Stadswacht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stadswachten in Amsterdam wekken een man die op een bankje in slaap is gevallen
Dienstauto van de Stadswacht in Hengelo

Een stadswacht is in Nederland en Vlaanderen een gemeentelijk toezichthouder. Enkele gangbare namen zijn dorpswacht, toezichthouder, parkwacht, of in Vlaanderen ook gemeenschapswacht of gemachtigd opzichter. De taken en bevoegdheden van stadswachten verschillen per gemeente.

Organisatorisch kunnen stadswachten deel uitmaken van de gemeente of in dienst zijn van een daartoe opgerichte stichting. Zij werken samen met de politie. Zij hebben in het algemeen een bij hun functie passende opleiding gevolgd. Stadswachten vindt men in de meeste grote en middelgrote gemeenten, en in een deel van de overige gemeenten.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste stadswachten werden aangesteld in de tweede helft van de jaren 1980. Dit gebeurde als werkgelegenheidsproject, dus om mensen werk te bieden, eerst met behoud van uitkering en later als zogenoemde melkertbanen (Nederland) of als PWA-er (Vlaanderen). Bezuinigingen bij de rijksoverheid hebben later geleid tot verwatering hiervan.

Taken[bewerken]

In enkele grotere Nederlandse gemeenten zijn diversen handhavende diensten zoals parkeerpolitie, milieupolitie en stadswacht samengevoegd in een dienst handhaving.

De taken van de stadswacht zijn preventief, dienstverlenend en corrigerend. Zij worden voor het overgrote deel uitgevoerd op straat.

  • Surveillance en toezicht houden op de openbare orde, bijdragen aan de veiligheid en netheid, bijvoorbeeld met betrekking tot agressie op straat, hondenpoep, wildplassen en graffiti
  • handhaving van en toezicht op betaald parkeren, en opmaken processen verbaal ten behoeve van parkeerboetes
  • uitschrijven processen verbaal voor overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening
  • signaleren van ongewenste situaties en gemeentelijke diensten daarvan in kennis stellen, bijvoorbeeld met betrekking tot de groenvoorzieningen, openbare verlichting en vervuiling
  • dienstverlening aan burgers en toeristen, zoals de weg wijzen, bemiddelen bij conflicten op straat of verdwaalde kinderen helpen
  • toezicht en bewaking bijvoorbeeld in gemeentehuizen, parken, stranden, treinen, stations en bij evenementen.

In Nederland heeft de stadswacht steeds meer een politietaak gekregen, vooral in de grote steden. Mede door centralisatie van de politie als gevolg van de komst van de nationale politie verandert in grotere gemeenten de toezichttaak steeds meer in een semipolitiedienst. De criteria waaraan stadswachten moeten voldoen worden daardoor zwaarder. In de toekomst zal een diploma "Handhaver toezicht & veiligheid" (HTV mbo 3) verplicht worden gesteld voor elke toezichthouder met BOA-bevoegdheid. Het toekomst perspectief is tevens dat in elke gemeente de boa´s een gelijk uniform zullen krijgen en dat de geweldbevoegdheid standaard zal worden in de vorm van handboeien, wapenstok en pepperspray. Tevens moeten vanaf 12 oktober 2012 alle boa´s in domein een permanente her en bijscholing volgen.

Bevoegdheden[bewerken]

Een stadswacht heeft in elk geval de bevoegdheden die elke burger heeft, zoals aanhouding bij het op heterdaad betrappen op een misdrijf, het inschakelen van de politie en het aanspreken van mensen op hun gedrag. In Vlaanderen heeft een stadswacht geen extra bevoegdheid: hij/zij zal dus bij vaststelling van misdrijf of overtreding vooral een communicatieve opdracht hebben naar burgers en politiediensten. In Nederland zijn de meeste stadswachten echter buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA), wat onder andere inhoudt dat zij bevoegd zijn tot het uitschrijven van processen-verbaal en het vorderen van inzage identiteitsbewijs, en gerechtigd zijn tot gebruik van geweld en het dragen van geweldsmiddelen zoals handboeien en wapenstok en pepperspray.

