Horrorfilm

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Zie ook: Portaal Horror

Horrorfilms zijn films waarin angst (Latijn: horror) voor iets het hoofdthema van de film vormt.

Horrorfilms vertonen vaak vaste patronen in de stijl, set, opbouw en boodschap en zijn daarom te verdelen in aparte subgenres.

Inhoud

[bewerken] Formule

Een aantal cliché- of formuleverschijnselen werden benoemd in de 'slimme' horrorfilms Funny Games en Scream (1996). Het personage Randy uit de Scream-films onderwijst zijn vrienden tijdens de films zelf over dergelijke regels:

  • Het is geen goed idee voor een personage in een horror om te vragen of er iemand is of wie er is
  • Het is geen goed idee om een vreemd geluid te gaan onderzoeken
  • Daarnaast komt het meer dan eens voor dat een doorgaans rondborstige blondine de trap op rent naar een plaats zonder uitweg, in plaats van naar buiten door de voordeur
  • Wanneer een personage in een horrorfilm eenmaal seks heeft gehad, slinken zijn/haar overlevingskansen aanzienlijk
  • Het gebruiken van drank of drugs betekent eveneens een kleinere kans op overleven
  • Zeg als horrorpersonage nooit dat je zo terug bent, want dan kom je niet meer terug
  • De schijnbaar dode moordenaar staat nog een keer op voor een volgende aanval

Scream 2:

  • In een sequel vallen meer slachtoffers
  • De sterfscènes in een sequel zijn plastischer

Scream 3:

  • In een derde deel mag verwacht worden dat gegevens uit de eerdere delen alsnog onwaar blijken door een nieuwe, onderliggende verhaallijn.
  • Acties die personages in eerdere delen ondernomen hebben, kunnen vanaf een derde deel tegen ze keren
  • Vanaf een derde deel kan de moordenaar wel eens bovennatuurlijk en bijna onverwoestbaar blijken
  • In het derde deel kan iedereen een dodelijk slachtoffer worden, ook het hoofdpersonage. Wanneer het een afsluitend deel van een trilogie betreft, is het personage toch niet meer nodig op een later moment.
Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details van de plot en/of de afloop van het verhaal.

Andere formuleverschijnselen zijn onder meer:

  • Eén personage (of stel) overleeft de horrorfilm. Dit is doorgaans het aantrekkelijkste personage en/of gespeeld door de bekendste acteur/actrice. Tot de titels die zich onderscheidden door moedwillig van deze formule af te wijken, behoren onder meer Funny Games, Wolf Creek en The Strangers
  • De aangevallenen in een horrorfilm verwijderen zelden het wapen van het lichaam van de schijnbaar dode of bewusteloze moordenaar, die in een volgende scène daardoor opnieuw kan aanvallen of in het niets verdwenen lijkt. Een voorbeeld van een personage waarbij dit meer dan eens gebeurt is Michael Myers uit de Halloween filmreeks
  • Vaak bestaat een groep hoofdpersonages uit overdreven clichématige karakters. Een groep bevat doorgaans minimaal één sterk op seks gericht personage, één introvert en/of onderschat personage dat later heldhaftig uit de hoek komt en één luidruchtig populair personage. Voorbeelden van dergelijke samenstellingen zijn te zien in onder meer Halloween en The Faculty
  • Een sterke aanwijzing vroeg in de film dat er duidelijk iets niet pluis is op lokatie x wordt achteloos in de wind geslagen door enkele personages, die daarbij wel degelijk erdoor gewaarschuwde medepersonages overhalen toch op de plek des onheils te verschijnen of blijven

[bewerken] Subgenres

De belangrijkste subgenres van horror zijn:

[bewerken] Slasherfilms

Waarschijnlijk het (commercieel) meest succesvolle genre. Kenmerkend is (meestal) dat één of enkele seriemoordenaars het principe van de 'Tien kleine negertjes' volgt. Dat wil zeggen dat de film begint met een groep personages die langzaam uitgedund wordt door de antagonist. Dit type films heeft geregeld ettelijke vervolgen. Voorbeelden zijn Psycho, Black Christmas, Scream en I Know What You Did Last Summer.

Zie ook slasher-film.

