Jacques Plafond

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ronflonflon met Jac. Plafond
Presentatie Wim. T. Schippers
Sidekick(s) Jan Vos, Wilhelmina Kuttje
Producer(s) Jan Vermaas
Muziekgenre gemengd
Type programma chaotisch hoorspel
Uitzendingen
Tijdstip woensdagmiddag
Omroep VPRO
Radiostation Hilversum 3
Periode 1984-1991
Portaal  Portaalicoon   Media

Jacques Plafond was een personage van Wim T. Schippers uit zijn VPRO-radioprogramma Ronflonflon, dat werd uitgezonden tussen 10 oktober 1984 en 30 januari 1991, aanvankelijk iedere woensdagmiddag op Hilversum 3 tussen 15.00 en 16.00 uur en vanaf december 1985 tussen 17.00 en 18.00 uur, wat een gunstiger tijdstip was voor de luisterdichtheid. De uitzendingen waren vanaf 1989 ook te horen op Radio 5. In totaal zijn er 328 afleveringen gemaakt en uitgezonden. In 1986 verscheen ook een negendelige televisieserie Plafond over de vloer.

Karakter[bewerken]

Jacques Plafond praatte steevast door alle platen heen, schroomde er niet voor een plaat af te kondigen met de opmerking dat hij het een kutplaat vond, liet zijn gasten aan de telefoon het liefst niet uitpraten en sprak iedereen aan met "joe" om het probleem te omzeilen of mensen met jou of u moesten worden aangesproken. Het programma Ronflonflon was in het algemeen een gezellige chaos, en ook tijdens live-opnames die soms in het land werden opgenomen, vlogen de singles door de zaal.

Hij bedankte zijn luisteraars nooit voor het luisteren aan het eind van de uitzending, maar vond dat de luisteraars hem maar moesten bedanken voor het maken van weer een Ronflonflon uitzending. Ook was hij niet erg vleiend over zijn collega DJ's. Zo noemde hij Lex Harding 'Lex Haring' en in aflevering 60 vond hij dat hij niet zo een dikke kop had als Frits Spits.

Ook hing zijn stropdas altijd links over zijn schouder over zijn rug (voor de kijkers rechts).

Zelfbedachte zaken, woorden en plaatsen[bewerken]

Jacques hanteerde bij het dateren van de uitzending sinds 1985 de zogenaamde apriltelling. Hierbij werd na 30 april verder gegaan als 31 april, 32 april, 33 april tot oneindig door. Hierbij kon een datum ook negatief zijn zoals bijvoorbeeld -4 december. Het jaar werd wel gewoon aangegeven zodat 1 januari 1986 werd aangegeven als 276 april 1985 en 1 januari 1990 als 1737 april 1985. Daarnaast was er ook nog sprake van de oktobertelling en de februaritelling. Een Ronflonflon-uitzending werd door Jacques Plafond bijvoorbeeld aangekondigd als "941 oktober 1984, 746 april 1985, 431 februari 1986, oftewel 6 mei 1987."

Ook voerde Jacques Plafond op 1 januari 1986 de maand onzalicum in. Onzalicum was de dertiende maand van het jaar; 1 januari 1986 was voor Plafond dus 1 onzalicum 1985. De maand onzalicum telde 29 dagen en dus was het pas op 30 januari 1986 bij Ronflonflon 1 januari 1986. Niet lang daarna stopte Pafond met de onzalicum-telling, maar de oktober-, februari- en apriltelling gingen gewoon door.

Er komen twee fictieve Nederlandse plaatsnamen in het radioprogramma en ook in de televisieserie voor, namelijk Dalden en Rochelten. Een weg in Dalden heet de Atoombomweg. Aflevering 95 (30 juli 1986) start met de Belgische plaatsnamen Glons (Glaaien in het Nederlands) en het nabij gelegen Zwartberg in Belgisch Limburg. Beide plaatsen bestaan, maar Glaaien is in 1963, bij de vaststelling van de Belgische taalgrens overgeheveld van de provincie Limburg naar de provincie Luik.

De naam Ronflonflon[bewerken]

In de uitzending van 16 oktober 1985 praat Jacques Plafond met Frankrijk-kenner Jan Brusse. De eerste vraag die hij stelt betreft de betekenis van Ronflonflon, waarop Jan Brusse antwoordt "Ronflonflon is lawaaierige overpopulaire muziek zoals die uit een draaiorgel komt".[1]

Van Oekel's Discohoek[bewerken]

In de twaalfde en tevens laatste aflevering van van Oekel's Discohoek in 1975 (met zijn assistent Ir. Evert van der Pik (Jaap Bar) als boekhouder) kwam het figuur Jacques Plafond voor het eerst voor als zanger nog met lang haar tot op de schouders, een snor en baard en staand op blokhakken. Ook Jan Vos was in deze aflevering te zien.

