Wet inkomstenbelasting 2001, gedefinieerd in artikel 6.33, eerste lid, onderdeel b:

door de inspecteur als zodanig aangemerkte uitsluitend of nagenoeg uitsluitend het algemeen nut beogende instellingen, gevestigd in een lidstaat van de Europese Unie, in de Nederlandse Antillen, in Aruba of in een ministeriële regeling aangewezen mogendheid, alsmede elders gevestigde, door Onze Minister als zodanig aangemerkte instellingen, indien en zolang zij voldoen aan de door hem te stellen voorwaarden

Voorwaarde bij zo'n andere mogendheid is onder meer dat Nederland zonder beperkingen fiscale informatie kan uitwisselen. Een instelling moet de ANBI-status zelf aanvragen, de beslissing over de ANBI-status wordt genomen door het ANBI-team dat onderdeel is van Belastingdienst/Oost-Brabant/kantoor ’s-Hertogenbosch. De criteria voor het verkrijgen van de ANBI-status hebben onder meer betrekking op bestuur en beleid, administratie, functiescheiding en werkzaamheid in het algemeen belang. Hierbij dient de instelling zowel statutair als feitelijk het algemeen belang te dienen. In de jurisprudentie is beslist dat hieraan wordt voldaan indien de doelstelling en de activiteiten van de instelling voor 90% of meer het algemeen belang dienen. Als niet meer aan de criteria voldaan wordt kan het ANBI-team de ANBI-status weer opheffen. Ingevolge de geheimhoudingsplicht van de Belastingdienst (artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen) wordt informatie over een instelling die gebruikt wordt bij deze beslissingen niet openbaar gemaakt.

Sinds 2010 is er een integriteitstoets. De belastinginspecteur kan de ANBI-beschikking weigeren of intrekken. Dit kan indien de ANBI zelf, een bestuurder of een feitelijk leidinggevende van een ANBI, dan wel een voor de ANBI gezichtsbepalend persoon in de afgelopen vier jaar door een Nederlandse strafrechter onherroepelijk is veroordeeld wegens aanzetten tot haat, aanzetten tot geweld of gebruik van geweld.

Het plezier dat betrokkenen beleven bij het nastreven van het algemeen belang doet niet af aan de doelstelling van algemeen nut. Dat plezier mag echter geen doel op zichzelf zijn, maar slechts een neveneffect.

Er zijn ongeveer 20.000 ANBI's. De ANBI-regeling is op 1 januari 2008 ingegaan.

In verband met aanscherping van de voorwaarden vervallen de vóór 2010 afgegeven ANBI-beschikkingen per 1 februari 2010, en moet deze opnieuw worden aangevraagd.

Voordelen ANBI-status

De ANBI-status heeft de volgende fiscale voordelen:

• Giften van een particulier aan een ANBI zijn voor die particulier aftrekbaar voor de inkomstenbelasting als persoonsgebonden aftrek. Voor het totaal aan gewone giften geldt een drempel voor aftrek van 1% van het drempelinkomen met een minimum van € 60; het aftrekbare bedrag is maximaal 10% van het drempelinkomen. Drempelinkomen is het totaal van inkomsten in box 1, 2 en 3, vóór toepassing van de persoonsgebonden aftrek.
• Giften van een vennootschap aan een ANBI zijn binnen de daarvoor geldende regels aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting.
• Een ANBI hoeft geen erfbelasting of schenkbelasting te betalen over erfenissen en schenkingen die de ANBI ontvangt, voor zover aan de verkrijging niet een opdracht is verbonden, welke aan de verkrijging het karakter ontneemt van te zijn geschied in het algemeen belang; de Successiewet gebruikt niet de term ANBI, maar instelling als bedoeld in artikel 6.33, eerste lid, onderdeel b, van de Wet inkomstenbelasting 2001.
• Uitkeringen die een ANBI doet in het algemene belang zijn vrijgesteld van schenkingsrecht.

Voor organisaties is het belangrijk om een ANBI-verklaring van de belastingdienst te hebben, het maakt ze aantrekkelijker voor donateurs. Voor de donateur van de gift is prettig te weten dat zijn gift aftrekbaar voor de belasting is.

Stichting bij testament

Als een erflater bij testament een stichting opricht en deze kort na overlijden de ANBI-status krijgt, zo nodig na aanpassing van de statuten, dan kan de ANBI-status met terugwerkende kracht gelden. In dat geval is het door de erflater aan de stichting nagelaten bedrag vrijgesteld van erfbelasting. Voorwaarde is wel dat de stichting tot het moment van toekenning van de status niet schenkt of een uitkering doet.

Gewone en periodieke giften

De Belastingdienst maakt onderscheid tussen 'gewone giften' en 'periodieke giften'. Voor periodieke giften geldt een ruimere regeling, periodieke giften zijn giften die berusten op een bij notariële akte van schenking aangegane verplichting tot het doen van vaste en gelijkmatige periodieke, ten minste jaarlijkse, uitkeringen of verstrekkingen gedurende vijf of meer jaren, maar uiterlijk tot overlijden van de gever. Periodieke giften zijn altijd aftrekbaar, er is geen drempel of maximum en de begunstigde mag ook een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid zijn die geen ANBI is, mits deze ten minste 25 leden heeft. De verplichting telt niet mee als schuld in box 3, zie samenloop van persoonsgebonden aftrek met aftrek in box 3.

Alle giften die geen periodieke giften zijn, worden gewone giften genoemd en vallen onder het strengere regime.