Uitrusting[bewerken]

Stadswachten zijn gekleed in een uniform dat per gemeente verschilt. In februari 2014 is het besluit genomen de boa's een universeel uniform te geven. Gemeente mogen zelf bepalen of zij hun opsporingsambtenaren gaan voorzien van dit uniform. Veel gemeenten hebben niet meer de aanduiding "Stadswacht" op het uniform maar "handhaving" op de mouw, schouder en rug. Stadswachten kunnen (in Nederland) beschikken over middelen als handboeien, wapenstok of pepperspray of vuurwapen, als de noodzaak voor het dragen van deze middelen is aangetoond door de burgemeester. De verwachting is echter dat het dragen van geweldsmiddelen in de toekomst geregeld gaat worden vanuit het ministerie van Veiligheid en Justitie en dat elke boa binnen 'Domein 1' (de openbare ruimte) standaard wordt uitgerust met deze middelen (wanneer het om ambtenaren in gemeentelijke dienst gaat). Boa's kunnen ook werkzaam zijn bij de politie of douane of als boswachter deze ambtenaren zijn verschillend bewapend van , handboeien, wapenstok en pepperspray t/m het vuurwapen.

Gemeenten in Nederland met geweldsmiddelen[bewerken]

Waar 'domeinen' staan vermeld, wordt verwezen naar de volgende, in de Circulaire Boa vastgestelde indeling:

  1. Openbare Ruimte
  2. Milieu, welzijn en infrastructuur
  3. Onderwijs
  4. Openbaar vervoer
  5. Werk, Inkomen en Zorg
  6. Generieke Opsporing
  • Amsterdam: Stadstoezicht domein 1: handboeien. Stadstoezicht domein 4: handboeien en wapenstok. Stadsdeel boa´s: handboeien, behalve Zuidoost, waar ook de wapenstok wordt gedragen.
  • Amstelveen: handboeien.
  • Alkmaar: handboeien.
  • Arnhem: handboeien en wapenstok.
  • Barneveld: handboeien en wapenstok.
  • Breda: handboeien en wapenstok.
  • Bussum: handboeien en wapenstok.
  • Deventer: 2 boa´s hebben de bevoegdheid voor handboeien en wapenstok.
  • Den Haag: handboeien.
  • Dordrecht: handboeien.
  • Ede: boa domein 1: handboeien en wapenstok. Boa domein 2: handboeien, wapenstok, pepperspray en een vuurwapen. In Ede waren in 2011 4 "groene boa's" die een vuurwapen droegen.[1]
  • Enschede: Hier draagt alleen de domein 2 boa: handboeien, een wapenstok, pepperspray en een vuurwapen.
  • Groningen: handboeien.
  • Haarlem: handboeien.
  • Haarlemmermeer: handboeien en wapenstok.
  • Hilversum :handboeien en wapenstok.
  • Hoorn: handboeien.
  • Kerkrade: handboeien en wapenstok.
  • Leeuwarden: handboeien.
  • Lingewaard: handboeien, een wapenstok en pepperspray (milieupolitie).
  • Maastricht: handboeien en wapenstok.
  • Nijkerk: handboeien en wapenstok.
  • Nijmegen: handboeien en wapenstok.
  • Rotterdam: handboeien.
  • Roermond: handboeien.
  • Roosendaal: handboeien en wapenstok.
  • Sittard-Geleen: handboeien en wapenstok.
  • Utrecht: handboeien,wapenstok en pepperspray.
  • Valkenburg aan de Geul: handboeien en wapenstok.
  • Veldhoven: handboeien, een wapenstok en pepperspray.

Bronnen[bewerken]

Noot[bewerken]

  1. J. Beekhuis, interview met handhaver in de Jachtopzichter, jaargang 23, nr. 4, juni 2011, p. 24