Nuvola single chevron right.svg Zie van Oekel's Discohoek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het is weer zo laat[bewerken]

In 1978 was er bij de VPRO de televisieserie Het is weer zo laat ook wel bekend als Waldolala. Hierin zong de groep Luv' de titelsong U.O.ME (you owe me) waardoor de groep bekend werd.

Hierin kwam Jacques Plafond niet voor maar wel al de figuren Jantje Vos, Gé Braadslee en Boy Bensdorp. Cees Schouwenaar speelde een rol van solliciterende ober en was nog niet Henk Pal. Ook speelde hij de rol van een zakenman die de WC had volgekliederd.

Nuvola single chevron right.svg Zie Het is weer zo laat voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Lachende Scheerkwast (radio)[bewerken]

In 1981 was er bij de VPRO de televisieserie de Lachende Scheerkwast.

In deze serie kwam het figuur Jacques Plafond weer voor. Hij was tevens de schrijver van de serie wat overduidelijk bleek. Daar de VPRO niet geheel tevreden was kwam er na 6 afleveringen een voorlopig einde aan.

Om toch de verhaallijn te kunnen voortzetten ging de serie voor 5 afleveringen op de radio door. Dit gebeurde als hoorspel vanuit de Mazzo, live in het radioprogramma Mia's andere wereld. In het radioarchief op de VPRO-website is nog een aflevering te beluisteren.

Gé Braadslee (Mimi Kok), die getrouwd was met Sjef van Oekel, repeteerde hun nummer in haar flat met Jantje Vos (Clous van Mechelen) op de vleugel. Ook Boy Bensdorp kwam af en toe langswippen. Voorts kwamen ook Elsje de Wit en de oma van Boy Bensdorp al in de serie voor. Voorts speelden mee Cor Galis als Cornelis Redel en Hetty Blok als Mia Zeef.

Ook was er sprake van het theater 't Kuttje, in Appelscha (of dat ook al met 2 t's was is niet duidelijk, maar wel waarschijnlijk[bron?]). In principe was dit programma een voorloper van Ronflonflon.

Wim T. Schippers kon na deze vijf radioprogramma's toch weer zes nieuwe tv-afleveringen van de Lachende Scheerkwast maken.

Nuvola single chevron right.svg Zie de Lachende Scheerkwast voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Opzoek naar Yolanda[bewerken]

In de tv-serie uit 1984, Opzoek naar Yolanda, die gelijk werd uitgezonden met de eerste Ronflonflon-uitzendingen kwamen deze figuren ook voor.

Nuvola single chevron right.svg Zie Opzoek naar Yolanda voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Waardering[bewerken]

Niet iedereen was gecharmeerd van het programma, zoals wel vaker bij werk van Wim. T. Schippers. Al in het begin in het najaar van 1984 had Marc van Amstel van de Radionieuwsdienst ANP geweigerd de files live voor te lezen, waarna de verkeersinformatie enkele malen de uitzending doorbrak met verkeersinformatie. Dit tot grote woede van Jacques.

Na de invoering van de zenderkleuring in het najaar van 1985 werden de files voorgelezen door mensen van de verkeerspolitie te Driebergen. Na die tijd heeft Jelles Bode, een medewerker van de verkeerspolitie en ook filelezer, ooit een tijd geweigerd om nog in het programma te komen, omdat Jacques Plafond het filenieuws aankondigde met een minuten durende jingle en vervolgens Jelles Bode telkens in de rede viel. Op een gegeven ogenblik riep Jelles Bode:

Citaat: "Het spijt mij zeer meneer Plafond, maar op deze manier wens ik niet met u samen te werken."

Jacques ging op hoge toon te keer en riep dat hij zelf wel uitmaakte wie in zijn eigen programma aan het woord kwam en dat Jelles Bode nu vlug de files moest voorlezen waarop Jelles Bode antwoordde: "Meneer Plafond, dat had u eerder moeten bedenken" en vervolgens verdween Jelles Bode van de zender en werden de files niet meer voorgelezen.

Daarna riep Jacques dat met het voorlezen van de files het zout in de wonden werd gestrooid en het voor de mensen die in de file stonden het toch niet interessant was te weten welke files er waren omdat ze er toch al in stonden en het dus mosterd na de maaltijd was.

In een eerdere uitzending had Jelles Bode al eens een file voorgelezen waarbij Jacques vroeg aan Jelles: "Nog eens" waarop Jelles riep: "Nee daar kan ik niet aan beginnen".

In het radio-archief van de website van de VPRO is nog een aantal fragmenten te beluisteren, met ook twee andere nieuwslezers, namelijk Donald de Marcas en Marc van Amstel.

