Pion (schaken)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Alle pionnen in de uitgangspositie

Een pion is een van de stukken van het schaakspel. Soms rekent men de pionnen niet tot de stukken (men spreekt dan van stukken en pionnen).

Elke speler heeft aan het begin van het spel acht pionnen tot zijn beschikking. In de beginstand staan de witte pionnen op de tweede rij en de zwarte pionnen op de zevende rij opgesteld.

Loop van de pion[bewerken]

Voor elk van de andere schaakstukken geldt dat het in elke richting op dezelfde wijze verplaatst kan worden en andere stukken kan slaan. De pion verschilt daar in diverse aspecten van.

  • De pion kan alleen in de richting van de tegenstander verplaatst worden.
  • De pion gaat per zet een veld vooruit, maar als hij nog in de beginpositie staat, kan hij één of twee velden recht vooruit geplaatst worden.
  • Een pion kan alleen recht vooruit gaan als het bestemmingsveld leeg is. Om een stuk te slaan gaat de pion één veld (nimmer twee) schuin vooruit, en zo'n schuine zet is alleen mogelijk als er daadwerkelijk een stuk geslagen wordt. Dit wordt ook wel samengevat als: "Een pion loopt recht en slaat schuin".
  • Een minder bekende regel is het en passant slaan. Als een pion vanuit zijn beginpositie twee velden vooruit gaat en naast een vijandelijke pion komt te staan, kan hij in de zet direct daarna door de vijandelijke pion geslagen worden alsof hij maar een veld vooruit was gegaan.
  • Als een pion de achterste rij bereikt, dan moet hij direct promoveren tot een stuk van dezelfde kleur, naar keuze een dame, toren, loper of paard. Meestal wordt de dame gekozen. Zodoende kunnen meerdere dames van dezelfde kleur op het bord verschijnen. Als niet de dame wordt gekozen, dan heet dat een minorpromotie.

Doordat een pion op de tweede rij begint en alleen vooruit kan zetten, kan hij nooit op de eerste rij staan. En door de promotie kan hij ook nooit op de laatste rij staan.

Pionnenketen[bewerken]

8 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
7 pd pd Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png pd pd
6 Chess l40.png pd pd Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
5 Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
4 Chess l40.png Chess d40.png pl pl Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
3 Chess d40.png pl Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
2 pl Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png pl
1 Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
a b c d e f g h
Wit heeft hier een pionnenketen en een geïsoleerde pion, zwart heeft twee pionnenketens.

Een pionnenketen of -ketting is een formatie van gelijkgekleurde pionnen in een schaakspel waarbij deze of via een diagonaal of via een rechte lijn met elkaar verbonden zijn.

Strategie[bewerken]

Hoewel een pion relatief weinig waarde heeft, speelt hij toch een belangrijke rol in het schaakspel. Juist door de geringe waarde kan een pion doorgaans niet tegen een ander stuk geruild worden zonder er materieel op achteruit te gaan. Daarnaast kunnen stukken zich achter pionnen verschuilen, en daarmee de stukken van de tegenstander blokkeren. In het middenspel worden soms gevechten uitgevochten om één pion omdat dit, vooral op hoog niveau, doorslaggevend kan zijn.

Benamingen[bewerken]

De pionnen worden vaak aangeduid naar de lijn waarop ze staan, bijvoorbeeld c-pion. Andere benamingen zijn:

  • Randpion (a en h)
  • Vleugelpion (a, b, c, f, g, h)
  • Centrumpion (d en e)

Ook worden ze benoemd naar het stuk dat oorspronkelijk op die lijn stond. De c- en f-pionnen zijn dus loperpionnen.

Taalgebruik[bewerken]

Omdat een pion in het schaakspel minder waarde heeft dan andere stukken, wordt de benaming pion ook wel overdrachtelijk gebruikt om relatief onbelangrijke personen te duiden.

Zie ook[bewerken]