Donaties aan organisatie zonder ANBI-verklaring

Gewone giften aan een organisatie die geen ANBI-status heeft, zijn niet aftrekbaar. Daarop is wel een uitzondering: een donatie van een bedrijf aan een organisatie zonder ANBI-verklaring kan aftrekbaar zijn, maar dan moet het bedrijf kunnen aantonen dat de donatie in haar belang is. In dat geval geldt de gift als 'bedrijfskosten'. Dit kan het geval zijn als een leverancier van sportkleding aan een voetbalclub doneert, maar waarschijnlijk niet als een bakker aan een milieuorganisatie doneert. Zonder ANBI-verklaring ligt de bewijslast bij het bedrijf en de definitieve beslissing bij de belastinginspecteur.

Ook schenkingen aan instellingen die op 1 februari 2010 vanwege de aanscherping van regels hun ANBI-status zijn kwijtgeraakt blijven onder bepaalde omstandigheden aftrekbaar. Het gaat hier om gevallen waarbij de donateur een overeenkomst heeft voor periodieke giften aan deze instellingen welke niet zomaar tussentijds kan worden opgezegd.

Kosten gemaakt voor een ANBI

Kosten die iemand maakt voor een ANBI en die niet door die ANBI worden vergoed, kunnen soms als gift worden meegeteld. Voor niet-gedeclareerde kosten voor de eigen auto kan bijvoorbeeld een vast bedrag van € 0,20 per kilometer als gift worden meegeteld. Ook vrijwilligerswerk kan soms als gewone gift worden meegeteld, dit is het geval als iemand vrijwilligerswerk doet en afziet van een vergoeding terwijl de ANBI normaal gesproken wel een vergoeding betaalt. Zowel voor gemaakte kosten als voor de vrijwilligersvergoeding geldt dat ze alleen als gift worden gezien als er een reëel recht op vergoeding bestond, de ANBI over voldoende middelen beschikt om die vergoeding uit te betalen en de ANBI ook echt de bedoeling had om de vergoeding te betalen. Alleen als iemand dán afziet van een vergoeding is er sprake van een gift.

Nieuwe definitie ANBI

In de aanhangige Geefwet wordt de definitie van ANBI geplaatst in de Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 5b.

Volgens dit artikel kunnen in ieder geval geen ANBI zijn: een vennootschap met in aandelen verdeeld kapitaal, een coöperatie, een onderlinge waarborgmaatschappij of een ander lichaam waarin bewijzen van deelgerechtigdheid kunnen worden uitgegeven.

Zonder meer zijn ANBI: publiekrechtelijke lichamen als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Dit zijn de Staat, de provincies, de gemeenten, de waterschappen, en alle lichamen waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is verleend.

Als algemeen nut wordt beschouwd:

a. welzijn

b. cultuur

c. onderwijs, wetenschap en onderzoek

d. bescherming van natuur en milieu, daaronder begrepen bevordering van duurzaamheid

e. gezondheidszorg

f. jeugd- en ouderenzorg

g. ontwikkelingssamenwerking

h. dierenwelzijn

i. religie, levensbeschouwing en spiritualiteit

j. de bevordering van de democratische rechtsorde

Een algemeen nut beogende instelling die zich uitsluitend of nagenoeg uitsluitend richt op cultuur, kan verzoeken tevens te worden aangemerkt als culturele instelling.

Vragen over de wenselijkheid van de ANBI-status van bepaalde instellingen

Er zijn in december 2008 door de SP en de PVV Kamervragen gesteld over de ANBI-status van de aan de As-Soennah moskee gelieerde Stichting As-Soennah/Sjeikh Al Islam Ahmad Ibn Taymia. Bovendien heeft Lid Verdonk een motie ingediend over opheffing van de ANBI-status, omdat moslims zouden worden opgeroepen om niet te integreren in de Nederlandse samenleving. Het antwoord is dat het hebben van een politiek-salafistische opvatting op zich geen grond is om de ANBI-status in te trekken.

Er zijn in december 2008 door de PvdA en GroenLinks Kamervragen gesteld over de ANBI-status van de Stichting Joods Nationaal Fonds omdat deze mogelijk betrokken zou zijn bij de discriminatie van niet-Joden. Het antwoord is dat de Nederlandse stichting JNF onderscheiden moet worden van de Israëlische organisatie. De stichting zamelt geld in ten behoeve van ecologische en publiekrecreatieve projecten die voor iedereen toegankelijk zijn.

Er zijn in december 2008 door de VVD Kamervragen gesteld over de ANBI-status van het Nederlands Palestina Komitee omdat het Israël zou willen vernietigen. Het antwoord is in algemene termen; het gaat niet in op deze instelling.

Sociaal belang behartigende instelling

Bij de Wijziging van de Successiewet 1956 is met ingang van 2010 o.a. de status van sociaal belang behartigende instelling (SBBI) ingevoerd. SBBI's krijgen alleen vrijstelling van erfbelasting en schenkbelasting, giften zijn voor de donateurs niet aftrekbaar.

Een SBBI kan bijvoorbeeld een sportvereniging zijn die niet aan de eisen van de ANBI-status voldoet.

Zie ook

• Algemeen belang
• Goed doel
• Maatschappij tot Nut van 't Algemeen

Externe links

• ANBI.nl
• Algemeennut.nl
• ANBI-instellingen, Belastingdienst (zoeken is mogelijk op het begin van een woord)
• ANBI-instellingen in één bestand

Referenties