Medewerkers[bewerken]

Verschillende personages werkten mee aan het radioprogramma en/of de televisieserie en werden gespeeld door soms dezelfde acteurs. Zo werden door Janine van Elzakker gespeeld Wilhelmina Kuttje junior (met 2 t's), de Weduwe van Buerne, Elsje de Wit, Jacqueline van Benthem en Anneke Rol. Door Rogier Proper werden gespeeld Jaap Knasterhuis en Inspecteur Falckenbosch (uit Vlaardingen).

Verder werkten nog regelmatig mee Rob van Houten als Boy Bensdorp, Cees Schouwenaar als Henk J. Pal, Clous van Mechelen als de pianostemmer Jan Vos (die samen met Etna Vesuvia enkele jaren het theaterprogramma Tataboeloe speelde met teksten van Wim T. Schippers), de Ronflonflonober Teun Balk en de weggeautomatiseerde ambtenaar en Truus Dekker als Loes de Wilde.

Jan Vermaas speelde de producer A.J. Broekema met zijn assistenten Flip Romanov en Anneke Rol en later Ineke Vrucht.

Gedichtenrubriek[bewerken]

Een vaste rubriek was Wilhelmina Kuttje draagt voor waarin Wilhelmina Kuttje junior gedichten van haar grootmoeder Wilhelmina Kuttje senior opdroeg. De voordracht begon met de jingle die als volgt klonk: "Wilhelmina Kuttje", waarna de declamatie begon.

Later kwam er een nieuwe jingle die als volgt ging: "Wilhelmina Kuttje draagt voor (ja ik draag voor) uit het rijk geschakeerde werk (uit het rijk geschakeerde werk), van onze Nederlandse dichters en dichteressen"; waarna de declamatie begon

Filmrubriek[bewerken]

In het programma was veelal een filmrubriek, die echter zelden over film ging. Dit kwam vooral door het format van het programma, waarin niets was wat het leek te zijn. De eerste filmrubriek (Bredduvang) werd verzorgd door de verknipte Jaap Knasterhuis, maar het had meestal slechts zijdelings met film te maken. Vaak wilde Knasterhuis bellen met iemand die vlak daarvoor bij Jacques Plafond aan de telefoon in de uitzending was geweest. In latere uitzendingen werd een nieuwe filmrubriek gelanceerd, met de naam Piscine, verzorgd door Inspecteur Falckenbosch uit Vlaardingen, die daarvoor al de rubriek We geven het woord aan verzorgde. Inspecteur Falckenbosch werd vaak geassisteerd door hoofdinspectrice van der Wel. Ook Piscine ging zelden over een filmtip.

Enkele andere rubrieken waren onder meer "De krant van gisteren", "Wie zullen we nu weer eens bellen", "De eierstokkencassette", "Zomer en winterkwalen" en "Wat aten zij".

Jingles[bewerken]

In Ronflonflon hadden bijna alle items een eigen jingle. Er werd altijd begonnen met de Ronflonflon-jingle en geëindigd met de Colofon-jingle. In de begintijd werd het programma altijd aangekondigd door de stem van Cor Galis waarbij het motto was dat Ronflonflon als enig radioprogramma 100% gesproken woord en 100% muziek uitzond.

Alle andere items hadden ook een eigen jingle. Zo waren er ook jingles om een nieuwe jingle aan of af te kondigen. Ook een aantal van deze jingles is nog op de VPRO-website te beluisteren.

Colofon[bewerken]

Het programma werd altijd afgesloten met de colofon, waarbij iedereen die aan het programma meewerkte werd gemeld. Soms werden de typetjes met hun echte naam gemeld. Ook de zangers of bands van de platen die dat uur werden gedraaid, of mensen die gebeld waren in Wie zullen we nu weer eens bellen werden daar in genoemd. Soms liep de afkondiging wel dwars door de afkondiging van Cor Galis heen, die ieder uur van de VPRO-radio omriep, maar omdat Cor Galis niet altijd live de afkondigingen deed, was deze chaos vaak met voorbedachte rade.

Ronflonflon blikt/blikte terug[bewerken]

Gedurende de zes jaar en drie maanden dat de 328 uitzendingen duurde heeft Wim T. Schippers in de eerste jaren vrijwel geen enkele overgeslagen. Ook was er geen sprake van een zomerstop waar Jacques altijd erg trots op was. De laatste jaren kwam het zo nu en dan door tijdgebrek wel voor dat hij er niet was en Jaap Knasterhuis dan onder de titel "Ronflonflon blikt terug" de presentatie overnam met fragmenten uit eerdere uitzendingen. Soms was er uitzending op locatie en er waren specials over een bepaald onderwerp.

