Arboretum

San Francisco: botanische tuin met cipressen

Arboretum Trompenburg, Rotterdam

Westonbirt Arboretum, Gloucestershire

Alfaguara, Granada

Von Gimborn Arboretum, Doorn

Park Härle, Bonn

Arboretum Main Taunus, Sulzbach (Taunus)

Een arboretum of bomentuin is een bomenverzameling in een (grote) tuin of een park. Zo'n levende verzameling van veel verschillende soorten bomen (en struiken) kan zijn aangelegd met het doel om kennis en materiaal te vergaren voor de bosbouw of boomkwekerijen, en/of met het doel om een zuiver wetenschappelijke collectie te vormen, en/of met een educatief doel.

Het woord arboretum stamt van het Latijnse 'arbor' = boom.

Een arboretum (meervoud: arboreta) is een gespecialiseerde botanische tuin. In een botanische tuin worden allerlei soorten planten gehouden; in een arboretum vooral winterharde houtige gewassen. Soms vormt een arboretum ook een onderdeel van een botanische tuin. En in de meeste botanische tuinen staan natuurlijk ook bomen en struiken.

In een arboretum worden de bomen en struiken al dan niet systematisch gegroepeerd (soms ook geografisch), en wordt er veelal naar gestreefd een zo volledig mogelijk aantal soorten en variëteiten te houden (rekening houdend met de klimatologische omstandigheden). Bij de aanleg van een arboretum wordt er veelal naar gestreefd de afzonderlijke individuen goed tot hun recht te laten komen. Naamgeving en etikettering spelen een belangrijke rol.

Een arboretum kan ook een herbarium hebben. Daarin worden gedroogde delen van bomen en struiken bewaard.

Geschiedenis van het arboretum

De eerste arboreta werden door vorsten en rijke particulieren aangelegd met de bedoeling te pronken met hun welstand. Het wetenschappelijke aspect kreeg weldra de overhand. Aan het verzamelingaspect werden later ook reservaatdoeleinden verbonden en utilitaire aspecten (nuttigheidsaspecten). Zo werd en wordt in arboreta uitgeprobeerd hoe bomen uit andere klimaten zich in ons klimaat zullen gedragen.

Ook begraafplaatsen kunnen zich tot arboreta ontwikkelen zoals begraafplaats, crematorium en gedenkpark De Nieuwe Ooster in Amsterdam-Oost-Watergraafsmeer.

Publieke functie

Veel arboreta zijn tegenwoordig toegankelijk voor het publiek, veelal tegen betaling.

Gespecialiseerde arboreta

Binnen de arboreta nemen de pineta een speciale plaats in. Een pinetum is een arboretum met hoofdzakelijk coniferen (naaldbomen).

Men treft ook wel de aanduiding populetum aan: zo'n arboretum bevat alleen vertegenwoordigers van het geslacht Populus (populieren), bijvoorbeeld het Populetum Den Horn.

In Boskoop bevindt zich een aceretum: een esdoornpark.

Arboreta in de wereld

België

• Nationale Plantentuin van België
• Arboretum Kalmthout
• Arboretum Wespelaar

Duitsland

• Sequoiafarm Kaldenkirchen

Luxemburg

• Arboretum Kirchberg

Madagaskar

• Arboretum d'Antsokay

Nederland

• Arboretum-Heempark Delft
• Arboretum Artis
• Beemster Arboretum
• Botanische Tuinen Wageningen, Belmonte Arboretum en De Dreijen
• Von Gimborn Arboretum
• Begraafplaats De Nieuwe Ooster
• Arboretum Oudenbosch
• Arboretum Poort-Bulten
• Arboretum Trompenburg
• Pinetum Birkhoven
• Pinetum Blijdenstein
• Pinetum De Dennenhorst
• Arboretum "Het Notarisbos", Eenrum
• Pinetum Ter Borgh
• Arboretum Hoogvliet
• Arboretum in het Stadspark in Groningen
• Arboretum Munnike Park te Zwijndrecht

Nieuw-Zeeland

• Eastwoodhill Arboretum
• Hackfalls Arboretum

Verenigde Staten

• Arboretum at Flagstaff
• Arnold Arboretum
• Holden Arboretum
• Lyon Arboretum
• Morton Arboretum
• North Carolina Arboretum

Literatuur

• Buis, Jaap - Anderhalve eeuw Schovenhorst; biografie van een levend landgoed, 1998

Zie ook

• Dendrologie

Mediabestanden

Zie de categorie Arboreta van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.