Kasteel Helmond
| Kasteel Helmond | ||
 |
||
| Het kasteel in 2006 | ||
| Locatie | Kasteelplein 1, Helmond | |
| Algemeen | ||
| Kasteeltype | waterburcht | |
| Gebouwd in | 14e eeuw | |
| Monumentale status | Rijksmonument | |
| Monumentnummer | 21450 | |
Kasteel Helmond is een vierkante middeleeuwse waterburcht in het centrum van de stad Helmond.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Met de bouw van de huidige burcht werd omstreeks 1325 begonnen. Deze diende ter vervanging van een ouder kasteel (bekend als het 't Oude Huys), dat zich enkele honderden meters ten westen van het huidige kasteel vandaan stond, en waarvan in 1981, bij opgravingen, fundamenten van een stenen donjon en voorwerpen aan het licht zijn gekomen.
In de twaalfde eeuw maakte het gebied rond Helmond deel uit van de bezittingen van de van Hornes. Het huidige kasteel was in eerste instantie eigendom van de familie van Berlaer. In 1433 werd deze familie opgevolgd door de familie van Cortenbach. In 1683 ging het kasteel over in handen van de familie Arberg. De muntmeester Carel Frederik Wesselman kocht de heerlijkheid met het kasteel Helmond in 1781.
In 1549 heeft er een felle brand in het kasteel gewoed, waarbij vooral de westvleugel en de daken van het gebouw schade hebben opgelopen. Een volledige verwoesting heeft zeker niet plaatsgevonden. Hiervoor heeft men bij latere verbouwingen in de 20e eeuw aanwijzingen gevonden.
In 1921 werd het kasteel, door de laatste Vrouwe, overgemaakt aan de gemeente van Helmond op voorwaarde dat het kasteel voor gemeentelijke doeleinden gebruikt zou worden. Vanaf 1923 werd het kasteel als raadhuis in gebruik genomen. De ruimte werd te klein in de jaren '70 van de vorige eeuw. Een nieuw gemeentehuis werd in gebruik genomen en in het kasteel werd het Gemeentemuseum Helmond gevestigd. Van de gemeentefuncties bleef de Raadszaal, de Trouwzaal, en het archief. In 2001 verhuide de Raadszaal naar een nieuwe locatie in het nabijgelegen Boscotondo.
[bewerken] Bouwgeschiedenis van het kasteel
Het huidige kasteel werd uitgevoerd als een vierkante waterburcht met een toren op elk hoekpunt en geen centrale woontoren of donjon, qua grondplan sterk gelijkend op soortgelijke burchten als Het Muiderslot (Muiden), Kasteel Radboud (Medemblik) of Kasteel Ammersoyen. Deze vierkante kastelen bleken een stuk beter te kunnen worden verdedigd dan oudere ronde kastelen. Het grondplan van het kasteel meet ongeveer 35 X 35 meter. de middenlijn van de hoektorens is ongeveer 8 meter. De ingang is aan de noordzijde via een poortgebouw wat bijna een geheel is met de naastgelegen bebouwing.
Het kasteel was vroeger voorzien van een dubbele ring van grachten, enkel de gracht om het gebouw zelf is nog over. Het kasteel omvatte ook enkele voorgebouwen, deze hebben op twee kleine torentjes na moeten wijken voor de bouw van de Traverse. Inmiddels zijn er plannen gerezen om van de traverse een tunnel te maken en de gebouwen opnieuw op te bouwen. Van het oorspronkelijke interieur is ook bijna niets meer over. Het gebouw werd in de loop van de eeuwen constant aangepast aan het huidige gebruik. Alleen enkele gestuukte plafonds en enkele schouwen zijn nog over.
[bewerken] Kastelen in Helmond
In beginsel zijn er in Helmond 2 kastelen geweest. "'t Oude Huys" is de eerste, daarna Kasteel Helmond. Recentelijk is door historisch onderzoek in de archieven van Helmond naar voren gekomen dat naast 't Oude Huys een tweede burcht in Helmond heeft gestaan, vermoedelijk gebouwd voor de 12e eeuw. De mogelijke bouwer van dit eerste kasteel kan ene Hezelo van Helmond geweest zijn.
Relatief dichtbij is het jongere Kasteel Croy, nu bij Aarle-Rixtel (gemeente Laarbeek) gesitueerd, dat een onderdeel van het landgoed Croy vormt.
