Dogma (algemeen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een dogma (Grieks: δόγμα, meervoud: δόγματα) is een leerstelling die als onbetwistbaar wordt beschouwd door een religie, ideologie of andere organisatie. Een dogma is een fundamenteel concept ter onderbouwing van een gedachtegoed, daarom wordt de aanhanger van dit gedachtegoed geacht er niet van af te wijken en het nooit te betwisten of te betwijfelen.

De term wordt binnen de religie beschrijvend gehanteerd, terwijl de benaming dogma buiten de religie vaak wordt gebruikt met een kleinerende ondertoon, refererend aan "gevestigde" concepten met een specifiek standpunt en daarmee met een bedenkelijke basis. Deze kleinerende ondertoon is nog sterker aanwezig in de term dogmatisch, die wordt gebruikt voor personen van wie wordt gemeend dat ze onbuigzame geloofsovertuigingen hebben en niet openstaan voor rationele argumenten. Dit gebruik van de term dogmatisch wordt ook aangetroffen waar overtuigingen in de maatschappij en het wetenschappelijk paradigma kritisch worden beschreven.

Dogmatisme[bewerken]

Dogmatisme is de meer algemene duiding voor een overtuiging of houding waarbij iemand niet meer in staat is zijn opinies te herzien op grond van nieuwe informatie. Het begrip "dogmatisme" impliceert dat iemand zijn overtuigingen op een onnadenkende en conformistische manier hanteert zonder de fundamenten daarvan in vraag te willen stellen. Dogmatisme wordt als onverenigbaar gezien met een wetenschappelijke en/of rationele ingesteldheid, waar zelfcorrectie intrinsiek deel van uit maakt.

Dogma in de religie[bewerken]

Dogma's komen in vele godsdiensten voor zoals in het Christendom, waar zij beschouwd worden als de centrale grondregels, die door alle gelovigen van die religie onderschreven dienen te worden. Binnen het christelijk geloof is een voorbeeld van een dogma de Drie-eenheid. Formeel heeft het jodendom geen dogma's maar wel fundamentele geloofspunten die standaard onderschreven worden. Ook binnen de islam is het begrip 'dogma' als zodanig onbekend. Toch kent de islam soortgelijke onaantastbare dogma's, zoals dat Mohammed de profeet van God is, dat Jezus niet de zoon van God is en dat de Koran het geopenbaarde woord van God is.

Als fundamenteel element van de religie, wordt de term "dogma" aan die theologische leerstellingen verbonden, die geacht worden zodanig te zijn aangetoond, dat het verwerpen of het ter discussie stellen van zo'n dogma in feite betekent dat die persoon de gegeven religie niet meer als de eigen religie beschouwt. Het dogma wordt onderscheiden van de theologische opvatting ten aanzien van zaken die als minder bekend worden beschouwd. Dogma's kunnen verduidelijkt of uitgebreid worden, maar mogen in nieuwe leringen niet worden tegengesproken. Het afwijzen van een dogma wordt beschouwd als ketterij en kan resulteren in de verbanning uit de religieuze gemeenschap (excommunicatie), hoewel dit in de christelijke traditie vandaag de dag niet vaak meer gebeurt.

Dogma in de wetenschap[bewerken]

De basis voor wetenschap is twijfel. Een wetenschapper zal zijn uitgangspunten en conclusies steeds onderzoeken en zo nodig bijstellen. Daarvoor gebruikt hij de wetenschappelijke methode. Volgens Rupert Sheldrake zijn er echter personen die zodanig in het huidige paradigma geloven, dat verworvenheden van de wetenschap als onbetwistbare waarheden worden ervaren.[1] Collega-wetenschappers reageerden dat ze juist graag deze paradigma's falsificeren — aangezien dat ongetwijfeld een Nobelprijs zou opleveren[2] — maar dat dat gewoonweg nog niet gelukt is.[3]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Rupert Sheldrake, The Ten Dogmas Of Modern Science. Wariscrime.com, 15 augustus 2012.
  2. Jerry A. Coyne, TEDx talks completely discredited: Rupert Sheldrake speaks, argues that speed of light is dropping!. Why Evolution Is True, 6 maart 2013.
  3. Shane Greenup, The Problems with Rupert Sheldrake’s TEDx Talk. Shane's Soapbox, 13 maart 2013.