Queteletindex
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De queteletindex (afgekort QI) of body-mass index (BMI) is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht.
De BMI kan niet gebruikt worden als betrouwbare maat voor overgewicht bij een individu, aangezien individuele verschillen in lichaamsbouw niet in de berekening worden meegewogen (verhouding van spier-, bot- en vetweefsel). In de geneeskunde wordt desondanks de BMI wel veel gebruikt. In de dagelijkse medische praktijk is de BMI goed bruikbaar en voldoende betrouwbaar. Dit geldt met name bij grotere afwijkingen zoals ondergewicht en overgewicht. De BMI geldt voor volwassenen en niet voor kinderen.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De queteletindex is genoemd naar de Gentenaar Adolphe Quételet (1796-1874). Van oorsprong was hij wiskundige en sterrenkundige, maar hij interesseerde zich ook voor sociale statistiek en maakte grafieken van bijvoorbeeld de sterftecijfers per maand in Brussel. Hij ontwikkelde ook ideeën over de "gemiddelde mens". Hij deed metingen bij dienstplichtigen, waardoor hij een pionier van de antropometrie en biostatistiek was. Hij gaf zijn resultaten in grafieken weer. In die tijd leidde dit tot heftige discussie, omdat velen betwijfelden of grafieken wel wetenschappelijk waren.
[bewerken] Gebruik van de BMI
Tegenwoordig wordt de BMI onder andere door de Wereldgezondheidsorganisatie en de Amerikaanse overheid gebruikt. Hoewel de BMI een eenduidig criterium lijkt, wordt de betekenis van deze maat in Nederland in zowel de wetenschappelijke als maatschappelijke overgewichtarena en ondergewichtarena betwist. Onder epidemiologen, bewegingswetenschappers en partijen als de Obesitasverening wordt de BMI anders gepercipieerd en gevalideerd. Hoewel het overgewichtdebat een eenduidige discussie lijkt, komt na een analyse van de wetenschappelijke literatuur en interviews met verschillende partijen in Nederland een heel ander beeld van gebruik en constructie van de BMI naar voren.[1]
[bewerken] De formule
De waarde van de queteletindex is gelijk aan het gewicht van de persoon (in kilogram) gedeeld door het kwadraat van de lengte (in meter):
Voorbeeld: een persoon van 90 kilo en een lengte van 173 centimeter:
De queteletindex is in dit geval 30.
[bewerken] De interpretatie
De BMI komt uit de divergentiestelling en is oorspronkelijk opgezet om statistieken over groepen mensen te krijgen en niet om over- of ondergewicht van individuele mensen te bepalen. De exacte waarden van de index om iemand in een categorie in te delen variëren. De index doet namelijk geen uitspraak over het percentage vet in het lichaam van de persoon. Zwaar gespierde mensen (bodybuilders) kunnen dus in verhouding tot hun lengte een hoog gewicht hebben, maar worden over het algemeen niet als obees beschouwd. Het lichaamsgewicht alleen is dus geen goede indicator voor onder- of overgewicht. Er moet worden gecompenseerd voor lichaamsbouw. De BMI corrigeert alleen voor lichaamslengte, maar dat is dan ook verreweg de belangrijkste factor.
Het bijzondere van de BMI is dat deze voor mannen en vrouwen vrijwel gelijk uitvalt, hetgeen voor biometrische getallen zeldzaam is. Daarnaast is deze index redelijk onafhankelijk van de leeftijd. Dit maakt het mogelijk voor alle volwassenen dezelfde richtlijnen te hanteren.
[bewerken] Categorieën
Een waarde van de index van minder dan 18,5 duidt op ondergewicht. Ondergewicht kan veroorzaakt worden door ondervoeding, een eetstoornis of door een ander gezondheidsprobleem. Vanaf een index van 25 wordt van (licht) overgewicht gesproken. Boven een waarde van 30 is er sprake van ernstig overgewicht of obesitas. Een waarde hoger dan dan 40 duidt op morbide obesitas of ziekelijk overgewicht. Boven de 50 spreekt men van superobesitas.
Bij een queteletindex van boven de 40 en een leeftijd tussen de 18 en 65 jaar komt men in aanmerking voor een bariatrische chirurgische ingreep, dat wil zeggen een operatie om invloed uit te oefenen op het gewicht.
[bewerken] Volwassenen
| Index (kg/m²) | Interpretatie |
|---|---|
| minder dan 18 | ondergewicht |
| 18 tot 25 | normaal gewicht |
| 25 tot 27 | licht overgewicht |
| 27 tot 30 | matig overgewicht |
| 30 tot 40 | ernstig overgewicht |
| meer dan 40 | ziekelijk overgewicht |
In de VS is in 1994 geconstateerd dat 57% van de Amerikaanse mannen en 49% van de vrouwen een index hoger dan 25 hebben. 2% van de mannen en 4% van de vrouwen zijn zo dik dat ze een index van 40 hebben. Bij deze waarde kan worden gesproken van ziekelijk overgewicht.
