Shang-dynastie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Shang-dynastie
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 商朝
Vereenvoudigd 商朝
Hanyu pinyin shāngcháo
Jyutping (Standaardkantonees) soeng1 ciu4
商朝
Shang-dynastie
 Xia-dynastie ±1750 v.Chr. – 1122 v.Chr. Zhou-dynastie 
Kaart
2e millennium v.Chr.
2e millennium v.Chr.
Algemene gegevens
Hoofdstad Yinxu
Talen Chinees
Religie(s) polytheïsme, sjamanisme
Regering
Regeringsvorm Monarchie
Staatshoofd Koning
Geschiedenis van China
Geschiedenis van China
de traditioneel als legitiem beschouwde dynastieën zijn vet gedrukt
Chinese
Prehistorie
Mythische Tijd
Xia-dynastie
Shang-dynastie
Zhou-dynastie
Westelijke Zhou
Oostelijke Zhou
Lente en Herfst
Strijdende Staten
Qin-dynastie
Han-dynastie
Westelijke Han
Xin-dynastie
Oostelijke Han
Drie Koninkrijken
Shu
Wu
Wei
Jin
Westelijke Jin
Oostelijke Jin
Zestien Koninkrijken
Zuidelijke en Noordelijke Dynastieën
Sui-dynastie
Tang-dynastie
Wu Zhou
 
Liao
Vijf Dynastieën Tien Koninkrijken
Noordelijke Song Song-dynastie
Jin Westelijke Xia Zuidelijke Song
Yuan-dynastie
Ming-dynastie
Qing-dynastie
Republiek China
Volksrepubliek China Republiek China (Taiwan)
Portaal  Portaalicoon  China
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis

De Shang-dynastie was de eerste echte dynastie van China, waarvan men altijd gedacht heeft dat het een mythe was, maar er werden wel erg veel voorwerpen uit deze tijdsperiode gevonden zoals orakelbotten, kettingen, potten, brons. Handelaren verkochten deze voorwerpen voor een flinke som geld. De voorwerpen zijn vooral gevonden rond de middenloop van de Gele Rivier Huang He. Dit was het kerngebied van de Shang-dynastie.

Toen in de twintigste eeuw China geteisterd werd door revoluties en oorlogen gingen archeologen op zoek naar de wortels van de Chinese natie. Ze vonden harde bewijzen voor het bestaan van de Shangdynastie.

De Shang-dynastie is de eerste echte dynastie waar men zeker van weet dat ze bestaan heeft. Volgens de Chinese geschiedenis begon de dynastie toen Tang, een man die veel wijsheid bezat, de laatste heerser Jie van de Xia-dynastie van zijn troon stootte. De begin- en eindtijd van de Shang-dynastie zijn niet helemaal zeker. Men vermoedt dat deze dynastie bestond van 1750 - 1122 v. Chr.

Oprichting van de staat[bewerken]

In het begin was de Shang-staat niet meer dan een paar nederzettingen die elk door één familie of clan bewoond werden. Later was er een stedelijke kern waar bepaalde clans over heersten. Deze clans gaven ook meteen de naam aan het gebied. Iedere “heersersclan” was ondergeschikt aan de centrale Shang-vorsten. Dan waren er nog stammen, aan de rand van het gebied van de Shang, die zich niet onderwierpen aan het gezag van de Shang-vorsten. Regelmatig vielen deze “barbaarse” stammen het gebied van de Shang binnen. Door beter ontwikkelde landbouwtechnieken en later door de ontwikkeling van bronzen wapens werd het gebied van de Shang geleidelijk uitgebreid. De koningen volgden elkaar waarschijnlijk niet op van vader op zoon, maar van broer op jongere broer. Heersende clans losten elkaar af in het “leveren” van nieuwe koningen. De Shang-vorst gedroeg zich als een soort van grootgrondbezitter. Hij liet zijn groeiende bezit beheren door opzichters. Soms ondernam de koning inspectiereizen. Naast de koninklijke domeinen waren er nog Graafschappen. Hier regeerden clans die verwant waren aan het vorstenhuis. De hoofden van deze clans gingen vaak bij de koning op bezoek.

