Gezicht op Toledo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vista de Toledo
(Gezicht op Toledo)
El Greco View of Toledo.jpg
Museum Metropolitan Museum of Art
Locatie New York City
Kunstenaar El Greco
Jaar circa 1604-1614
Type Olie op doek
Afmetingen 121 × 109 cm
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Vista de Toledo (Nederlands: Gezicht op Toledo) is een schilderij van de Grieks-Spaanse kunstschilder El Greco, geschilderd tussen 1604 en 1614, olie op doek, 121 x 109 centimeter groot. Het toont de stad Toledo tegen de achtergrond van een dreigende onweerslucht. Het werk werd in 1909 van de Parijse kunsthandelaar Paul Durand-Ruel gekocht door kunstverzamelaarster Louisine Havemeyer, die het naliet aan het Metropolitan Museum of Art te New York City, waar het nog steeds is te zien.

Context[bewerken]

In 1577 vestigde El Greco zich in het Spaanse Toledo, waar hij tot aan zijn dood zou blijven wonen. Hij vertaalde er de fanatiek Katholieke geest van het toenmalige Spanje in een grote reeks kerkschilderijen met gedeformeerde hoofden en lichamen, in extatische houdingen. Ze vormden voor hem een anti-naturalistisch middel om emoties en stemmingen uit te beelden, een methode die hij ontleende aan het maniërisme waarmee hij in Italië kennis had gemaakt.

Gezicht op Toledo is, voor zover bekend, het enige echte landschap dat El Greco in Toledo schilderde[1] en vertoont evenzeer een aantal belangrijke kenmerken die zijn kerkschilderijen en portretten in zich dragen. Het werk is uniek voor de tijd waarin het vervaardigd is, niet alleen omdat het een van de zeer weinige landschappen is uit de Spaanse schilderkunst van rond 1600, maar vooral om haar expressieve uitwerking.

Afbeelding[bewerken]

Het schilderij beeldt een gezicht op de stad Toledo af. Links in het midden is het kasteel van San Servando te zien. Geschilderd vanuit een laag standpunt leidt El Greco het oog van de kijker vanuit de burcht langs een kronkelende weg via de Alcantara-brug over de Tajo-rivier naar de stad, met het fort Alcázar en de kathedraal. De locaties hiervan zijn overigens niet erg natuurgetrouw weergegeven. Diverse overige gebouwen lijken door El Greco zelfs te zijn 'verzonnen'. Zijn handtekening staat rechts onderin.

Gezicht op Toledo staat vooral bekend om de unieke weergave van de weids uitgespannen lucht. Deze is geschilderd in voor die tijd ongewoon brede penseelstreken in een naar de horizon toe steeds donkerder wordend blauw, dat scherp contrasteert met het landschap beneden. Een spookachtig licht beschijnt de gebouwen en monumenten, waarvan de profielen zich aan de horizon scherp afsteken tegen opkomende donkere onweerswolken. Diverse diagonalen geven het werk een sterke dynamiek en trekken het oog voortdurend van boven naar beneden en van de voorgrond naar de achtergrond. De overgangen tussen bomen, weides en heuvels lijken te vervagen, waar de seculaire gebouwen en monumenten opvallend scherp getekend zijn en als een soort heiligheden verlicht afsteken tegen de dreigende onweerswolken. Het werk doet voor de tijd waarin het geschilderd werd opvallend modernistisch aan en werd geroemd door de twintigste eeuwse expressionisten en surrealisten. Salvador Dali was een groot bewonderaar van El Greco.

Literatuur en bron[bewerken]

  • Ingo E. Walther (ed.): Masterpieces of Western Art II. Taschen, Keulen 2005, blz. 539. ISBN 3-8228-4746-1
  • Anna Benthues, Rolf Schneider e.a.: De 100 mooiste vrouwen uit de schilderkunst. Rebo, Lisse, 2007. ISBN 9789036620239

Externe links[bewerken]

Noot[bewerken]

  1. Zijn Gezicht en kaart van Toledo (Vista y plano de Toledo , 1610-1614), wordt doorgaans niet als een echt landschapsschilderij beschouwd