Natriumdithioniet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Natriumdithioniet
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van natriumdithioniet
Structuurformule van natriumdithioniet
Watervrij natriumdithioniet
Watervrij natriumdithioniet
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
Na2S2O4
IUPAC-naam natriumdithioniet
Andere namen natriumhydrosulfiet
Molmassa 174,11 g/mol
SMILES
[O-]S(=O)S(=O)[O-].[Na+].[Na+]
InChI
1S/2Na.H2O4S2/c;;1-5(2)6(3)4/h;;(H,1,2)(H,3,4)/q2*+1;/p-2
CAS-nummer 7775-14-6
EG-nummer 231-890-0
PubChem 24489
Beschrijving wit poeder met prikkelende geur
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Schadelijk
Gevaar
H-zinnen H251 - H302
EUH-zinnen EUH031
P-zinnen P235+P410 - P280 - P301+P312 - P407 - P420 - P501
EG-Index-nummer 016-028-00-1
VN-nummer 1384
ADR-klasse klasse 4.2 (voor zelfontbranding vatbare stoffen)
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Dichtheid 2,37 g/cm³
Oplosbaarheid in water ± 250 g/L
Goed oplosbaar in water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Natriumdithioniet of natriumhydrosulfiet is een zout van natrium, met als brutoformule Na2S2O4. Het is een sterk reductiemiddel.

Synthese[bewerken]

Natriumdithioniet kan op verschillende manieren bereid worden. Het meest verspreide commerciële proces is het formiaatproces. Daarin reageert natriumformiaat met zwaveldioxide en natriumhydroxide in een waterige oplossing van methanol:[1]

\mathrm{HCOONa\ +\ 2\ SO_2\ +\ NaOH\ \longrightarrow\ Na_2S_2O_4\ +\ CO_2\ +\ H_2O}

Een ouder proces is het zinkstofproces. Zinkpoeder, in water gesuspendeerd, wordt met zwaveldioxide gereduceerd tot zinkdithioniet. Dat wordt nadien met natriumhydroxide behandeld, waarbij natriumdithioniet wordt gevormd. In plaats van natriumhydroxide kan men ook natriumcarbonaat gebruiken:[2]

\mathrm{Zn\ +\ 2\ SO_2\ \longrightarrow\ ZnS_2O_4}
\mathrm{ZnS_2O_4\ +\ 2\ NaOH\ \longrightarrow\ Zn(OH)_2\ +\ Na_2S_2O_4}

Een andere methode is de omzetting van natriumboorhydride met zwaveldioxide in sterk basisch milieu:

\mathrm{NaBH_4\ +\ 8\ SO_2\ +\ 8\ NaOH\ \longrightarrow\ 4\ Na_2S_2O_4\ +\ NaBO_2\ +\ 6\ H_2O}

De wereldproductie bedraagt meerdere 100.000 ton per jaar. De stof wordt onder meer geproduceerd door BASF volgens het formiaatproces en door Prayon-Rupel in Engis (België) volgens het zinkstofproces.

Eigenschappen[bewerken]

Het komt voor als de watervrije vorm (wit poeder) of als het dihydraat (gele kristallen). Het heeft een onaangename zwavelgeur. Bij verwarming rond 60°C verliest het dihydraat zijn water. Het dihydraat is vatbaar voor zelfontbranding. Bij verhitting van het watervrije natriumdithioniet in lucht wordt rond 100°C in een exotherme reactie natriumsulfaat gevormd en zwaveldioxide vrijgezet.

Natriumdithioniet is goed oplosbaar in water. De oplossing is niet erg stabiel: er vindt een langzame ontleding plaats waarbij vrije sulfietionen ontstaan.

Toepassingen[bewerken]

Vanwege de reducerende activiteit wordt natriumdithioniet gebruikt als bleekmiddel bij de bereiding van kleurstoffen, suiker, leder, textiel en papier. Het wordt ook gebruikt in roestverwijderaar voor mineralen.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Europees Octrooi EP1809574A2, "Method for producing sodium dithionite" van 25 juli 2007 aan BASF
  2. L. A. Pratt, "The manufacture of sodium hyposulfite." Industrial and Engineering Chemistry, Vol. 16 no. 7 (1924), blz. 676-677. DOI:10.1021/ie50175a006