Vlaams

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Portaal:Portalenoverzicht Portaal Nederlands
:wikt:Vlaams

Het begrip Vlaams heeft een dubbele betekenis:

  • Substantief: de taal van de Vlamingen. Zie verder voor de verschillende invullingen van dit begrip.
  • Adjectief: alles wat verwijst naar Vlaanderen, in elk van de geografische definities, en zijn inwoners. Het woord wordt ook gebruikt voor alles wat uit Vlaanderen voortkomt, cultureel, politiek of economisch.

Het huidige Vlaanderen heeft één officiële taal: het Nederlands.

Inhoud

[bewerken] Vier taalkundige betekenissen van Vlaams

Aan het begrip Vlaams als taalkundige variëteit kunnen ten minste vier betekenissen worden toegekend. Dat zijn, in volgorde van toenemend dialectisme:

  1. als aanduiding voor het in Vlaanderen geschreven en gesproken Nederlands, zowel omvattende de Nederlandse standaardtaal als de niet-gestandaardiseerde dialecten. Veel taalkundigen vermijden in deze context de term Vlaams en verkiezen de benaming Belgisch-Nederlands of Zuid-Nederlands.
  2. als aanduiding voor de niet-gestandaardiseerde dialecten van het landsdeel Vlaanderen.
  3. als aanduiding van de niet-gestandaardiseerde dialecten van het voormalige graafschap Vlaanderen, dit wil zeggen de huidige provincies West- en Oost-Vlaanderen, het Nederlandse Zeeuws-Vlaanderen en Frans-Vlaanderen.
  4. als aanduiding van de niet-gestandaardiseerde West-Vlaamse dialecten van de provincie West-Vlaanderen, het Nederlandse Zeeuws-Vlaanderen en Frans-Vlaanderen. De term West-Vlaams wordt ook wel eens in ruime betekenis gebruikt ter aanduiding van deze dialectgroep inclusief Frans- en Zeeuws-Vlaams en het Zeeuws.

[bewerken] Vlaams als Zuid-Nederlandse taalvariant

Het Vlaams beschouwen als één bepaalde variant van het Nederlands is eerder een politiek gewenste interpretatie dan een correcte beschrijving van de werkelijkheid van de dag. Volgens bepaalde politieke bewegingen zou het Vlaams zodanig verschillen van het Standaardnederlands, zoals officieel vastgesteld door de Nederlandse Taalunie, dat er een Vlaams in de zin van een Vlaamse eenheidstaal zou zijn. Die politieke bewegingen menen dan dat het verwerpen van die afwijkingen van die norm als dialectismen, verwerpelijk is. [bron?]

Bij de beoordeling of beschrijving van een taal moet men er echter altijd rekening mee houden, dat taal uit verschillende aspecten bestaat (vooral: gesproken taal, geschreven taal, woordenschat, grammatica, spelling), en dat in de denkbeelden over het Vlaams die verschillende taalaspecten op een hoop worden gegooid. Verschillen in uitspraak worden dan al gauw gebruikt als argument om van een aparte Vlaamse taal te kunnen spreken, enkel omdat die uitspraakverschillen het opvallendst zijn.

Door een toenemende tolerantie ten opzichte van regionale varianten (een verschijnsel dat zich ook bij andere talen voordoet) is er in Vlaanderen een zeker zelfbewustzijn aan het ontstaan, waardoor men niet langer het Standaardnederlands als normbepalend beschouwt. Steeds meer vormen de Vlaamse kwaliteitskranten en (bijvoorbeeld) de VRT-nieuwsdienst de nieuwe taalnorm.

Door vervaging van de grens tussen standaardtaal en dialect, is in de laatste decennia ook een tussentaal ontstaan, enigszins laatdunkend Verkavelingsvlaams of Schoon Vlaams genoemd.

Omdat de moderne aanduiding Vlaams meestal een pejoratieve connotatie bevat en een zekere mate aan dialectisch taalgebruik impliceert, wordt het door sommigen als stuitend ervaren als men deze benaming gebruikt om te verwijzen naar verzorgde schrijf- en spreektaal in Vlaanderen. Dit komt onder andere omdat de negentiende-eeuwse verfranste bourgeoisie neerbuigend naar le flamand verwees als een minderwaardig regio-dialect dat nooit de status van cultuurtaal kon krijgen. Het Vlaams werd aldus tegenover het prestigieuze Frans geplaatst en verworpen als bestuurstaal.

[bewerken] Vlaams als verzameling dialecten uit voormalig graafschap

Traditioneel wordt het Vlaams (in deze betekenis) als een dialect of regiolect gezien, niet als een aparte taal. Toch zijn niet alle taalkundigen het daarmee eens. Sommige taalkundigen leggen de lat lager, en beschouwen het Vlaams, net als het Limburgs, als een aparte taal[1]. Zo heeft de taal Vlaams een ISO 639-3 code toegewezen gekregen: vls.

Een opvallende eigenschap is de vervoeging van de antwoordpartikels ja en nee naar persoon en getal door toevoeging van een clitisch pronomen. Dit is een fenomeen dat ook al in het Middelnederlands bestond.

[bewerken] Taalgeschiedenis

De Vlaamse dialecten zijn net als de Nederlandse standaardtaal en de dialecten van Brabant en Holland van Germaanse stam. Zij vallen uiteen in verschillende groepen. Het Limburgs, Brabants waaronder het Antwerps, Oost-Vlaams en West-Vlaams. Het Limburgs gaat grotendeels mee met het Limburgs dat in Nederland wordt gesproken.

Het woord Vlaams zélf is afgeleid van flâm[2], een Ingveoonsche vorm van het Germaanse flauma (verwant aan het Engelse ‘flem’, het Deense ‘flam’ en het oudduitse woord ‘flaum’), wat betekent ‘vloed, stroom, stroming en modder’.

[bewerken] Referenties

  1. ↑ Ethnologue. Vlaams. A language of Belgium.
  2. ↑ www.culturamavzw.be en Vloanderngouwe

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Zie de Vlaamse uitgave van Wikipedia.
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken