Slaapmiddel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Een slaapmiddel is een geneesmiddel dat slaap veroorzaakt, in de zin van makkelijker in slaap vallen en/of langer doorslapen. De meest gebruikte slaapmiddelen behoren tot de groep van benzodiazepines. Deze middelen bezitten tevens kalmerende en angstverminderende eigenschappen.

Eigenschappen[bewerken]

De belangrijkste verschillen tussen slaapmiddelen onderling liggen op het gebied van de werkingsduur, de inwerktijd en de veiligheid bij overdosering. Langwerkende middelen worden ook wel doorslaapmiddelen genoemd en middelen die snel werken maar ook snel zijn uitgewerkt worden inslaapmiddelen genoemd. Voordeel van de korter werkende middelen is dat zij leiden tot minder sufheid overdag.

Soorten slaapmiddelen.

benzodiazepinen
Temazepam, zolpidem, lormetazepam en zopiclon zijn middelen van eerste keus, vanwege hun niet te lange werkingsduur.
zolpidem en zopiclon
worden ook Z-producten genoemd en hebben geen bewezen voordelen boven benzodiazepines en werken volgens een gelijkaardig werkingsmechanisme.
chloraalhydraat
Het gebruik van chloralhydraat is af te raden, met name vanwege de risico's bij overdosering.
barbituraten
worden niet meer voorgeschreven als slaapmiddel met name vanwege de risico's bij overdosering.
Eigenschappen slaapmiddelen.
Slaapmiddel Tijdsduur tot effect, in minuten Gebruikelijke dosering Werkingsduur
Brotizolam (Lendormin) 5-20 0,125-0,25 mg Middellang
chloralhydraat 30 250-1000 mg en maximaal 2 g Middellang
Flunitrazepam (Rohypnol) 20-30 0,5-1 en maximaal 2 mg Lang
Flurazepam (Dalmadorm) 30-60 15–30 mg Lang
Loprazolam (Dormanoct) 30 0,5-1 mg en maximaal 2 mg Middellang
Midazolam (Dormicum) 5-20 7,5-15 mg Kort
Nitrazepam (Mogadon) 20-50 2,5-10 mg Lang
Temazepam (Normison) 45-60 10-20 en maximaal 40 mg Middellang
Zolpidem (Stilnoct) 5-20 5-10 mg Kort
Zopiclon (Imovane) 5-20 7,5 mg Kort

Nadelige effecten[bewerken]

  • Tolerantie (steeds meer nodig hebben voor hetzelfde effect), met als mogelijke gevolgen afhankelijkheid en verslaving.
  • Sufheid overdag. Dit hangt samen met de werkingsduur, en treedt minder op bij de (zeer) kort werkende middelen.
  • Ademdepressie bij (soms geringe) overdosering. Van belang bij bepaalde chronische aandoeningen van de luchtwegen.
  • Bij bejaarden is de kans op een gebroken heup door een val aanzienlijk groter bij gebruik van een slaapmiddel.[1]
  • De remslaap, de periodes waarin men droomt zijn meestal korter. Medisch gezien is dit waarschijnlijk niet van belang.[2][3] De slaapmiddelen zolpidem en zopiclon beïnvloeden de remslaap het minst.
  • Twee tabletten zolpidem kunnen de ademhaling onderdrukken en bij mensen met slaapapneu het zuurstofgehalte in het bloed doen dalen.[4]

Hoe lang te gebruiken[bewerken]

De meeste middelen dienen niet langer dan maximaal 4 weken achtereen gebruikt te worden. (Chloralhydraat maximaal 2 weken).
Dit heeft te maken met het feit dat na een aantal weken het lichaam aan bovenstaande middelen gewend is. Men zou dan telkens een grotere dosis moeten nemen om hetzelfde slaapbevorderende effect te krijgen. Dit werkt een lichamelijke afhankelijkheid en verslaving in de hand. Langdurig gebruik werkt ook een psychische verslaving in de hand. Men denkt zonder het pilletje niet meer in slaap te kunnen komen.
De werkzaamheid van zolpidem en zopiclon zou langer behouden blijven dan die van andere middelen, in de meeste richtlijnen voor slaapmiddelen gebruik maakt men echter dit onderscheid niet.

Misbruik[bewerken]

Een overdosering met barbituraten kan fataal zijn. Overdosering met benzodiazepines verloopt vrijwel nooit dodelijk.

In (internationale) richtlijnen met betrekking tot het gebruik van slaapmiddelen, wordt langdurig gebruik afgeraden. Desondanks zijn in Nederland meer dan honderdduizend mensen verslaafd aan slaapmiddelen (met name benzodiazepines).

In België alleen al worden dagelijks 735.000 slaappillen ingenomen. Dat blijkt uit cijfers van de Belgische geneesmiddelenindustrie.[5]

Zie ook[bewerken]

Afbouwen en stoppen[bewerken]

Benzodiazepines dienen geleidelijk te worden afgebouwd; gedurende een aantal weken stapsgewijs de dosis verlagen. Doet men dit niet, dan is de kans op ontwenningsverschijnselen groter. Een ontwenningsverschijnsel bij slaapmiddelengebruik, is dat men na het stoppen juist weer last van slapeloosheid krijgt. Voor een afbouwschema zie het artikel benzodiazepine.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Cumming RG, Le Couteur DG. Benzodiazepines and risk of hip fractures in older people: a review of the evidence. CNS Drugs. 2003;17:825-37.
  2. Siegel JM. Clues to the functions of mammalian sleep. Nature. 2005;437:1264-71.
  3. Aeschbach D, Cutler AJ, Ronda JM. A role for non-rapid-eye-movement sleep homeostasis in perceptual learning. J Neurosci. 2008;28:2766-72.
  4. Slaapmedicatie: deel 2: zolpidem, Ariens Bruno
  5. 735.000 slaappillen per dag in België, Ariens Bruno