Grootste filmstudio's ter wereld

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Grote Drie
De Grote Vier
De Grote Vijf
Big Ten & Six

Van oorsprong zijn er altijd een paar filmstudio's geweest die de filmindustrie gedomineerd hebben. De meeste van deze studio's hadden dit te danken aan hun activiteiten naast de filmproductie, zoals Metro-Goldwyn-Mayer dat een uitgebreid stelsel van bioscopen bezat en 20th Century Fox dat decennialang het belangrijkste filmnieuws bracht in Fox Movietone News. Sommige studio's, zoals Warner Bros. en Walt Disney Productions wisten door hun animatiewerk en tekenfilms bekend te worden onder het grote publiek, waardoor de real-action-films ook traditioneel van veel aftrek genoot. Miramax zorgde voor veel focus op hun films door controverse en veel art house-producties aan te bieden aan het publiek, terwijl Universal Studios groot geworden is met sciencefiction- en horrorfilms. Elke filmstudio probeert op een of andere manier een ander palet van films te presenteren aan de filmkijkende doelgroep en zoals overal in de wereld, is de een daar net even wat kundiger in dan een ander.

Traditiegetrouw zijn er enkele studio's die sinds oprichting tot de dag van vandaag een belangrijke rol hebben gespeeld in de filmindustrie. Tot deze groep behoren onder andere 20th Century Fox (ook als Fox Film Corporation en 20th Century Pictures), Warner Bros. Pictures, Universal Studios, Walt Disney Pictures (door de wereldberoemde animatiefilms), Metro-Goldwyn-Mayer (als oprichter van het studiosysteem, mentor van vele beroemde acteurs en actrices, producent van beroemde films en tegenwoordig als merknaam), Columbia Pictures en Paramount Pictures.

Big Ten[bewerken]

Jaren 80[bewerken]

Het Amerikaanse begrip Big Ten verwees aan het einde van de jaren 80 naar de tien grootste filmmaatschappijen ter wereld. Deze kwamen bijna allemaal uit de buurt van Hollywood, behalve het in New York gevestigde Miramax Films. In de jaren 80 waren vooral MGM/UA, Universal Studios en Columbia Pictures groot. Deze periode wordt ook gekenmerkt door de snelle groei die New Line Cinema en Miramax doormaken, waardoor ze uiteindelijk deel uit gaan maken van de lijst van grootste filmstudio's. Orion Pictures maakt in de jaren 80 een sprint door naar de top, door films als Platoon en The Silence of the Lambs. Daarna maakt de glorie snel plaats voor verval en uiteindelijk discontinuïteit in 1999.

Grootste filmbedrijven ter wereld
Grote, opkomende filmbedrijven

Jaren 90[bewerken]

De jaren 90 zorgen voor een aantal verschuivingen in de lijst van grootste filmstudio's. Alhoewel Miramax opgekocht wordt door The Walt Disney Company blijft de studio vanuit New York opereren en vrij onafhankelijk binnen het concern. Hierdoor krijgt het de kans om een eigen budget vast te stellen, waardoor ze binnen de lijst blijven en uiteindelijk de titel "opkomend" overstijgen. MGM/UA, het moederbedrijf van Metro-Goldwyn-Mayer en United Artists, wordt steeds verliesmakender en de competentie om winstgevende films te maken daalt bij het concern. Hierdoor valt het concern buiten de lijst, maar desondanks blijft het een grote invloed hebben. Ook op te merken is dat alhoewel de films niet winstgevend zijn, ze wel een noemenswaardig deel van de jaarlijkse bioscoopopbrengst voor hun rekening nemen (tot 2001 gemiddeld 4,2%).

Door de oprichting van DreamWorks (door onder andere Steven Spielberg) en PolyGram Filmed Entertainment (onderdeel van het Philips-concern) komt er een nieuwe generatie opkomende filmbedrijven aan. Voornamelijk DreamWorks wordt als spraakmakend gezien door het vele talent dat de nieuwe studio met zich meebracht.

Grootste filmbedrijven ter wereld
Grote, opkomende filmbedrijven
Betwistbare kandidaat

Heden[bewerken]

Door de jaren heen koopt Sony Pictures Entertainment zoveel filmmaatschappijen op, dat het al binnen een snelle tijd behoort tot de top zes van grootste filmconcerns ter wereld. Het begint allemaal met de aankoop van Columbia Pictures (en daarmee ook TriStar Pictures) van The Coca-Cola Company en recentelijk werd Metro-Goldwyn-Mayer overgenomen

Na de eeuwwisseling zorgde de stroom van fusies en overnames voor een grotere verschuiving in de lijst dan de verschuiving die plaatsvond in de jaren 90. Metro-Goldwyn-Mayer verliest definitief een optie op een plek in de top tien na de overname door Sony Pictures Entertainment in 2005. Miramax verliest ook zijn plek, door het feit dat de studio strenger gecontroleerd wordt vanuit het moederbedrijf en door het verlies van de creatieve breinen achter de studio, de oprichtinggebroeders Weinstein. Columbia Pictures opereert als bedrijf alleen nog maar als Columbia TriStar Pictures en moet toekijken hoe het moederbedrijf (Sony Pictures) een steeds belangrijkere merknaam wordt en in de toekomst misschien zelfs die van Columbia TriStar gaat vervangen.

Vooral na 2004 werd het duidelijk dat de opkomende filmbedrijven ook veel te vertellen hebben tegenwoordig. In dat jaar nam DreamWorks de vierde plek in van de lijst met een marktaandeel van 10%. Hiermee overtrof het bijvoorbeeld 20th Century Fox en Universal Studios. In 2005 begon Lionsgate op te rukken en langzaam maar zeker verloor het Canadese concern de titel "onafhankelijke producent". Wat Miramax verloor, de gebroeders Weinstein, kreeg The Weinstein Company erbij. Alleen in tegenstelling tot hetzelfde te doen als bij Miramax, namen de gebroeders hier een zakelijkere houding aan en beloofden voornamelijk alleen films te distribueren.

Grootste filmbedrijven ter wereld
Grote, opkomende filmbedrijven

Laatste ontwikkelingen[bewerken]

Alhoewel deze situatie mid 2005 nog geldig was, zijn er in de aanloop naar januari 2006 belangrijke zaken bekendgemaakt rond twee opkomende filmbedrijven.

DreamWorks SKG

De eigenaar-oprichters van DreamWorks, waaronder Steven Spielberg, hebben een overnamecontract getekend met Viacom, het moederbedrijf van Paramount Pictures. DreamWorks was al een paar jaar aan het vechten tegen de rode cijfers en moest hierdoor onder andere het plan voor de bouw van een eigen productiestudio cancelen. Door de overname is DreamWorks (exclusief het onafhankelijke, beursgenoteerde DreamWorks Animation) een onderdeel van Paramount Pictures geworden.

Pixar Animation Studios

Begin 2006 heeft The Walt Disney Company (moederbedrijf van onder andere Walt Disney Pictures, Miramax en Touchstone Pictures) een veelbelovend bod bekendgemaakt op voormalig partner, Pixar Animation Studios. Pixar wordt hierdoor, na goedkeuring door de aandeelhouders, een onderdeel van de Buena Vista Motion Pictures Group en zuster van Walt Disney Pictures in de toekomst. Door de overname is het distributieconflict tussen de twee ook opgelost en zullen de toekomstige films van Pixar zeker gedistribueerd worden door Walt Disney Pictures.

Onafhankelijke producenten[bewerken]

Naast de gevestigde orde binnen de filmindustrie, die meer dan 75% van de totale wereldwijde filmopbrengst genereren (zie hieronder voor exacte gegevens), bestaat er een veel bredere groep van zogenoemde onafhankelijke filmproducenten, die onafhankelijke films produceren. Alhoewel deze groep niet zo'n groot publiek aanspreekt als de grote filmstudio's en niet het kapitaal hebben om dit tot stand te brengen, is er een brede basis van respect ontwikkeld door de jaren heen voor het werk en de creativiteit die de onafhankelijke filmproducenten verrichten.

Een van de voordelen dat het creëren van een onafhankelijke film ten opzichte van een "big budget"-film heeft, is dat één scene bij een grote filmstudio vaak vele takes en dagen kan kosten. Bij een onafhankelijke film kost het vaak maar een paar uur en kost hierdoor ook een stuk minder. Een groot nadeel is dat onafhankelijke films het kapitaal niet op kunnen brengen om de film (internationaal) aan een groot publiek aan te bieden. Vaak hebben de kleine filmproductiebedrijven geen groot netwerk van distributiekantoren in verschillende landen en steden, waardoor ze erg afhankelijk zijn van de verschillende filmfestivals die vaak meer aandacht voor onafhankelijke films bieden. Door dit als platform te gebruiken, komt een onafhankelijke film aan een publiek. Als een onafhankelijke film wel de kans krijgt om het product onder distributie te krijgen bij een grotere filmstudio, moet de producent en filmmaker vaak genoegen nemen met kleine winstpercentages en meestal ook het auteursrecht overdragen aan de filmstudio.

Om deze redenen te balanceren zijn er door de jaren heen veel studio's opgericht door welvarende zakenmensen en geslaagde creatievelingen. Sinds hun oprichting staan onder andere United Artists, Miramax, Lionsgate en The Weinstein Company bekend om het onafhankelijke karakter van de gedistribueerde films. Deze studio's echter maken deel uit van een groter filmconcern (zo is United Artists onderdeel van Sony Pictures en Miramax van The Walt Disney Company) of ze ontspringen de titel "onafhankelijke producent" door het feit dat ze steeds meer films produceren en distribueren die een "big budget"-karakter krijgen. De échte onafhankelijke filmproducenten en -distributeurs worden vaak of niet genoemd of ergens in de credits toevallig nog vermeld. Studio's zoals First Run Features, Gold Circle Films, IFC Films (hét distributielabel van de grootste onafhankelijke filmzender van de Verenigde Staten), Mandalay Pictures en StudioCanal (voornamelijk veel Franse films).

Marktaandelen[bewerken]

Per jaar[bewerken]

2006 ½[1]
(totaal: $ 4,61 miljard d.d.)
2005
(totaal: $ 8,84 miljard)
2004
(totaal: $ 9,38 miljard)
2006 (eerste zes maanden)
2005
2004
Plaats Studio Marktaandeel Plaats Studio Marktaandeel Plaats Studio Marktaandeel
1 20th Century Fox 18,2% 1 Warner Bros. 15,6% 1 Sony Pictures 14,3%
2 Sony Pictures 17,1% 2 20th Century Fox 15,3% 2 Warner Bros. 12,9%
3 Buena Vista Pictures 12,7% 3 Universal Studios 11,4% 3 Buena Vista Pictures 12,4%
4 Universal Studios 11,1% 4 Buena Vista Pictures 10,4% 4 DreamWorks 10%
5 Warner Bros. 9,8% 5 Sony Pictures 10,4% 5 20th Century Fox 9,9%
6 Paramount Pictures 7,2% 6 Paramount Pictures 9,4% 6 Universal Studios 9,5%
7 DreamWorks 4,5% 7 DreamWorks 5,7% 7 Paramount Pictures 6,7%
8 Lionsgate 3,6% 8 New Line Cinema 4,8% 8 New Line Cinema 4,6%
9 New Line Cinema 2,6% 9 Lionsgate 3,2% 9 Newmarket 4,3%
10 Fox Searchlight Pictures 2,1% 10 Dimension Films[2] 2,1% 10 Miramax 3,9%
[3]

Gemiddeld[bewerken]

Over de periode 2004-2006 (eerste halfjaar)
Op basis van
Sommen[4] Marktaandelen[5]
Gemiddeld over 2004/2005/2006 (eerste kwartaal)
Gemiddeld over 2004/2005/2006 (eerste kwartaal)
# Studio # Studio 2006 ½ 2005 2004 Gemiddeld
1 20th Century Fox 1 20th Century Fox 18,2% 15,3% 9,9% 14,5%
Sony Pictures 2 Sony Pictures 17,1% 10,4% 14,3% 13,9%
Warner Bros. 3 Warner Bros. 9,8% 15,6% 12,9% 12,8%
4 Buena Vista Pictures 4 Buena Vista Pictures 12,7% 10,4% 12,4% 11,8%
5 Universal Studios 5 Universal Studios 11,1% 11,4% 9,5% 10,7%
6 Paramount Pictures 6 Paramount Pictures 7,2% 9,4% 6,7% 7,8%
7 DreamWorks 7 DreamWorks 4,5% 5,7% 10,0% 6,7%
8 New Line Cinema 8 New Line Cinema 2,6% 4,8% 4,6% 4,0%

Big Six[bewerken]

Filmconcerns[bewerken]

Het begrip Big Six verwijst naar de zes (media)conglomeraten die de grootste filmmaatschappijen ter wereld bezitten en de grootste collectie filmlabels in hun portfolio hebben. De meeste concerns hebben deze collectie verkregen door fusies en overnames. Alhoewel er ook enkele uitzondering tussen zitten, zoals The Walt Disney Company. Hier werd het concern gesticht vanuit de primaire filmproductiemaatschappij en niet vanuit een overname of fusie. Uiteindelijk heeft ook Disney enkele filmlabels verkregen door overnames, waardoor er geen enkel groot filmconcern is dat alleen voorkomt uit de filmbedrijven.

Grootste filmconcerns ter wereld
Concern Filmbezittingen Verkregen door
General Electric (via NBC Universal) Universal Studios Fusie ("overname") tussen NBC en Vivendi Universal Entertainment
News Corporation 20th Century Fox, Fox Searchlight Pictures, Blue Sky Studios Overname van TCF Holdings in 1985 en Blue Sky Studios in 1997
Sony Corporation Sony Pictures, Columbia Pictures, TriStar Pictures en Metro-Goldwyn-Mayer Columbia en TriStar Pictures werden in 1989 opgekocht van Coca-Cola Co; en MGM/UA in 2005 door middel van een consortium
Time Warner (via Warner Bros. Entertainment) Warner Bros. Pictures en New Line Cinema Fusie tussen Warner Communications en Time Inc. uit 1990
Viacom Paramount Pictures en DreamWorks Paramount door middel van een overname uit 1993 van Gulf+Western en DreamWorks SKG werd overgenomen in begin 2006
The Walt Disney Company (via de Buena Vista Motion Pictures Group) Walt Disney Pictures, Buena Vista Pictures, Pixar Animation Studios en Miramax Het concern is het resultaat van de primaire filmstudio's; Miramax werd overgenomen in 1993 en Pixar in begin 2006

Marktaandelen en rangschikkingen van concerns[bewerken]

Over de periode 2004-2006 (eerste kwartaal)[6]
Gemiddeld over 2004/2005/2006 (eerste kwartaal)
# Studio 2006 ½ 2005 2004 Gemiddeld
1 Time Warner 16,8%
Warner Bros. 9,8% 15,6% 12,9% 12,8%
New Line Cinema 2,6% 4,8% 4,6% 4,0%
2 News Corporation 16,4%
20th Century Fox 18,2% 15,3% 9,9% 14,5%
Fox Searchlight Pictures 2,1% 1,8%* 2,0%* 2,0%
3 Sony Corporation[7] 15,3%
Sony Pictures 17,1% 10,4% 14,3% 13,9%
MGM/UA[7] 2,0*% 2,1% 2,1% 2,1%
4 The Walt Disney Company[8] 14,4%
Buena Vista Pictures 12,7% 10,4% 12,4% 11,8%
Miramax 1,8%* 2,1% 3,9% 2,6%
Dimension Films[8] 2,1* 2,1% 2,0%* 2,0%
5 General Electric 12,5%
Universal Studios 11,1% 11,4% 9,5% 10,7%
Focus Features 1,8% 1,8%* 1,8%* 1,8%
6 Viacom[9] 9,3%
Paramount Pictures 7,2% 9,4% 6,7% 7,8%
DreamWorks[9] 4,5% 5,7% 10,0% 6,7%

Noten[bewerken]

  1. tot 4 juli; alleen het eerste en tweede kwartaal. Zie voor alleen het eerste kwartaal, deze versie.
  2. destijds nog onder Buena Vista Pictures
  3. Afkomstig van Box Office Mojo
  4. Op basis van de som van de plaats in de top tien; valt een filmstudio buiten de top tien, dan neemt hij automatisch plaats elf in beslag onder "overige"
  5. Gemeten op basis van een gemiddeld marktaandeel; deze type berekening is betrouwbaarder dan de berekening op basis van sommen, omdat er (bijna) niet geschat hoeft te worden
  6. Marktaandelen met een sterretje (*) zijn geschat op basis van uitgebrachte films; schuingedrukte marktaandelen zijn niet meegeteld in concerngemiddelden
  7. a b Bij dit gemiddelde concernmarktaandeel is Metro-Goldwyn-Mayer in 2004 niet meer meegeteld, doordat de overname in 2005 plaatsvond
  8. a b Bij dit gemiddelde concernmarktaandeel is Dimension Films in 2006 niet meer meegeteld, door de "verkoop" aan The Weinstein Company
  9. a b Bij dit gemiddelde concernmarktaandeel is DreamWorks alleen voor het jaar 2006 meegeteld, doordat het toen pas onderdeel uit ging maken van Viacom

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]