Os scaphoides

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Os scaphoideum)
Ga naar: navigatie, zoeken
Scheepvormig beentje
Os scaphoides
Bot
HandwortelbeentjesProximaal: A=Os scaphoides, B=Os lunatum, C=Os triquetrum, D=Os pisiformeDistaal: E=Os trapezium, F=Os trapezoides, G=Os capitatum, H=Os hamatum
Handwortelbeentjes
Proximaal: A=Os scaphoides, B=Os lunatum,
C=Os triquetrum, D=Os pisiforme
Distaal: E=Os trapezium, F=Os trapezoides,
G=Os capitatum, H=Os hamatum
Detailtekening van het os scaphoides
Detailtekening van het os scaphoides
Gegevens
Gewrichten articuleert met vijf beenderen
spaakbeen proximaal
os trapezoides en os trapezium distaal
os capitatum en os lunatum mediaal
Naslagwerken
Gray's Anatomy 54,221
MeSH A02.835.232.087.319.150.750
Dorlands/Elsevier o_07/12598675
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het os scaphoides, scafoïd,[1][2] os naviculare (manus),[3][4] schipperbeentje of scheepvormig beentje[4] is een van de acht handwortelbeentjes. Het is het grootste botje van de proximale rij van de handwortelbeentjes, gelegen aan de kant van het spaakbeen. Het heeft gewrichtsverbindingen met het spaakbeen, het os lunatum en het os capitatum aan mediale zijde, en het os trapezium en het os trapezoides aan distale zijde.

Scaphoides is een samenstelling van de Griekse woorden σκάφη, boot, en είδος, vorm. Het botje, dat ongeveer de grootte heeft van een cashewnoot, is namelijk bootvormig. Vroeger werd het ook wel het os naviculare (meer precies: os naviculare manus) of schippersbeentje genoemd, maar omdat ook in de voet een botje zit met deze naam is men overgestapt op os scaphoides. De benaming os naviculare wordt door chirurgen echter nog steeds gebruikt.

Fractuur os scaphoides[bewerken]

Scaphoid bone - animation01.gif

Het os scaphoides is moeilijk te breken. Desondanks is 60% van de breuken in handwortelbeentjes een breuk in het os scaphoides. Het os scaphoides is het slechtst doorbloede botje van het gehele menselijke skelet, waardoor een breuk van het botje slecht geneest. Bij een navicularefractuur van de hand is er vaak asdrukpijn over de duim en de wijsvinger van de aangedane hand. Bovendien is de tabatière anatomique verstreken en drukpijnlijk. Om de breuk radiologisch aan te tonen wordt vaak een zogenaamde navicularereeks geschoten, een serie röntgenfoto's van het os scaphoides in vijf of zes verschillende projectierichtingen. Desondanks is de breuk geregeld radiologisch niet aan te tonen. Na tien tot veertien dagen gipsbehandeling wordt het klinisch en zo nodig het radiologisch onderzoek herhaald, omdat een breuk van het os scaphoides soms na veertien dagen wel zichtbaar is op röntgenfoto's.

Als behandeling wordt gedurende zes tot twaalf weken immobilisatie door middel van zogenaamd navicularegips gegeven. Dit gips reikt vanaf de elleboogsplooi tot aan de knokkels van de metacarpofalangeale gewrichten van de hand, met een verlenging tot het interfalangeale gewricht van de duim. Hiermee kan de kans op pseudartrose, een beruchte complicatie, zo klein mogelijk worden gehouden. Het gehele genezingsproces kan drie tot vier maanden in beslag nemen.

Literatuurverwijzingen[bewerken]

  1. Jochems, A.A.F. & Joosten, F.W.M.G. (2003). Coëlho Zakwoordenboek der geneeskunde (27ste druk). Doetinchem: ElsevierGezondheidszorg.
  2. Everdingen, J.J.E. van, Eerenbeemt, A.M.M. van den (2012). Pinkhof Geneeskundig woordenboek (12de druk). Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
  3. Kopsch, F. (1941). Die Nomina anatomica des Jahres 1895 (B.N.A.) nach der Buchstabenreihe geordnet und gegenübergestellt den Nomina anatomica des Jahres 1935 (I.N.A.) (3. Aufgabe). Leipzig: Georg Thieme Verlag.
  4. a b Broek, A.J.P. van den, Boeke, J & Barge, J.A.J (1954). Leerboek der beschrijvende ontleedkunde van de mens. Deel I. Geschiedenis der ontleedkunde, bewegingsorganen, vaatstelsel (8ste druk). Utrecht: N.V. A. Oosthoek’s Uitgeverij Mij.