Mondegreen

Een mondegreen is het verschijnsel dat een verkeerd verstaan gedeelte van een tekst (bijvoorbeeld van een liedje of gedicht) door de hersenen automatisch aangepast wordt tot een voor het verstand kloppend geheel. De luisteraar hoort dan dus andere woorden dan er eigenlijk te horen zijn. De kans op het ontstaan van een mondegreen is groter als de tekst niet in de moedertaal van de toehoorder is, maar het verschijnsel komt ook in de eigen taal van de toehoorder voor.

Etymologie

De mondegreen dankt zijn naam aan een strofe uit het Schotse gedicht The Bonny Earl of Murray. De eerste strofe van dit gedicht eindigt met de tekst They have slain the Earl of Murray / and they laid him on the green. Als kind verstond de Amerikaanse schrijfster Sylvia Wright dit als They have slain the Earl of Murray / and the Lady Mondegreen. In 1954 gaf zij de naam van deze niet bestaande dame aan het verschijnsel.

Een algeheel geaccepteerd Nederlands woord voor het Engelse woord mondegreen is nog niet ingeburgerd. Er zijn verschillende termen voorgesteld, zoals 'verluistering' en 'verhoring', afgeleid van het Duitse woord verhören en het Engelse misheard. De taalkundige Nicoline van der Sijs stelde het woord huldebiet voor, naar een Nederlandse mondegreen die geheel parallel loopt met 'Lady Mondegreen'. Zie de voorbeelden.

Verwant

Voor het horen van Nederlandse woorden en zinnen in een anderstalig lied, werd door radiostation 3FM de term mama appelsap geïntroduceerd.

Voorbeelden

• Neem mijn stem, opdat mijn lied / u, mijn Koning Huldebiet (in plaats van 'Neem mijn stem, opdat mijn lied / u, mijn koning, hulde biedt' uit Neem mijn leven, laat het, Heer, toegewijd zijn aan uw eer uit de zangbundel van Johannes de Heer)
• Midden in de winternacht ging de Hema open (in plaats van 'Midden in de winternacht ging de hemel open')
• Misschien als vader schipper is (in plaats van 'Misschien als vaders schip er is' uit Ik voel me zo verdomd alleen van Danny de Munk)
• Dierinnenbloed op de achterbank van een edele geit (in plaats van 'Wie wil er bloed op de achterbank, van de werkelijkheid?' uit Zwart wit van de Frank Boeijen Groep)
• There's a bathroom on the right (in plaats van 'There's a bad moon on the rise' uit Bad Moon Rising van Creedence Clearwater Revival)
• The dogs say good night (in plaats van 'The dark sacred night' uit What a Wonderful World van Louis Armstrong)
• Dies Kind soll unser letztes sein (in plaats van 'Dies Kind soll unverletzet sein' uit Nun ruhen alle Wälder van de predikant Paul Gerhardt)
• The ants are my friend (in plaats van 'The answer my friend' uit Blowin' in the Wind van Bob Dylan)
• Excuse me, while I kiss this guy (in plaats van "Excuse me, while I kiss the sky" uit Purple Haze van Jimi Hendrix)

Referenties