Mensuur (studenten)
De mensuur[1][2] (academisch duelleren, academisch schermen of uit het Duits mensur) is een traditionele vorm van schermen die gewoonlijk voorkomt aan de traditionele Duitse en Oostenrijkse universiteiten, hoofdzakelijk georganiseerd of plaatshebbend in verband met lokale studentencorpora. Mensuur komt tegenwoordig ook voor in Zwitserland, in Letland; Polen, Estland, Kosovo en in Vlaanderen[3].
Inhoud |
[bewerken] Techniek
Modern academisch schermen kan men niet volledig omschrijven als een duel noch als een sport. Het is een manier om karakter te trainen en een persoonlijkheid te vormen bij de corpsstudent. Er is geen officiële winnaar bij een partie (gevecht), al kan men meestal wel de betere partij uitmaken. Er werden ook gevechten gehouden met als doel de eer te herstellen (na een belediging) of de eer te behouden.
Mensuur onderscheidt zich tevens van doorsnee schermen. De tegenstanders staan op een vast bepaalde afstand van elkaar. Bij het normaal schermen is verplaatsing toegelaten. De uitvoerders van de academische schermkunst vechten met gestrekte arm en proberen de onbeschermende delen van de tegenstander zijn hoofd en aangezicht te raken.
Tijdens het gevecht was het niet toegelaten om de slagen te ontwijken. Je gelaat beschermen met je armen of handen was tevens niet toegelaten. Hierdoor probeerden men grove wonden te voorkomen. Het was namelijk zo dat door de afstand tussen de deelnemers het enkel mogelijk was een litteken of wond te maken op het gezicht van de tegenstander. Bij ontwijking of bescherming d.m.v. armen werd de afstand kleiner. Hierdoor konden de wonden zwaarder oplopen.
Bij elk duel waren er meestal twee artsen aanwezig, al dan niet met een diploma. Elke deelnemer had één arts die verzorging toebracht na het gevecht. De artsen konden ook het duel beëindigen wanneer de verwondingen erg opliepen. Wonden werden vaak terplekke genaaid.
[bewerken] Gering voorkomen
Er wordt nog weinig aan mensuur gedaan. De Vlaamse studentenverenigingen hebben zich vrijwel gebaseerd op de katholieke traditie. Hier geldt een verbod op de mensuur waardoor vele Belgische, voornamelijk Vlaamse, studentenverenigingen niet aan academisch schermen doen. Corps Flaminea Leuven, het enige corps te vinden in België, houdt zich echter vast aan de niet-katholieke tradities en voert de mensuur nog wel uit.
[bewerken] Traditionele spelvormen
Volgens het traditioneel principe waren er drie spelvormen. Deze werden onderscheden op vlak van verwonding. Er was een vorm waarbij de deelnemers moesten proberen elkaar als eerste te raken. Degene die de tegenstander als eerste een litteken toebracht won het duel.
Een andere spelvorm ging door tot dat één van de deelnemers niet meer in staat was om te vechten. Deze gaf het duel op. De laatste spelvorm was tot de dood een einde maakte aan één van de deelnemers.
De spelvormen zijn echter bijna verdwenen. Door de strengere wetgeving en het gebruik van bescherming is het amper nog mogelijk om tot bloedens toe te vechten.
[bewerken] Kledij
Oorspronkelijk droegen de tegenstanders slechts hun normale kledij. Af en toe werd er ook gebruik gemaakt van een licht leren bescherming. Deze bescherming was voorzien op de arm, romp en de keel. Volgens de traditie kan het ook zijn dat de tegenstanders naakt met het wapen in de hand streden, hier zijn echter geen concrete geschreven bronnen over.
In hedendaagse tijden maakt men meer en meer gebruik van een professionele bescherming. De schermen worden nu meestal beschermd door een maliënkolder of een opvulling rond het lichaam, de schermarm en de keel. Men voorziet vaak ook speciale handschoenen (leer) als protectie voor de handen.
[bewerken] Zwaarden
De deelnemers, ook Paukanten genoemd, maakten gebruik van speciale zwaarden. Het meest voorkomende wapen was de “Mensurschläger” (vaak ook gewoon afgekort als Schläger), hiervan bestaan twee versies. De meest voorkomende versie was de “Korbschläger”, deze had een soort van korf als handgreep. De andere versie was een “Glockenschläger”, deze had eerder een handgreep in de vorm van een bel. De “Glockenschläger” werd voornamelijk gebruikt in Oost-Duitsland. Door Wereld Oorlog II werd het wapen ook in West-Duitsland geïntroduceerd.
[bewerken] Het litteken
Wanneer een deelnemer werd geraakt had hij meestal een blijvend litteken. Dit litteken wordt een “Schmiss” genoemd, het woord is afkomstig uit het Duits en was synoniem voor “slag” binnen het corpsleven. Een litteken werd gezien als een blijk van eer, vooral in de 19e en 20e eeuw. Een litteken werd gezien als een vorm van moed en discipline.
Vandaag de dag komen littekens vele minder voor. Door de bescherming is het niet meer mogelijk om littekens te maken. Er zijn echter nog verschillende gevechten zonder gelaatbescherming. Hier worden wel wonden gemaakt, maar door de betere medische verzorging is een litteken amper zichtbaar.
Het academisch schermen nam tevens af. Vanaf de tweede helft van de 20ste eeuw werd het aantal keer verplicht vechten verminderd.
De meeste littekens bevonden zich op de linkerhelft van het voorhoofd. Littekens op de wang of de kin kwamen ook geregeld voor, al wat dit eerder een ongeval. Men probeerden op het voorhoofd te richten om minder dicht in de buurt van de keel te komen.
[bewerken] Externe links
- An Introduction into the Culture of the Schläger Engelstalige site: Over de geheimen van het Duitse Schlagen
- Article on German Student Corps and academic fencing from the portfolio of Jonathan Green Engelstalig Artikel over de Duitse Studentencorpora en de mensuur
Bewegende Beelden
- Een klassiek voorbeeld van een mensuur zit in de film Der Untertan, een verfilming van het gelijknamige boek van Heinrich Mann[3]
- Een ander voorbeeld van een mensuur is te zien in een aflevering van de Duitse televisieserie Tatort[4]
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Mensuur op Wikimedia Commons. |
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Betekenis van het woord mensuur in het Kunstwoordenboek van P. Weiland, Leiden 1858 [1]
- ↑ Dikke van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, 12e druk, Utrecht 1995: Mensuur (Latijn: mensura (meting, maat): Studentenduel in Duitsland
- ↑ De informatie in dit lemma is in belangrijke mate afkomstig van de Engelstalige Wikipedia lemma over de mensuur [2]
