Groot sterrenscherm

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Astrantia major
Astrantia major.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Campanuliden
Orde: Apiales
Familie: Apiaceae (Schermbloemenfamilie)
Geslacht: Anthriscus (Kervel)
Soort
Astrantia major
L. (1753)
Groot sterrenscherm
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het Zeeuws knoopje (Astrantia major) is een overblijvende plant uit de schermbloemenfamilie (Umbelliferae oftewel Apiaceae). De plant wordt ook wel ook wel groot sterrenscherm genoemd.

De plant wordt ongeveer 1 m hoog. De lange, kale stengel draagt weinig bladeren. De handvormig gedeelde of gespleten onderste bladeren zijn tot 15 cm groot en sterk geaderd. Deze zijn gesteeld.

Aan de top vertakt de stengel en draagt de bloemschermpjes. Soms overheerst een groot bloemschermpje de overige. De 2–3 cm grote bloemschermpjes zijn wit, vaak met elementen licht roze. De bloeiperiode loopt van mei tot september. De bloemschermen worden omgeven door omwindselbladeren die een groenig-witte kleur hebben. De bloemschermpjes zien er uit als een enkele bloem, wat voor schermbloemen ongebruikelijk is. Bij het aanbreken van de schemer krommen de stelen van de schermpjes naar beneden, zodat het pollen tegen vocht beschermd wordt.

De vruchten zijn cilindrisch en 6–8 mm lang.

Verspreiding[bewerken]

Astrantia komt van nature niet in Nederland of Vlaanderen voor. Het natuurlijke verspreidingsgebied ligt in Midden- en Oost-Europa en in Azië. In Europa loopt haar verspreidingsgebied van Polen via Zuid-Duitsland en Oost-Frankrijk naar het Middellandse Zeegebied. Langs het Middellandse Zeegebied loopt het verspreidingsgebied door over de Balkan tot in de Kaukasus. In de Alpen kan men de soort tot 2000 m hoogte aantreffen. In Wales en zuid-Finland komt de plant spaarzaam voor.

De biotoop bestaat uit open plaatsen in bossen en langs bergweiden. De grond dient voedzaam en vochtig te zijn. De bodem dient kalkhoudend te zijn. De plant prefereert de halfschaduw, maar volle zon kan goed verdragen worden.

Taxonomie[bewerken]

Ondersoorten zijn:

  • Astrantia major subsp. involucrata
  • Astrantia major subsp. carinthiaca komt voor in Oostenrijk. Bedekselbladen zijn bijna twee maal zo lang als het bloemscherm.
  • Astrantia major subsp. major komt voor in Oostenrijk en Duitsland. Bedekselbladen zijn ongeveer even lang als het bloemscherm.

Toepassingen[bewerken]

De wortelstok en het kruid worden tot op vandaag in de volksgeneeskunde gebruikt als maagversterkend middel. Stoffen in de plant werken gunstig op de afscheiding van maagsappen en worden bijvoorbeeld in poedervorm ingenomen. Wordt ook gebruikt als eetlustopwekkend middel.

Overdosering kan tot vergiftigingsverschijnselen leiden.

Namen in andere talen[bewerken]

  • Engels: Great Masterwort: de naam zou afgeleid zijn van magister: master of healing plants = meester der genezende planten.
  • Duits: Große Sterndolde
  • Frans: Grande astrance

De aanduiding 'groot' in deze namen slaat op de hoogte, niet op de afmeting van de bloemen.

Astrantia major7.jpg blad plant