In Nederland wonen rond 350.000 mannen en 500.000 vrouwen met een index van 30 of meer (2004).
[bewerken] BMI voor kinderen (van 6 tot 16 jaar)
Ook voor kinderen is de BMI een snelle en gemakkelijke methode om overgewicht te bepalen. Daarvoor moeten echter aangepaste grenswaarden worden gebruikt. Tijdens de groeifase (tot en met 21 jaar) verandert namelijk de hoeveelheid vetweefsel. Bovendien is de BMI bij kinderen geslachtsafhankelijk: meisjes hebben gemiddeld een iets hogere BMI dan jongens.
Ruwweg kan men de hieronder weergegeven BMI-waarden van het College voor zorgverzekeringen 2006 hanteren.
[bewerken] BMI meisjes
| Leeftijd | Te licht | Normaal | Te zwaar | Obesitas |
|---|---|---|---|---|
| 6 jaar | <13,0 | 13,0-17,34 | 17,34-19,65 | >19,65 |
| 7 jaar | <13,0 | 13,0-17,75 | 17,75-20,51 | >20,51 |
| 8 jaar | <13,1 | 13,1-18,35 | 18,35-21,57 | >21,57 |
| 9 jaar | <13,3 | 13,3-19,07 | 19,07-22,81 | >22,81 |
| 10 jaar | <13,6 | 13,6-19,86 | 19,86-24,11 | >24,11 |
| 11 jaar | <13,9 | 13,9-20,74 | 20,74-25,42 | >25,42 |
| 12 jaar | <14,4 | 14,4-21,68 | 21,68-26,67 | >26,67 |
| 13 jaar | <15,0 | 15,0-22,58 | 22,58-27,76 | >27,76 |
| 14 jaar | <15,6 | 15,6-23,34 | 23,34-28,57 | >28,57 |
| 15 jaar | <16,1 | 16,1-23,94 | 23,94-29,11 | >29,11 |
| 16 jaar | <16,6 | 16,6-24,37 | 24,37-29,43 | >29,43 |
[bewerken] BMI jongens
| Leeftijd | Te licht | Normaal | Te zwaar | Obesitas |
|---|---|---|---|---|
| 6 jaar | <13,1 | 13,1-17,55 | 17,55-19,78 | >19,78 |
| 7 jaar | <13,1 | 13,1-17,92 | 17,92-20,63 | >20,63 |
| 8 jaar | <13,3 | 13,3-18,44 | 18,44-21,60 | >21,60 |
| 9 jaar | <13,5 | 13,5-19,10 | 19,10-22,77 | >22,77 |
| 10 jaar | <13,7 | 13,7-19,84 | 19,84-24,00 | >24,00 |
| 11 jaar | <14,0 | 14,0-20,55 | 20,55-25,10 | >25,10 |
| 12 jaar | <14,4 | 14,4-21,22 | 21,22-26,02 | >26,02 |
| 13 jaar | <14,8 | 14,8-21,91 | 21,91-26,84 | >26,84 |
| 14 jaar | <15,3 | 15,3-22,62 | 22,62-27,63 | >27,63 |
| 15 jaar | <15,8 | 15,8-23,29 | 23,29-28,30 | >28,30 |
| 16 jaar | <16,3 | 16,3-23,90 | 23,90-28,88 | >28,88 |
[bewerken] Alternatieven
Een meting van het vetpercentage is een betere aanduiding voor gezondheidsrisico's, maar deze meting is moeilijker uit te voeren en bovendien zullen ook de richtlijnen en adviezen steeds naar sekse en leeftijd moeten worden uitgesplitst.
Nog een andere, simpele indicator is de tailleomtrek. Een tailleomtrek minder dan 80 cm bij vrouwen of minder dan 94 cm bij mannen past bij een normaal gewicht.
[bewerken] Trivia
- In september 2006 werden op de modeshow van Madrid enkele modellen geweigerd omdat hun BMI lager dan 18 was. Inge Vervotte, toenmalig Vlaams minister voor Welzijn, zag hierin een aanleiding om in België een charter op te stellen met de modellenbureaus en de reclamesector om "anorexia-modellen" niet langer te laten showen.
[bewerken] Referenties
- ↑ Deutekom, R.J. (2007) 'Een Bewogen Begrip. Over het begrip, gebruik en de constructie van de Body Mass Index in Nederland'. Universiteit van Amsterdam: Bushuis bibliotheek.
- Deutekom, R.J. (2007) 'Een Bewogen Begrip. Over het begrip, gebruik en de constructie van de Body Mass Index in Nederland' . Universiteit van Amsterdam: Bushuis bibliotheek [1].
- Van Voorhees, B.W. (2006) "Body mass index", "MedlinePlus Medical Encyclopedia". URL bezocht op 13 juni2008 .
