Reuzenpanda
| Reuzenpanda IUCN-status: Bedreigd[1] (2008) |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||
|
|||||||||||||
| Soort | |||||||||||||
| Ailuropoda melanoleuca (David, 1869) |
|||||||||||||
 |
|||||||||||||
| Leefgebied van de reuzenpanda | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| Reuzenpanda | |||||||||||||
 Afbeeldingen Reuzenpanda
|
|||||||||||||
Reuzenpanda op  Wikispecies
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
De reuzenpanda of bamboebeer (Ailuropoda melanoleuca) is een beer die wordt ondergebracht in de onderfamilie der Ailuropodinae, waarvan hij de enige levende vertegenwoordiger is. Er bestaan twee ondersoorten, Ailuropoda melanoleuca melanoleuca en Ailuropoda melanoleuca qinlingensis.
Inhoud |
[bewerken] Naamgeving en taxonomie
Het woord "panda" zou een verbastering zijn van de naam in het Nepalees, poonya, wat bamboe-eter betekent.[2] De Chinezen noemen het dier 大熊猫 (da xiong mao), oftewel grote katbeer. De ogen van het dier lijken namelijk op die van een kat. Dit ter onderscheiding van de kleine panda (小熊猫, xiao xiong mao, kleine katbeer). Er is lang onzekerheid geweest over de plaats van de panda ten opzichte van andere soorten, maar recent genetisch onderzoek plaatst hem toch in de familie van de beren (Ursidae) zij het dat de laatste gemeenschappelijke voorouder wel de oudste van alle beren is. De naaste verwant lijkt de Zuid-Amerikaanse brilbeer te zijn.
[bewerken] Genoom
In 2009 werd een grootschalig genoomonderzoek op de reuzenpanda afgerond, vooral met het oog op de vruchtbaarheidsproblemen waarmee de diersoort te kampen lijkt te hebben. Het onderzoek heeft aangetoond dat het genoom van de reuzenpanda tussen de andere bekende genomen het meest gelijkenissen vertoont met dat van de hond. Dit betekent echter niet dat de panda nu als hondachtige moet worden beschouwd. De panda is waarschijnlijk relatief weinig geëvolueerd vergeleken met beren en honden, waardoor hij kenmerken heeft die ook nog in honden te vinden zijn. Wat de wetenschappers het meest verbaasde, is dat de panda geen genen heeft om cellulose af te breken, een stof die veel in bamboe te vinden is. Waarschijnlijk rekent hij voor de afbraak daarvan op bacteriën in het spijsverteringsstelsel.[3][4]
[bewerken] Biotoop en uiterlijk
Zijn oorspronkelijke habitat zijn de laaggelegen hellingen van berggebieden in het westen van China, zoals in Sichuan en Yunnan. De reuzenpanda is zwart/wit gekleurd (A. m. qinlingensis is echter bruin). De zwarte plekken bevinden zich op vaste plaatsen als de oren, ogen, poten en schouders. Het gewicht varieert van 80 kg voor de vrouwtjes tot 100 kg voor de mannelijke exemplaren. Pasgeboren jongen wegen slechts 85-150 gram.
[bewerken] Voeding en leefgewoonten
Hoewel de reuzenpanda taxonomisch gezien tot de orde van de roofdieren (carnivora) behoort, is hij hoofdzakelijk een planteneter. Hij eet voornamelijk bamboe. Doordat de reuzenpanda een carnivoor spijsverteringsstelsel heeft, is het moeilijk voor de reuzenpanda om de plantaardige cellen af te breken, waardoor de reuzenpanda 9 tot 14 kg aan bamboe moet eten, om zo aan zijn energiebehoefte te voldoen. Hij doet daar ongeveer 10 tot 12 uur per dag over. Hij heeft een zesde vinger (eigenlijk een soort uitloper van het polsgewricht) waarmee hij de bamboescheuten goed kan pakken.
Reuzenpanda's leven het grootste deel van het jaar alleen. In de paartijd zoeken ze elkaar op. De paartijd duurt twee tot drie dagen en vindt een keer per jaar plaats. Het vrouwtje heeft een draagtijd van vijf maanden. Er is meestal maar één jong. Ze zoogt haar jong een half jaar. Het jong blijft drie jaar bij de moeder.
De panda brengt het grootste gedeelte van zijn tijd op de grond door. Als hij bedreigd wordt klimt hij in een boom, waar hij wacht tot het gevaar voorbij is.
[bewerken] Karakter en leeftijd
Reuzenpanda's hebben met hun stompe kop met de door de zwarte vlekken groter lijkende ogen en hun zwart-witte vacht een uiterlijk dat sterk aan menselijke emoties appelleert: het dier ziet er schattig uit. Panda's zijn echter beslist niet ongevaarlijk en hebben wel eens mensen aangevallen, al is dit vaak uit irritatie. Panda's communiceren onderling door geluidssignalen, die eerder op het blaten van schapen dan op het brullen van andere berensoorten lijken. Wanneer een reuzenpanda opgewonden is, kan deze een blaffend geluid voortbrengen. De gemiddelde leeftijd die in het wild bereikt wordt is zo'n 15 jaar. In gevangenschap in dierentuinen kunnen leeftijden tot wel dertig jaar bereikt worden. Een voorbeeld daarvan is Bao Bao, (geboortejaar 1978), een mannetjespanda van de Berlijnse dierentuin (Zoologischer Garten Berlin).
