Doxologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een doxologie is in de Gregoriaanse muziek een gezongen lofspreuk. Dit gebruik is ontleend aan de doxologieën in gebeden van zowel het jodendom als het christendom en worden nog gebruikt in de liturgie.

Muziek[bewerken]

Gloria Patri, op kerkorgel

Men maakt onderscheid tussen de Grote Doxologie, het Gloria (Gloria in excelsis Deo, (Eer aan God in de hoge)) en de Kleine Doxologie (Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen. (Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest, zoals het was in den beginne, nu en altijd en tot in de eeuwen der eeuwen) (Ook wel: Glorie aan de Vader en de Zoon en de adem van de Geest. Als in den beginne, zo nu en altijd, tot in Gods Koninkrijk. Amen).

Een voorbeeld van het gebruik van de doxologie in latere muziek is de cantate Gloria in excelsis Deo van Johann Sebastian Bach. Deze cantate heeft als titel de naam van de grote doxologie (dit is tevens het openingskoor) en de aria bezingt de kleine doxologie.

Liturgie[bewerken]

Een doxologie (Grieks: doxa - heerlijkheid) bezingt de heerlijkheid van God. Als zodanig komen doxologieën in de Joodse en christelijke tradities vaak als afsluiting van gebeden voor en worden zelf besloten door een acclamatie (Amen).

In de katholieke liturgie komt de doxologie onder meer voor in de Eucharistieviering en de getijden.

  • Voorbeelden van een doxologie: Per Dominum nostrum, Iesum Christum, Filium Tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti, Deus, per omnia saecula saeculorum (Door onze Heer, Jezus Christus, Uw Zoon, die met U leeft en heerst in de eenheid van de Heilige Geest, God door de eeuwen der eeuwen).
  • Het Eucharistisch gebed wordt altijd door de priester besloten met de zogenoemde Slotdoxologie: Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omnipotenti, in unitate Spiritus Sancti, omnis honor et gloria per omnia saecula saeculorum (Door Hem, en met Hem en in Hem zal uw Naam geprezen zijn, Heer onze God, almachtige Vader, in de eenheid van de Heilige Geest, hier en nu en tot in eeuwigheid), waarop de gelovigen antwoorden met de acclamatie "Amen".

Genoemde formules tonen eveneens het trinitarische karakter van de doxologie. Daarentegen plaatst de zogenaamde Kleine Doxologie (Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto) de Vader, Zoon en Heilige Geest naast elkaar als eenheid (en niet in relatie tot elkaar). Dit gebruik om de eenheid van de Triniteit te benadrukken stamt uit de Oosterse kerken, waarschijnlijk als gevolg van de daar hevigere strijd tegen het arianisme, dat zich in de christologie tegen de leer van de Drievuldigheid keerde.