Tijdens de uitzending van 9 januari 1991 (of volgens de apriltelling rond 2100 april 1985) viel het doek voor Jacques Plafond. In een door Schippers geschreven sketch keerden de andere personages uit Ronflonflon zich tegen presentator Jacques Plafond. Daarop verliet Jacques tijdens de uitzending geëmotioneerd de studio en de luisteraars werden in het ongewisse gehouden of hij nog terug zou komen.

In de weken erna kwam Jacques echter niet meer opdagen. Gedurende die tijd werden door Ineke Stapel (voorheen Vrucht) (Marylou Busch) onder de naam Ronflonflon blikt/blikte terug fragmenten uit eerdere uitzendingen uitgezonden waaronder de aanvaring van Jacques met Jelles Bode. Na drie uitzendingen zonder Jacques Plafond kwam op 30 januari 1991 na 330 afleveringen een einde aan Ronflonflon.

Uiteindelijk stopte Ronflonflon omdat Wim T. Schippers er voor had gekozen om meer tijd en energie te steken in zijn televisiewerk, op dat moment zijn serie We zijn weer thuis.

Op 6 februari 1991 werd Ronflonflon vervangen door het nieuwe radioprogramma Koning Zzakk in Muzykland met onder meer Neel van der Elst terwijl Jan Vermaas hier als producer, en dus onder zijn eigen naam, opereerde.

In 1997 en 1998 is een aantal Ronflonflon uitzendingen nog een keer herhaald op Radio 1 en Radio 2 in de nacht van vrijdag op zaterdag tussen 1.00 en 2.00 uur.

In november 2009 zette de VPRO de 'eerste honderdzoveel' afleveringen van Ronflonflon integraal op internet, maar ondertussen staan alle nog bewaarde afleveringen online, inclusief het draaiboek van de uitzending.

Trivia[bewerken]

  • In 1980 bracht Wim T. Schippers onder de naam Jacques Plafond en his Plafonnières de elpee "Hark!" uit onder het label CBS. "HARK!" is een Zappaiaans aandoend rockalbum zonder gitaren. Jacques Plafond noemde deze elpee in een van zijn RonFlonFlon uitzendingen "...de schier onvindbare LP HARK!"
  • In de televisieserie kwamen scènes voor die zich afspeelden in het Willy Dobbe-plantsoen. Later is in Olst een echt Willy Dobbeplantsoen gekomen.
  • Van het programma Ronflonflon is ook een cd met liedjes uitgebracht onder de titel "Geen Touw".
  • Er is een cd verschenen onder de titel "Schippers in plafondvaart". Op deze cd stonden 22 nummers van Wim T. Schippers, waarvan een aantal nummers afkomstig zijn uit Ronflonflon. Onder andere "Ik ben Jan Vos", "Neerlands fabrikaat" en "Een tulp al in een vaasje" staan op de cd.
  • Bij de Bezige Bij verscheen in 1989 rondom het programma de zogenaamde "Ronflonflon Reeks". Deze reeks bestond uit vier boekjes:
    1. Gevoelige Plekjes (Hoe Wilhelmina Kuttje jr. haar voordrachten tracht te slijten op de radio)
    2. Wel En Ook (het grote Jaap Knasterhuis filmwoordenboek)
    3. Kuttje Compleet (Gedichten van Wilhelmina Kuttje sr 1901-1967)
    4. De Grote Hoop (Tips en wenken van Jan Vos uitgelegd aan Jacques Plafond)
  • Eenmalig is er een uitzending (303) op een donderdag (26 juli 1990) geweest in verband met zendtijdruiling met de TROS. Hierdoor was er op 2 achtereenvolgende dagen uitzending (en de week er voor geen).
  • In 2008 is een aantal dvd's van Wim T. Schippers televisiepraktijken sinds 1962 verschenen waaronder de televisieserie "Plafond over de vloer" en "Opzoek naar Yolanda".
  • Op de eerste dvd is als bonusmateriaal een weerzien van Wim T. Schippers met Rogier Proper en Janine van Elzakker te zien van 18 minuten waarin ze terugblikken op de radio- en tv-programma's. Hierin verklaart Schippers hoe hij op de naam Plafond kwam (moest iets Frans zijn maar geen trottoir) en op Wilhelmina Kuttje (bleek ontstaan te zijn uit de laatste scène van "Het is weer zo laat", die zich op een begraafplaats afspeelde en hij een overleden Wilhelmina aantrof geboren in 1900 en gestorven in 1967. Het jaartal 1900 veranderde hij later in 1901 maar het jaartal 1967 heeft hij zo gelaten. Kuttje heeft hij zelf verzonnen, te midden van die andere bizarre namen op de grafzerken.

Externe link[bewerken]

  • VPRO-weblog waar alle afleveringen terug te beluisteren zijn

Referenties[bewerken]

  1. Aflevering met Jan Brusse over de betekenis van het Franse woord Ronflonflon