[bewerken] Monsterfilms

Eveneens een uitgebreid genre waarvan een groot percentage veel kenmerken van de slasherfilm bezit, maar waarbij de moordenaar dan een monster of bovennatuurlijk wezen is. Dit genre kan weer worden opgesplitst in oa. vampierfilms, weerwolffilms, mummiefilms en reeksen met andere bovennatuurlijke creaties. Voorbeelden zijn Bram Stoker's Dracula, Interview with the Vampire, The Mummy, maar ook Friday the 13th, Halloween, A Nightmare on Elm Street en It.

[bewerken] Kannibalenfilms

Vaak realistisch gebrachte films over menseneters, soms in documentaire-stijl. Voorbeelden zijn Cannibal Holocaust en The Texas Chainsaw Massacre, maar ook subtielere, minder op shock gerichte titels als The Silence of the Lambs. Sommige regisseurs specialiseerden zich in dit subgenre, zoals Ruggero Deodato.

[bewerken] Zombiefilms

Horrorfilms met vaak grote hordes levende doden, die een klein groepje zich al dan niet op één plaats verschuilende mensen belegeren. Denk aan Dawn of the Dead van George A. Romero, 28 Days Later en Resident Evil.

[bewerken] Spookverhalen

Hierin worden de hoofdpersonages doorgaans lastiggevallen door een (of meerdere) bovennatuurlijke, ontastbare entiteit. Soms doordat ze daardoor achtervolgd worden, maar vaak ook doordat de geest of het spook een verbinding heeft met een bepaald voorwerp in het leven van de personages. Spookhuizen komen bijvoorbeeld regelmatig voor. Voorbeelden van spookverhalen zijn Poltergeist en House on Haunted Hill.

[bewerken] Reli-horror

Een percentage horrorfilms is gebaseerd op religieuze geloofsovertuigingen. Waarschijnlijk het bekendste subgenre hiervan is een groep op het christelijk geloof gebaseerde griezelfilms, waarin Satan (of zijn zoon) op aarde komt of dreigt te komen of waarin een antagonist probeert de eindtijd te ontketenen. Maar ook films waarin een geloof als voodoo voorkomt, kan tot het genre gerekend worden. Bekende voorbeelden van reli-horror zijn The Exorcist, The Omen, Rosemary's Baby en The Seventh Sign.

[bewerken] Exploitatie/martelporno (gorno)

Exploitatie horror is een subgenre horrorfilms dat, meer dan op een verhaal of schrikmomenten, mikt op het zo plastisch mogelijk in beeld brengen van geweld en verminking. Denk hierbij aan grote hoeveelheden bloed die in beeld vrijkomen, ogen die doorstoken worden of andere sadistische praktijken die expliciet in beeld gebracht worden. Het exploitatiegenre vierde vooral hoogtij in de jaren zeventig en de vroege jaren tachtig van de 20e eeuw. De Italiaanse regisseurs Lucio Fulci en Dario Argento werden grote namen binnen het genre.

Het genre leefde begin 21e eeuw opnieuw op, toen titels als Saw en Hostel aansloegen én ook publiek naar reguliere bioscopen kreeg. De binnen- en buitenlandse media verwijzen geregeld naar het genre met de term martelporno of kortweg gorno (afkorting van de engelse term: 'gore porno'). Een van de beruchtere namen in dit subgenre is Ôdishon (Audition) van Takashi Miike.

Zie ook exploitatiefilm.

[bewerken] Komische horrorfilms

Films die vaak meer grappig dan eng zijn. Een bepaald percentage horrorfilms mikt al bij het uitbrengen meer op een cultstatus of op een comedy-publiek, dan dat het een poging doet angstwekkend te zijn. Geregeld komt het voor dat deze films met een erg laag budget worden geschoten en daar ook naar uit zien (niet te verwarren met films met een laag budget die vanwege de lage productiekosten lachwekkend worden zónder dat dat de bedoeling is). Dit is niet altijd geval, want ook films met voldoende budget mikken soms met hun inhoudskeuze met name op een cult- of campstatus. Voorbeelden van dit subgenre zijn Evil Aliens en Monster Man.

[bewerken] Arthouse horrorfilms

Films waarbij de beleving centraal staat. Doorgaans zijn dit bij het grote publiek vrij onbekende films, maar sommigen hebben ondertussen een cultstatus verworven. Voorbeelden zijn Eraserhead en Videodrome.

