Arthur Schnitzler

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Arthur Schnitzler (Wenen, 15 mei 1862 - aldaar, 21 oktober 1931) was een Oostenrijks huisarts en schrijver.

Arthur Schnitzler

Biografie[bewerken]

Schnitzlers vader was een bekende arts en had daarom Arthur voorbestemd tot een medische loopbaan, die Arthur gedurende tien jaar zou volgen. Schnitzler werkte onder meer als assistent in de kliniek van Freuds leermeester, Theodor Meynert, en werd een expert in klinische hypnosetechnieken. Toen Arthur zich steeds meer tot de literatuur geroepen voelde, verzette zijn vader zich tegen de plannen van zijn zoon.

Zijn bekendste toneelwerk is Reigen (in het Nederlands door Martin van Amerongen vertaald als Reidans) over het decadente Weense leven rond 1900. Destijds was het stuk zo controversieel dat het lange tijd niet mocht worden opgevoerd.

Ook als prozaschrijver is Schnitzler belangrijk. Zijn novelle Leutnant Gustl (1900) is het eerste verhaal in het Duits dat helemaal als innerlijke monoloog is geschreven. Het is een satire op de huichelachtige erecode in het toenmalige Oostenrijkse leger. Traumnovelle (1926) heeft de film Eyes Wide Shut (1999) geïnspireerd.

Monument in Wenen

Opvattingen van Schnitzler[bewerken]

Hoewel Schnitzler de moralistische traditie aanviel omdat deze er niet in slaagde het instinctieve te begrijpen, wees hij toch ook op de onvermijdelijke wreedheid die de instinctieve bevrediging voor het zelf en de anderen inhield.

Bibliografie[bewerken]

Verhalen, novelles & romans[bewerken]

  • Sterben (novelle, 1892)
  • Die Frau des Weisen (novelle, 1897)
  • Die Toten schweigen (novelle, 1897)
  • Frau Berta Garlan (roman, 1900)
  • Leutnant Gustl (novelle, 1900)
  • Der blinde Geronimo und sein Bruder (novelle, 1900)
  • Der Weg ins Freie (roman, 1908)
  • Casanovas Heimfahrt (novelle, 1917)
  • Fräulein Else (verhaal, 1924)
  • Traumnovelle (novelle, 1926) (Door Stanley Kubrick verfilmd als Eyes Wide Shut)
  • Spiel im Morgengrauen (verhaal, 1926/27)
  • Therese. Chronik eines Frauenlebens (roman, 1928)
  • Flucht in die Finsternis (verhaal, 1931)
  • der zeit of dem sokkie's, viele sokkie's (verhaal 1964)

Theaterstukken[bewerken]

  • Das Märchen (toneelstuk, 1891)
  • Anatol (eenakter, 1893)
  • Liebelei (toneelstuk, 1895)
  • Reigen. Zehn Dialoge (komedie, 1896/97)
  • Paracelsus (toneelstuk, 1898)
  • Der grüne Kakadu (groteske, 1898)
  • Die Gefährtin (drama, 1898)
  • Freiwild: Schauspiel in 3 Akten (1898)
  • Der Schleier der Beatrice (drama, 1899)
  • Die Frau mit dem Dolche (drama, 1900)
  • Lebendige Stunden (drama, 1901)
  • Die letzten Masken (drama, 1901)
  • Literatur (Drama, 1901)
  • Der einsame Weg (toneelstuk, 1904)
  • Der Ruf des Lebens (drama, 1906)
  • Komtesse Mizzi oder Der Familientag (toneelstuk, 1909)
  • Der junge Medardus (toneelstuk, 1910)
  • Das weite Land (tragikomedie, 1911)
  • Professor Bernhardi (toneelstuk, 1912)
  • Fink und Fliederbusch (komedie 1916)
  • Komödie der Verführung (toneelstuk, 1924)

Autobiografie[bewerken]

  • Jugend in Wien (uitgegeven in 1968)

Dagboeken[bewerken]

  • Tagebuch 1879-1931 (uitgegeven: 1981-2000)
  • Briefe 1875-1912 (uitgegeven: 1981)
  • Briefe 1913-1931 (uitgeven: 1984)