Tao Te Ching

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tao Te Ching
Tao Te Ching
Taoïstische geschriften
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 道德經
Vereenvoudigd 道德经
Hanyu pinyin Dàodéjīng
Wade-Giles Tao Te Ching
Standaardkantonees Toow Tak King
Yale (Standaardkantonees) dou6 dak1 ging1
Hongkong-Hakka tau5 diet7 gin1
Meixianhua tau5 det7 gin1

Het boek Tao Te Ching of Daodejing is een van de belangrijkste geschriften van het taoïsme, dat naast het confucianisme en boeddhisme een van de grote drie Chinese filosofieën is. Het boek stamt uit de 6e eeuw v.Chr. De teksten zijn eerst mondeling overgeleverd en rond 300 voor Christus opgeschreven. Alhoewel het niet duidelijk is of het werk afkomstig is van één of meerdere auteurs, wordt Laozi ('meester Lao' of 'oude meester') meestal beschouwd als de schrijver. Om die reden wordt het boek vaak ook als "Laozi" aangeduid.

Tekst[bewerken]

De Tao Te Ching is een bundel van 81 korte teksten, die zowel ontologische als ethische aspecten van het leven behandelen. Het bespreekt hoe de wereld in elkaar zit, maar ook hoe men in het leven "juist" handelt. Het eerste hoofdstuk begint met het woord Tao (道) dat 'de Weg' betekent, het tweede hoofdstuk met Te (德) dat 'deugd, dapperheid, integriteit' betekent, vandaar de titel Tao Te Ching: 'Boek (jing: 經) van Tao en Te', ook vaak vertaald als 'Het boek van de Weg en de Deugd' of een variant daarop.

Centraal staan in de Tao Te Ching 'het volgen van de Tao' en Wu wei, 'het niet ingrijpen, het loslaten', dat wil zeggen, je niet verzetten tegen de loop der dingen, maar daar spontaan in meegaan. In die zin zijn mensen beter af zonder kennis of verlangen dat juist aanzet tot verzet.

In de vertaling van John Willemsens begint de Tao Te Ching als volgt:

Het Tao dat genoemd wordt, is niet het eeuwige Tao,
want de namen die wij noemen, zijn geen eeuwige namen.
Hemel en Aarde zijn naamloos geboren;
noemen is enkel de moeder der dingen.
Wie geen verlangens koestert, aanschouwt hun mysterie;
wie wel verlangens koestert, aanschouwt hun gedaante.
De twee zijn in wezen hetzelfde;
pas dan krijgen ze elk een eigen naam.
We zouden beide een mysterie kunnen noemen
en nog geheimzinniger is de poort aller mysteriën.
De Tao Te Tjing van Lao-Tse, vertaling John Willemsens, 1990/1999 [1]

Het boek verwierp de sinds de Shang-dynastie populaire theorie dat er een God of hemelse autoriteit zou zijn. Daarvoor werd "de Weg" in de plaats gesteld, een geest die transcendent is aan tijd en ruimte en het gehele universum in zich draagt. Ook wordt in het boek de theorie van deugdzaamheid verworpen zoals die voorkomt in het confucianisme of mohisme.

De ideale gemeenschap is volgens het boek klein in bevolking en grondgebied. Er wordt geen gebruik gemaakt van instrumenten en voertuigen en er is geen oorlog. Buurstaten worden niet bezocht. Hieruit spreekt een verlangen naar de kleine dorpsgemeenschappen die al langere tijd in verval waren geraakt tijdens de Periode van Lente en Herfst en de Periode van de Strijdende Staten.

Het boek bevat enkele eenvoudige vormen van dialectiek in de vorm van eenheid van tegenstellingen in de objectieve wereld, zoals rampspoed-geluk, zacht-hard en vroeg-laat.

Commentaren[bewerken]

Twee belangrijke commentaren op de Tao Te Ching zijn het commentaar van Wang Bi en dat van Heshanggong. Het commentaar van Wang Bi is het meest nagevolgd. Wang Bi legt de Daodejing uit als een handleiding voor vorsten. Het commentaar van Heshanggong ('de heer aan de bovenloop van de Rivier') is veel ouder, en minder gangbaar. Heshanggong legt de Tao Te Ching heel anders uit dan Wang Bi, namelijk niet als een handleiding om een land te besturen, maar als een handleiding over hoe het lichaam te besturen, en zo onsterfelijk te worden.

Vertalingen[bewerken]

De Tao Te Ching is, na de bijbel, waarschijnlijk het meest vertaalde boek ter wereld. Niet alle vertalingen zijn echter even correct. Veel hangt ook van de interpretatie af. Dit kan erg moeilijk zijn, aangezien de karakters op vele manieren vertaald kunnen worden en zo ook op vele wijzen geïnterpeteerd. Zie hieronder een voorbeeld hiervan.

Kalligrafie Louk Dubois

Hier links staan de eerste zes Chinese karakters van de Tao Te Ching. Van boven naar beneden zijn dat:

dao------ke--------dao-------fei----------chang-------dao
(weg) (kunnen) (weg) (niet zijn) (bestendig) (weg)

Toow----Hoh-----Toow-----Feej------Seung------Toow

Veel vertalingen luiden: "De Tao die begaan kan worden, is niet de eeuwige Tao." Er wordt daarin onderscheid gemaakt tussen een eeuwig 'ontologisch' Tao en een 'gemanifesteerd' Tao. Oftewel: hier in deze wereld kan men het "echte", eeuwige "Tao" niet onder woorden brengen, kennen of begaan naar de aard ervan. Het Tao wordt dan niet een gewone weg, een weg die je kunt gaan of volgen, maar een symbool voor iets dat niet onder woorden gebracht kan worden. Vandaar dat "Tao" dan onvertaald blijft.

Er zijn ook opvattingen dat dit onderscheid niet gemaakt behoort te worden (bijvoorbeeld die van J.J.L. Duyvendak, zie zijn vertaling van 1942). In dat geval wordt de vertaling meer letterlijk en van een geheel andere interpretatie, ongeveer zo: "De weg die als juiste weg beschouwd wordt, is geen bestendige weg." Een interpretatie in de trant van "In deze wereld kun je nergens zeker van zijn", ligt dan voor de hand. Dit geeft aan hoe moeilijk de vertaling van de Tao Te Ching is. Elke vertaling weerspiegelt tot op zekere hoogte de opvattingen van de vertaler, daarom is het aanbevelingswaardig meerdere vertalingen te lezen.

Nederlandse vertalingen direct uit het Chinees[bewerken]

  • Tau-te-tsjing. Het boek van weg en deugd (uit het Chinees vertaald en toegelicht door J.J.L. Duyvendak), Arnhem (Van Loghum Slaterus) 1942.
2e herziene druk 1950. 3e druk Amsterdam (De Driehoek) 1980 (met een nawoord van B.J. Mansvelt Beck), ISBN 90-6030-277-X.
  • Het boek van de Tao en de innerlijke kracht (Vertaald en toegelicht door Kristofer Schipper), Amsterdam (Uitgeverij Augustus) 2010, ISBN 978 90 457 0291 9
  • Daodejing (opnieuw vert. uit het Chinees naar de oudere tekstversie met commentaar van Heshanggong door B.J. Mansvelt Beck), Utrecht: Servire, 2002, ISBN 90-215-3773-7

Externe links[bewerken]

Tao Te Ching, Wang Bi editie, Japan, 1770
Vertalingen op internet:
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Daodejing.