Bamboe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bamboe
Bamboe
Bamboe
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Clade: Commeliniden
Orde: Poales
Familie: Poaceae (Grassenfamilie)
Tribus
Bambuseae
Kunth ex Dumort. (1824)
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Bamboespruit, park in Tokio
Bloeiende Fargesia nitida, Real Jardín Botánico de Madrid (Koninklijke botanische tuin, Madrid), april 2006
Bamboe als bouwmateriaal, hier gebruikt voor dakconstructies. Indonesië, 1936
Een Peruaan bespeelt de Zampoña, een panfluit uit de Andes

Bamboe is de benaming voor een aantal plantensoorten die een geslachtengroep (tribus) vormen van de grassen (Gramineae oftewel Poaceae). Dit tribus Bambuseae behoort tot het supertribus Bambusodae en de onderfamilie Bambusoideae. De naam bamboe is afkomstig uit het Maleis en in vrijwel alle talen bekend (als bambu, bamboo enz.)

De stengels bestaan uit dichte parallelle vezelbundels; ze zijn van binnen hol en worden op geregelde afstanden onderbroken door knopen waar de bladeren aanhechten.

De stam van bamboe kan in lengte variëren van enige centimeters tot meer dan dertig meter, en in diameter van enkele millimeters tot meer dan 25 centimeter. De grootste bamboe is de reuzenbamboe (Dendrocalamus giganteus) die tot 35 m hoog wordt en tot 30 cm dikke stengels heeft. De plant wordt in uiteenlopende klimaten aangetroffen, van koude berggebieden tot hete, tropische streken. Hij verspreidt zich hoofdzakelijk via zijn wortels, die zich ondergronds ver kunnen verspreiden om hier en daar nieuwe halmen boven de grond te laten komen.

Bamboe is één van de snelst groeiende planten: binnen één seizoen kan hij tot volle wasdom komen. De snelst groeiende plant ter wereld is een bepaalde bamboesoort waarvan reeds groeisnelheden van een meter per dag zijn waargenomen. Dit is drie keer zo snel als de snelst groeiende boom. Bamboe is de laatste jaren sterk in opkomst als tuinplant. Vooral de groep Fargesia uit de bamboefamilie is in opkomst doordat deze in een pol groeit en dus geen uitlopers heeft zoals vele andere bamboe soorten wel hebben.

Bloei[bewerken]

De meeste bamboesoorten bloeien zelden, maar sommige jaarlijks, waarbij elke afzonderlijke plant niet vaker dan eens per drie jaar bloeit. Ook zijn er soorten waarbij planten in beperkte clusters tegelijk bloeien.

Spectaculair en bekend zijn soorten die zeer zelden bloeien en dan in een aantal gevallen wereldwijd afsterven. Tussen twee bloeiperiodes kan zelfs meer dan 150 jaar zitten. Als zo'n plant bloeit, dan bloeit hij in een groot gebied, soms zelfs zo groot als een continent of groter. Hoe al die planten 'weten' dat ze tegelijk moeten bloeien stelt biologen nog steeds voor een raadsel. Na de bloei vindt massale achteruitgang en afsterving van bamboe plaats. Bamboe is de voornaamste voedselbron van de reuzenpanda die het moeilijk kan krijgen als in zijn leefgebied een belangrijke bamboesoort gaat bloeien.

Bloei Fargesia murieliae[bewerken]

De wereldwijde bloei van de Fargesia murieliae en de sterfte van alle volwassen exemplaren in de jaren negentig is goed gedocumenteerd. De eerste waarneming van een bloeiende murieliae kwam uit Denemarken in 1975. In 1998 bloeiden er planten in de Kew Gardens, in 1997 en 1998 in de rest van Europa, en in 1998 in de Arnold Arboretum in Massachusetts. Van 1996 tot 2000 was er bloei in de beboste bergen van Shennongjia in China, het natuurlijke verspreidingsgebied. De dood van de westerse planten, waarschijnlijk allemaal afstammelingen van Chinese spruiten uit 1905, heeft geleid tot vele selecties van de zaailingen.

Bloei Fargesia nitida[bewerken]

Van circa 2003 tot het najaar van 2009 bloeide in tuinen wereldwijd de Fargesia nitida (fonteinbamboe), na een min of meer bloeivrije periode van zo'n 120 jaar. Sinds hun kweek uit Chinees zaad in 1886 hadden ze niet gebloeid. Al in 1993 bloeiden er overigens planten in Groot-Brittannië. Voor een polvormende bamboe betekent bloei een definitief, maar spectaculair einde.[1]

Chinese cultuur[bewerken]

In de Chinese cultuur wordt de bloei van bamboe gezien als een slecht teken. Bamboe in Chinese schilderingen worden daarom vrijwel nooit afgebeeld in bloeitijd.

Toepassingen[bewerken]

Bamboescheuten zijn eetbaar en worden veel in de Aziatische keuken gebruikt.

Als (bouw)materiaal wordt bamboe veel gebruikt, onder andere voor:

Als tuinplant[bewerken]

Er bestaat pollenvormende, langzaam- en snelverspreidende bamboe. De snelle variant verspreidt zich met een tempo van tientallen centimeters per jaar en kan tuinlieden voor grote problemen stellen: een bamboeplant kan alleen definitief verwijderd worden door de wortels uit te graven. Bamboe kan daarmee een onkruid zijn. Er is speciale rizomenbegrenzer in de handel, een afscheiding die ingegraven wordt in de grond, waarmee woekeren voorkomen kan worden. De pollenvormende bamboe, voornamelijk vertegenwoordigd door het geslacht Fargesia, heeft deze eigenschap niet of nauwelijks.

Uit de zaailingen van Fargesia murieliae is een veelvoud van rassen voortgekomen, waaronder de kleine (tot 1,25 m), compacte F. murieliae 'Little John' . Daarnaast zijn er diverse botanische Fargesia's met goede tuineigenschappen zoals de middelhoge (tot ongeveer 2 m) F. dracocephala 'Rufa' met vosrode schutbladeren om de halmen. Ze zijn alle wintergroen en kunnen goed tegen schaduw en wind.

Plaatmateriaal van bamboe[bewerken]

Een toepassing van bamboe die je tegenwoordig steeds meer ziet is bamboe als plaatmateriaal. Hierdoor kan bamboe bijvoorbeeld gebruikt worden als tafelblad. De reuzenbamboe die hiervoor gebruikt wordt, wordt in lange stroken gezaagd. Om parasieten te verdelgen en om het bamboe buigzaam te maken worden de stroken in water gekookt, waarna ze onder hoge druk op elkaar worden geplakt. Door meerdere lagen te verlijmen krijg je dik plaatmateriaal dat op dezelfde manier te gebruiken is als traditioneel houten platen, bijvoorbeeld in (design) meubels of keukens.

Externe link[bewerken]

Bron
  1. Bron voor bloeigegevens: (en) Davidsonia.org Bezocht 24 april 2010