[bewerken] Cultstromingen

Bepaalde kleinere stromingen binnen de filmtak van de horror kregen naar verloop van tijd een zodanige groep trouwe kijkers, dat ze op zichzelf staand een cult 'minigenre' werden. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Het extreem gewelddadige en expliciete Italiaanse giallo, dat met name begin jaren zeventig haar hoogtijdagen vierde. De eerder genoemde Lucio Fulci en Dario Argento, maar ook bijvoorbeeld regisseurs Mario Bava en Sergio Martino hielden zich hier veelvuldig mee bezig.
  • 'Troma', wat feitelijk de onvolledige naam is van Troma Entertainment. De filmmaatschappij maakte vanaf 1974 niettemin op een dergelijke eigen manier films, dat hun naam synoniem werd voor een bepaalde soort films, waarin low budget en overdaad trefwoorden zijn. Troma Entertainment bestaat (anno 2008) nog steeds, maar heeft sinds het ontstaan de nodige averij opgelopen.

[bewerken] 'Grote namen'

Een aantal horrorfilms kreeg in de loop erkenning vanwege (bijvoorbeeld) een bepaald meesterschap van de maker(s) daarin, als mijlpaal, als uithangbord van een bepaalde trend, een cultstatus of door een consensus over de geslaagde angstwekkendheid ervan. Voorbeelden hiervan zijn:

1922 - Nosferatu, eine Symphonie des Grauens
Eén van de allereerste vampierfilms. Werd destijds verboden door de erven Stoker, die het plagiaat van Dracula vonden.
1960 - Psycho
Een hoog aangeschreven horrorfilm. Het wordt binnen het genre beschouwd als meesterwerk en werd geregisseerd door Alfred Hitchcock. Met name de douche-scène is één van de bekendere scènes in de filmgeschiedenis.
1968 - Night of the Living Dead
Eerste van een reeks zombiefilms van George A. Romero, die grote sporen naliet binnen het genre. De serie had een tweede laag door het sociale commentaar die het gaf, met name de tweede film uit de reeks: Dawn of the Dead (1978).
1968 - Rosemary's Baby
Deze film van Roman Polanski, speelde in op natale angsten en paranoïde gevoelens.
1973 - The Exorcist
Deze beruchte horrorfilm heeft in de jaren '70 veel stof doen opwaaien om zijn met name erg realistische toonzetting.
1974 - The Texas Chainsaw Massacre
Net als Psycho en Silence of the Lambs gebaseerd op de daden van Ed Gein. Een voorloper van het slasher-genre.
1975 - Jaws
Een strand in Long Island wordt opgeschrikt door de komst van een grote haai, die de badgasten op zijn menu heeft gezet. De film vestigde de naam van Steven Spielberg en het deuntje wanneer Jaws zijn slachtoffers nadert, werd wereldberoemd.
1976 - Carrie
Een tienermeisje beschikt over telekinetische krachten en neemt wraak op iedereen die haar ooit heeft dwars gezeten. Naar het boek van Stephen King.
1976 - The Omen
Wanneer Robert Thorne het aanbod van een priester accepteert om een plaatsvervangende baby op te voeden ter vervanging van zijn eigen doodgeboren kind, bezegelt hij het noodlot van zijn familie. Het jongetje Damien blijkt niemand anders dan de zoon van Satan te zijn.
1978 - Halloween
Deze slasher-film wordt gezien als een van de vaders van het genre. De film staat in het teken van seriemoordenaar Michael Myers. John Carpenter was de regisseur. Er volgen nog zeven delen, waarvan deel drie niets te maken heeft met Michael Myers. In 2007 maakte Rob Zombie een exacte remake van dit eerste deel.
1979 - Alien
Deze sciencefiction-horrorfilm werd bekroond met de Oscar voor beste special effects, waarin de film zijn tijd vooruit was. Vooral de techniek en de set waren voor haar tijd modern.
1980 - The Shining
Bekende horrorfilm uit de jaren 80, waarin Stanley Kubrick als een van de eersten gebruik maakt van de steadicam. Werd destijds niet door iedereen goed ontvangen (mede door de afkeur van Stephen King, die het boek schreef), maar won door de jaren heen aan status.
1980 - Cannibal Holocaust
Een kannibalenfilm die zichzelf presenteert als een documentaire naar het verschijnsel, die verkeerd afloopt. De film veroorzaakte een controverse - met name doordat er dieren echt in gedood worden - en werd in sommige landen verboden.
1980 - Friday the 13th
Deze film rond de bovennatuurlijke seriemoordenaar Jason Voorhees zorgde samen met het kort daarvoor uitgekomen Halloween voor een stijging in de populariteit van horrorfilms in de jaren tachtig. Zoals het een goede klassieke (in dit geval bovennatuurlijke) slasher betaamt, gaat een groepje hormoongedreven tieners samen op pad. Vervolgens worden ze één voor één afgemaakt, terwijl ze bij hun pogingen tot vluchten alle keuzes maken behalve de verstandige.
1981 - The Evil Dead
Deze eerste film van Sam Raimi (Spiderman, Evil Dead II) is een bloedovergoten satire met inktzwarte humor en amateuristische special effects, die in de loop der tijd een cultstatus kreeg.
1982 - Poltergeist
Tobe Hooper en Steven Spielberg maakten een verhaal over de doorsnee Amerikaanse familie Freeling in wiens huis opeens vreemde dingen gebeuren. Kwaadwillende entiteiten blijken het voorzien te hebben op hun dochtertje.
1984 - A Nightmare on Elm Street
Regisseur Wes Craven maakte met deze eerste Nigthmare Freddy Krueger tot één van de drie bekendste filmmonsters van de jaren tachtig (met Michael Myers en Jason Voorhees). Krueger valt zijn slachtoffers ín hun dromen aan, maar alles wat hij daar uitricht, gebeurt in werkelijkheid ook met hun lichamen.
1996 - Scream
Deze filmserie was een voorbeeld voor een nieuwe generatie slasherfilms. Wes Craven bracht de film uit als parodie en horrorfilm ineen. Scream is een moderne variatie op de klassieke patronen opbouw en stijl.
1997 - Cube
Een nieuw kwaad werd geïntroduceerd: bureaucratie. De film kreeg een aantal vervolgen.
2000 - Battle Royale
Een schoolklas wordt op een eiland gezet met de opdracht het op leven en dood tegen elkaar op te nemen tot er binnen drie dagen nog maar één persoon leeft, de winnaar. Elke student draagt een halsband die zal ontploffen als er na drie dagen meer dan één persoon nog in leven is, iemand zijn halsband probeert te verwijderen of iemand zich te lang in een gevarenzone begeeft. Het moorden is toegestaan op elke mogelijke manier.
2002 - 28 Days Later...
Alhoewel het strikt genomen geen zombies waren die een rol speelden dit verhaal (maar mensen met een virus), leken ze er zoveel op dat de film toch tot het zombiegenre gerekend wordt. De film is een soort moderne combinatie van The Day of the Triffids en Dawn of the Dead van Romero.
2004 - Saw-filmserie
Een serie horrorfilms waarin de sadist Jigsaw mensen opsluit en laat kiezen tussen leven of dood. Bij de eerste optie zal pijn geleden moeten worden om aan te tonen dat de protagonist het leven waard is.
2005 - Hostel
Droeg samen met de Saw-reeks bij aan een opleving in het subgenre van de exploitatie- ofwel martelhorror. In Hostel worden toeristen naar een hostel gelokt door ze goedkope drank en gewillige bedpartners te beloven. Tijdens het feesten worden ze gedrogeerd om de volgende dag geketend wakker te worden. Ze zijn koopwaar geworden voor sadisten, die ze tegen betaling mogen martelen en vermoorden. Twee jaar na het eerste deel verscheen er een vervolg, met ditmaal vrouwelijke hoofdrolspeelsters.

[bewerken] J-Horror

De Aziaten hebben (uiteraard) een vergelijkbare geschiedenis qua lengte van de historie van de horrorfilm als Europa en de Verenigde Staten. Niettemin waren Aziatische producties begin 21e eeuw ineens verantwoordelijk voor de opkomst van een populaire stroom horrorfilms in het westen. Daarbij gaat het zowel om de Japanse, Koreaanse, Chinese etc. producten zelf, als om een reeks Amerikaanse remakes daarvan.

Het relatief breedgedragen westerse succes van de J-Horror films begon in principe in 2002 met het uitkomen van The Ring, een westerse remake van Ringu. In het spoor daarvan volgden remakes van Japanse films zoals onder andere Dark Water en Ju-on. Een aanzienlijk percentage van de J-Horror films heeft kleine meisjes met lange zwarte haren, grote (vaak bloedige) ogen en water als vaste ingrediënten. Een ander deel bestaat uit experimentele, in het Westen weinig tot niet voorkomende, verhalen en verhaalstructuren. Een bekende naam in de laatste subcategorie is Takashi Miike, die met name probeert de grenzen van het shockeren op te rekken.

[bewerken] Gerelateerde verwijzingen & filmlijsten

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken