Bollandisten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jean Bolland

De bollandisten vormen een instituut opgericht door de jezuïeten dat zich bezighoudt met hagiologie, het beschrijven en de teksteditie van de heiligenlevens. Deze worden gebundeld in de Acta Sanctorum, waarvan het eerste deel verscheen in 1643, en in hun eigen tijdschrift Acta Bollandiana. De naam verwijst naar de jezuïet Jean Bolland (1596-1665) die de basis legde.

Voorgeschiedenis[bewerken]

De basis van de Acta Sanctorum ligt bij Heribert Rosweyde, een Utrechtse jezuïet die les gaf in Dowaai (Universiteit van Dowaai), toen nog in het graafschap Vlaanderen. Hij stierf in 1629 en na zijn dood werkten Jean Bolland (Jan Bollandus) en Godfried Henskens (Godefridus Henschenius) verder. In 1643 publiceerden ze te Antwerpen de eerste twee delen. Ze beseften dat de omvang van de volledige Acta Sanctorum hun mogelijkheden oversteeg. Omdat hun orde het nut inzag van een standaardwerk waarin feiten en fictie rond de heiligen gescheiden konden worden, werden ook andere jezuïeten ingezet om de boekenreeks te vervolledigen.

Eerste bollandisten[bewerken]

Na Bolland en Henschen was vooral Daniël van Papenbroeck (Daniel Papebrochius) een groot bezieler. Hij werkte meer dan 50 jaar aan de Acta. Tussen 1660 en 1662 trok hij met Henschen door Duitsland, Italië en Frankrijk op zoek naar bronnenmateriaal om in de volgende delen te verwerken. In 1681 overleed Henschenius. Er waren toen reeds 24 boeken gepubliceerd in de reeks.

Evolutie tot de Franse Revolutie[bewerken]

Tal van jezuïeten, vooral in de Zuidelijke Nederlanden, werkten verder aan de reeks. Ook andere geestelijke orden zoals de benedictijnen en norbertijnen participeerden actief in dit project. In 1773 werden de jezuïeten opgeheven door paus Clemens XIV. De bollandisten verhuisden van Antwerpen naar het klooster van Koudenberg te Brussel, tot in 1788 de bollandisten werden opgeheven door een beslissing van het Oostenrijks bewind. Het belangrijke bronnenmateriaal werd van Brussel naar de Abdij van Tongerlo gebracht, waar de abt in 1794 het 53e boekdeel van de Acta Sanctorum uitbracht. Hiermee waren alle heiligen besproken wier feestdag ligt tussen 1 januari en 14 oktober. Tot op heden is men tot in de maand november gevorderd.

Na de Franse Revolutie[bewerken]

De Belgische overheid steunde de heroprichting van de bollandisten in 1837, die nu vanuit Brussel werken. Het eerste deel verscheen in 1845, en tussen 1863 en 1867 verschenen nog 61 delen. In 1886 verscheen het eerste deel van de reeks Subsidia Hagiographica waarin opnieuw monografieën, indices en bronnenmateriaal rond heiligenlevens aan bod komen. In 1892 verscheen het eerste nummer van het tijdschrift Anelecta Bollandiana, waarin tot op de dag van vandaag kritische analyses verschijnen over het leven van de heiligen. Ook publiceert men een onmisbare bibliografie.

Onder impuls van Hippolyte Delehaye werden de hagiografische studies in de Acta Sanctorum wetenschappelijker uitgebouwd en werd de kritische benadering van de teksten steeds belangrijker door het bestuderen van historische manuscripten, de invoering van een gedetailleerde bronvermelding en door de revisie van vele oudere artikels.

Sinds 1905 zijn de bollandisten gevestigd in het Sint-Michielscollege te Brussel.

Externe link[bewerken]