Das wohltemperierte Klavier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fragment uit Wohltemperiertes Klavier

Das wohltemperierte Klavier (de welgetemperde (= goed gestemde) "piano"; dikwijls afgekort als WTK) is een van de hoofdwerken van Johann Sebastian Bach, geschreven voor klavecimbel, de voorloper van de piano.

Het goedgestemde slaat op de in die tijd revolutionaire welgetemperde stemming van het instrument, een stemming waardoor het mogelijk was om in alle toonsoorten (redelijk) zuiver te spelen. In tegenstelling tot wat velen denken is dit nog niet hetzelfde als de tegenwoordig gangbare gelijkzwevende stemming.[bron?]

Het werk bestaat uit twee cycli, in twee banden, met in ieder boek voor iedere majeur- en mineurtoonsoort een prelude gevolgd door een fuga; in ieder boek zijn er derhalve 24 preludes en fuga's.

Veel componisten volgden Bach en componeerden ook een cyclus van 24 preludes en fuga's. Zo liet Dmitri Sjostakovitsj zich beïnvloeden door Das Wohltemperierte Klavier toen hij zijn 24 Preludes en Fuga's op.87 schreef. Hij rangschikte ze echter niet zoals Bach maar zoals Frédéric Chopin dat met zijn 24 preludes op.28 had gedaan. Chopin overigens liet zijn preludes niet volgen door een fuga en ook Sjostakovitsj heeft een serie van 24 preludes zonder fuga's gecomponeerd (zijn op.34).

De Zwitserse pianist Edwin Fischer nam tussen 1933 en 1936 als eerste de complete Wohltemperierte Klavier op langspeelplaten op

Tabel van de preludes en fuga's[bewerken]

Prelude en
fuga nr
Toonsoort aantal stemmen
van de fuga
  Prelude en
fuga nr
Toonsoort aantal stemmen
van de fuga
band 1 band 2 band 1 band 2
1 C majeur 4 3 2 c mineur 3 4
3 Cis majeur * 3 3 4 cis mineur 5 3
5 D majeur 4 4 6 d mineur 3 3
7 Es majeur 3 4 8 es mineur 3 4
9 E majeur 3 4 10 e mineur 2 3
11 F majeur 3 3 12 f mineur 4 3
13 Fis majeur 3 3 14 fis mineur 4 3
15 G majeur 3 3 16 g mineur 4 4
17 As majeur 4 4 18 gis mineur 4 3
19 A majeur 3 3 20 a mineur 4 3
21 Bes majeur 3 3 22 bes mineur 5 4
23 B majeur 4 4 24 b mineur 4 3
* De preludes en fuga's in Cis (zeven kruisen) worden soms getranscribeerd naar Des (vijf mollen)

Literatuur[bewerken]

  • Hans Brandts Buys: Het Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach. Ontstaan, geschiedenis en bouw van het werk benevens bespreking van vele vraagstukken, aanteekeningen en verklaringen ten dienste van luisteraars en bespelers van toetsinstrumenten, bewonderenden ter uitbreiding hunner kennis, onbekenden ter wegwijzing naar deze schatten, voorzien van tabellen en verlucht met vele notenvoorbeelden. Van Loghum Slaterus' Uitgeversmaatschappij N.V., Arnhem in 't jaar MCMXLII
  • Alfred Dürr: Johann Sebastian Bach – Das Wohltemperierte Klavier. Bärenreiter, Kassel 1998, ISBN 3-7618-1229-9