Godsdienst[bewerken]

De bevolking tijdens de Shangdynastie aanbad de god Shang Di (uitgesproken als Sjang Die). Hij was de oppergod en de goddelijke voorvader. Hij zorgde voor goede oogsten en hielp op het slagveld. Onder hem had hij andere goden: van de bergen of rivieren bijvoorbeeld. Eén van de hoofdsteden van die tijd, Shang, werd naar hem vernoemd. Iedere heerser werd na zijn dood een godheid. Shang Di was misschien wel de stamvader van de koninklijke familie. De koning en zijn clan hadden als enigen het vermogen om met de voorvaderen te praten. De voorvaderen moesten dan de gunst van Shang Di zien te krijgen. De communicatie verliep aan de hand van orakels, gebeden en sjamanen. De voorvaderen “bestuurden” de wereld van de Shang. Dagelijks vroeg de bevolking hen om raad. Zij vroegen bijvoorbeeld dingen over het weer, oorlog, de oogst, jacht, belasting, droomuitleg en ga zo maar door. Regeren en geloof lagen dicht bij elkaar.

Maatschappelijke opbouw[bewerken]

In de Shangdynastie bestond de maatschappij uit de bovenlaag en de onderworpenen. De bovenlaag waren de heersers. De onderworpenen voerden landarbeid uit voor de eerstgenoemde groep. De onderworpenen werden regelmatig aangevuld met krijgsgevangenen die werden meegebracht van veldtochten tegen minder beschaafde stammen aan de rand van het Shang-gebied. De bovenlaag van de bevolking was de drager van de cultuur, waar de religie een grote rol speelde.

Uit de teksten die op de orakelbeenderen zijn geschreven komen vooral de heersersclans en de groep van de sjamanen naar voren. De sjamanen hadden een grote invloed. Dit kwam omdat bij elke politieke beslissing het orakel geraadpleegd moest worden. Dan was er nog een belangrijke groep arbeidslieden. Deze groep leefde in de steden, terwijl de boeren nog in het stenen tijdperk leefden.

Als er iemand van de bovenlaag was overleden, werd hij niet zomaar begraven. Hij werd in een tombe gelegd en kreeg kostbare grafgeschenken mee, zoals ivoor en jade. Ook zijn dienaren of soldaten werden vaak levend mee begraven. Bij opgravingen Xiatun bij Anyang (Henan) zijn veel resten van geofferde mensen gevonden vlakbij het graf van hun meester. Niet alleen bij begrafenissen werden er mensen geofferd. Ook bij andere rituelen en ceremonies gebeurde het wel eens dat er iemand geofferd werd, want zelfs bij het bouwen van een tempel of paleis werd er mensenbloed vergoten.

Schrift en orakelbotten[bewerken]

In de Shangdynastie begon zich het schrift te ontwikkelen en rond 1900 merkten de Chinese geleerden de zogenoemde “drakenbeenderen” op. Deze botten schenen geneeskracht te bezitten. Het eerste Chinese karakterschrift werd vooral geschreven op orakelbotten, er zijn zo’n 200.000 van deze beenderen gevonden. Men stelde vragen aan de voorvaderen en kreeg antwoord door middel van de botten. Sjamanen vroegen de orakelbeenderen te hulp bij religieuze ceremonies en bij waarzeggerij aan het hof, als men een beslissing moest nemen of als er een zieke was die genezen moest worden. De sjamanen verrichtten hun werk als zij in trance waren (deze trance werd veroorzaakt door een flinke dosis alcohol). Er werden gaten in de beenderen gemaakt. Dan werden er vragen aan Shang Di in de orakelbeenderen gekerfd. Dit waren dus de eerste Chinese karakters die ooit geschreven zijn.

De vragen waren meestal niet heel diepzinnig. Een voorbeeld: “Is prinses Hao ziek door een kwade wind?” Wind of sneeuw werden als geesten gezien dus dat wilden de mensen niet hebben. Als de vraag in het bot stond, werd het verhit. Uit de barsten die dan ontstonden haalden de sjamanen de antwoorden van de voorvaderen. Aan de hand van de orakelbeenderen probeert men nu de geschiedenis opnieuw te reconstrueren en onderzoekt men de opvattingen over ziekten. Er is al ontdekt dat in de Shangdynastie aandoeningen als tandpijn, hoofdpijn, opgeblazen buik en pijn in de benen bekend waren. Er zijn echter maar weinig vast beschreven ziektebeelden teruggevonden. Het woord ziekte kende men niet.

