Feliks Dzerzjinski

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dzerzjinski

Feliks Edmoendovitsj Dzerzjinski (Pools: Feliks Dzierżyński; Russisch: Феликс Эдмундович Дзержинский) (Kojdanau, 11 september 1877 - Moskou 20 juli 1926), ook wel "Bloedige Felix" genaamd, was een Russisch revolutionair van Pools-adellijke afkomst. Hij was oprichter van de Tsjeka, de eerste bolsjewistische geheime dienst.

Feliks Dzerzjinski werd geboren op 11 september 1877 of 30 augustus oude stijl in het Poolse Kojdanau (thans Dzjarzjynsk) bij Minsk. Hij werd van school gestuurd wegens zijn revolutionaire activiteiten. In 1900 was hij, tezamen met Rosa Luxemburg een van de oprichters van de revolutionaire Sociaaldemocratische Partij van het Koninkrijk Polen en Litouwen. Tweemaal werd hij naar Siberië gezonden, maar beide malen ontsnapte hij.

Zijn standbeeld stond voor de "Loebjanka", het hoofdkwartier van de KGB in Moskou, genoemd naar het plein waar het aan stond. Na het mislukken van de staatsgreep tegen Gorbatsjov, in augustus 1991, werd dit standbeeld door een woedende menigte met behulp van een kraan omver gehaald en overgebracht naar het kerkhof voor gevallen sovjetmonumenten bij het Centrale Huis voor Kunstenaars. In 2002 stelde burgemeester Joeri Loezjkov voor om het beeld weer op zijn oude plaats terug te zetten, maar door grote tegenstand onder de liberalen en het Kremlin werd dit niet ten uitvoer gebracht. Een kleinere buste van Dzerzjinski werd evenwel in november 2005 geplaatst op de binnenplaats van het hoofdkantoor van de politie van Moskou.

Reeds in 1989 was zijn standbeeld op het Plac Bankowy in Warschau omver gehaald. Zijn standbeelden in Wit-Rusland staan nog overeind.