Het huidige Chinese schrift stamt dus rechtstreeks af van het schrift uit de Shangdynastie. Het schrift groeide uit tot een eenvoudig schrift met pictogrammen, maar in de Shangdynastie was het al ver ontwikkeld. Er bestonden toen al ongeveer tweeduizend individuele tekens.

Geneeskunde[bewerken]

De geneeskunde tijdens de Shangdynastie hield voornamelijk het draineren van abcessen in. Als men in het menselijk lichaam wilde snijden, gebruikte men een bian (spreek uit als bjen). Bian betekent het gebruiken van een scherpe steen om lichamelijk ongemak te genezen en pijn te bestrijden. Waarschijnlijk gebruikte men niet alleen steen maar ook jade, mica en asbest. Na een tijd ging dit over in doornen, schilfers van bamboe, bot en hoorn. Al deze bovengenoemde scherpe voorwerpen werden in latere perioden door sjamanen gebruikt als pijlen.

Ancestrale genezing[bewerken]

Tijdens de Shangdynastie was geneeskunde vooral gericht op harmonie tussen de levenden en de gestorvenen, tussen kwade en goede geesten. Tot nu toe is het genezen door middel van de voorvaderen en geesten om hulp te vragen blijven bestaan. Nu nog probeert men de invloeden van de geesten van wind en water te beheersen.

Kruiden[bewerken]

In deze periode van het oude China gebruikte men nog geen kruiden. Bij de orakelbeenderen werd alleen wijn gebruikt.

Er was geen sprake van een diepgaande geneeskunde in de eerste dynastie van het Chinese rijk, in tegenstelling tot wat men gedacht had.

Economie[bewerken]

De Shangdynastie was gebaseerd op landbouw. Oorspronkelijk deed men aan roofbouw (in een primitieve vorm). Dit verklaart ook het vele verplaatsen van de hoofdstad. Doordat de werktuigen verbeterd werden, maakte de landbouw later een grote evolutie door. De producten die het meest verbouwd werden, waren gierst, haver, tarwe, sorghum (soort van gierst) en rijst. Bij elk stuk grond hoorde een jachtterrein. Vooral de jachtdomeinen die alleen door de vorstenclan gebruikt mochten worden, waren erg uitgestrekt.

Brons[bewerken]

Rond 2000 v.Chr. begon China brons te bewerken. De wetenschappers hebben altijd gedacht dat het bewerken van brons een uit het Midden-Oosten geïmporteerde techniek was. Uit recent onderzoek is echter gebleken dat het ontstaan van de techniek in China een volledig onafhankelijk proces was.

De Shangdynastie wordt gerekend tot een van de voornaamste bronsdynastieën. Er zijn verschillende bijzondere voorwerpen uit deze tijd teruggevonden. Dit was een bronstijdcultuur waar niemand van had gedacht dat deze ooit bestaan had. De Shang-mens gebruikte brons om wapens, sieraden en statusobjecten te maken. De voorwerpen werden versierd met verschillende motieven, zoals de draak en vreemde wezens die soms schrikbarend zijn en dan weer heel neutraal.

Hoe het brons verwerkt werd: Eerst werd er een model uit klei gemaakt. Vervolgens liet men dit model drogen om er dan een nieuwe laag klei overheen te maken. Deze laag werd dan uitgesneden, genummerd en van de geharde vorm afgehaald. De buitenste laag ging in de oven. Het originele model werd kleiner gevijld om als holte van het toekomstige object te dienen. Het genummerde stuk werd door middel van bronzen tussenstukken aan de kleiner gevijlde vorm gezet. Er werd dan vloeibaar brons in de holte tussen het kleiner gevijlde vormpje en de genummerde vorm gegoten. Nadat het brons was afgekoeld, werden de stukken klei verwijderd en het bronzen object werd verfijnd afgewerkt.

Vechtkunst[bewerken]

Eerder dacht men dat de Chinese vechtkunst is ontstaan in de zesde eeuw na Christus binnen de muren van het boeddhistische Shaolinklooster in de Chinese provincie Henan.[bron?] Dit zou ertoe hebben gediend om de gezondheid en de veiligheid van de monniken te verbeteren. Dit wordt echter tegengesproken door de Chinese geschiedschrijvers. Eigenlijk ontstonden de eerste vechtkunsten in de primitieve samenleving van de Shangdynastie.[bron?] Om te overleven gebruikte de mens lang geleden houten knuppels en stenen om zich te verdedigen en om te jagen. Tijdens de Shangdynastie werden er veel dansvormen en oefeningen, met en zonder wapens ontwikkeld. Dit gebeurde ter voorbereiding op dreigende oorlogen en om de gezondheid te verbeteren. Tijdens de late Shangdynastie, de Yindynastie en de Zhoudynastie ontstonden er bronzen wapens, zoals dolken, bijl en speer, waarmee ook oefeningen gedaan werden. Er werden wedstrijden georganiseerd om te kijken wie het beste met de wapens kon omgaan. In deze vroege perioden was wushu ook een onderdeel van de vorming en opleiding van de adel en andere vooraanstaanden. Het hoorde dus echt bij de opvoeding. Er werd een dans geleerd waarbij men met een bijl, speer of schild een aantal vechttechnieken liet zien. Deze dans werd wuxiang genoemd. Men dacht dat het niet alleen goed was om militaire vaardigheden te leren, maar ook voor het gedrag. Zo ontstond een soort lichamelijke opvoeding.

Lijst van heersers van de Shang-dynastie[bewerken]

(De koninklijke afstammingslijst volgens de inscripties op de orakelbeenderen):

Nr. Tempelnaam traditioneel Chinees Verwantschap Generatie
PV1 Shang Jia 上甲 1
PV2 Bao Yi 報乙 zoon PV1 2
PV3 Bao Bing 報丙 zoon PV2 3
PV4 Bao Ding 報丁 zoon PV3 4
PV5 Shi Ren 示壬 zoon PV4 5
PV6 Shi Gui 示癸 zoon PV5 6
K1 Da Yi (= Shang Tang) 大乙 zoon PV6 7 (1)
K2 Da Ding 大丁 zoon K1 8 (2)
K3 Da Jia 大甲 zoon K2 9 (3)
K4 Wai Bing 卜丙 (二外丙) zoon K2 9 (3)
K5 Da Geng 大庚 zoon K3 10 (4)
K6 Xiao Jia 小甲 zoon K3 10 (4)
K7 Da Wu 大戊 zoon K5 11 (5)
K8 Lü Ji 呂己 zoon K5 11 (5)
K9 Zhong Ding 中丁 zoon K7 12 (6)
K10 Bu Ren 卜壬 zoon K7 12 (6)
K11 Jian Jia 戔甲 zoon K9 13 (7)
K12 Zu Yi 祖乙 zoon K9 13 (7)
K13 Zu Xin 祖辛 zoon K12 14 (8)
K14 Qiang Jia 羌甲 zoon K12 14 (8)
K15 Zu Ding 祖丁 zoon K13 15 (9)
K16 Nan Geng 南庚 zoon K13 15 (9)
K17 Xiang Jia 魺甲 zoon K15 16 (10)
K18 Pan Geng 般庚 zoon K15 16 (10)
K19 Xiao Xin 小辛 zoon K15 16 (10)
K20 Xiao Yi 小乙 zoon K15 16 (10)
K21 Wu Ding 武丁 zoon K20 17 (11)
- Zu Ji 祖己 zoon K21 18 (12)
K22 Zu Geng 祖庚 zoon K21 18 (12)
K23 Zu Jia 祖甲 zoon K21 18 (12)
K24 Lin Xin 廩辛 zoon K23 19 (13)
K25 Kang Ding 康丁 zoon K23 19 (13)
K26 Wu Yi 武乙 zoon K25 20 (14)
K27 Wen Wu Ding 文武丁 zoon K26 21 (15)
K28 Di Yi 帝乙 zoon K27 22 (16)
K29 Di Xin 帝辛 zoon K28 23 (17)

Zie ook[bewerken]