[bewerken] Geschiedenis
De panda werd in het westen voor het eerst bekend in 1869 door de Franse missionaris Armand David (1826-1900). Hij noemde het dier Ursus melanoleucus ('zwart-witte beer'). Chinese schrijvers vermeldden het dier reeds drieduizend jaar geleden. Uit fossiele vondsten blijkt dat de panda in het Pleistoceen over een groter gebied voorkwam dan tegenwoordig. Fossiele vondsten van Panda zijn bekend uit grotten en karst-vullingen uit Zuid-China, Vietnam en midden-Thailand.
In 1936 bracht de Amerikaanse Ruth Harkness voor het eerst een levende pandabeer; Su Lin genoemd, mee uit China. Zij behandelde het dier als een schoothondje en nam het mee naar chique feestjes in New York[5].
[bewerken] Status
De reuzenpanda is bedreigd door het verloren gaan van zijn habitat en de beperktheid van zijn dieet, waardoor hij eigenlijk niet op ander voedsel kan omschakelen, en ook doordat het houden van de soort in dierentuinen moeilijk is. Door hun opvallende tekening en de vorm van hun gelaat appelleren panda's sterk aan menselijke emoties, reden waarom ze door het Wereld Natuur Fonds tot mascotte en symbool zijn uitverkoren. Er zijn in China beschermende maatregelen genomen en in dierentuinen over de gehele wereld worden pogingen gedaan reuzenpanda's te fokken. Ze planten zich echter zowel in het wild als in dierentuinen maar zeer langzaam voort. Er wordt geschat dat er nog circa 1400-1600 panda's in het wild bestaan. In 2005 werd in de dierentuin van Washington een reuzenpanda geboren. De moeder was kunstmatig bevrucht. De jonge panda zal na één of twee jaar naar een reservaat in China worden gebracht.
Het fokken van panda's wordt moeilijk gemaakt door de aard van de panda. De vrouwtjes zijn slechts eenmaal per jaar gedurende 12 uur ontvankelijk. Een vrouwtje is ook kieskeurig en vaak wijst ze haar partner af. De mannetjes hebben een zwakke libido en een opvallend klein geslachtsorgaan. Paren gaat moeizaam. Omdat veel mannetjespanda's nauwelijks in voorplanten geïnteresseerd zijn is er zelfs pandaporno gemaakt om de dieren te prikkelen en voor te lichten[6]. Het was een succes. Wanneer een vrouwtje zwanger is duurt de zwangerschap erg lang, er kan ook sprake zijn van een uitgestelde zwangerschap en een zwangerschap valt door onderzoek niet waar te nemen. Daarom moeten zwangere en niet zwangere pandavrouwtjes in gevangenschap gelijk worden behandeld. Wanneer een jong wordt geboren dan is dat erg kwetsbaar. Er worden geregeld tweelingen geboren maar daarvan overleeft slechts een van de twee jongen omdat het vrouwtje maar één jong kan grootbrengen. Het jong moet meer dan een jaar bij de moeder blijven en dat betekent dat de reproductiesnelheid zeer gering is. De mannetjes krijgen in gevangenschap bijzondere training met voedsel op lange stokken, ze moeten rechtop leren staan omdat hun achterpoten anders te zwak zijn voor de paring[7] [8].
Omdat alle panda's in gevangenschap van drie mannetjes afstammen is inteelt een potentieel probleem. Daarmee wordt in het fokprogramma dan ook rekening gehouden. Men heeft in China nu een spermabank opgezet met een grote voorraad vruchtbaar zaad.
Op 23 augustus 2007 werd in Tiergarten Schönbrunn in Wenen de mannetjespanda Fu Long geboren. Dit was de eerste in Europa geboren reuzenpanda sinds 1982, toen in Zoo Aquarium Madrid een, kunstmatig verwekte, reuzenpanda-baby ter wereld kwam. Fu Long is op volstrekt natuurlijke wijze verwekt. In november 2009 is Fu Long naar China overgebracht om daar te gaan deelnemen aan een panda-fokprogramma.
De Chinese wet stelt dat alle reuzenpandas en hun in het buitenland geboren nakomelingen chinees eigendom zijn.
In Chengdu, China, is een onderzoeks- en fokcentrum voor reuzenpanda's en rode panda's.
[bewerken] Dierentuinen
Buiten China zelf is de reuzenpanda een zeldzaamheid in dierentuinen. Wereldwijd zijn er, buiten China, slechts dertien dierentuinen met reuzenpanda's. De meeste reuzenpanda's die buiten China leven zijn eigendom van de Chinese overheid en worden voor ongeveer 10 jaar aan dierentuinen uitgeleend.
Bijna alle dieren in gevangenschap nemen deel aan één internationaal gecoördineerd fokprogramma. Binnen dit programma zijn er in de afgelopen jaren, buiten China, reuzenpanda's geboren in Tiergarten Schönbrunn (2007 & 2010), de San Diego Zoo (2007 & 2009) en in de dierentuin van Atlanta (2006 & 2008).
In Europa leven momenteel vijf reuzenpanda's:
- sinds 1980: de in 1978 geboren Bao-Bao in de Zoo Berlin.
- sinds 2003: Yang Yang en Long Hui in de Tiergarten Schönbrunn in Wenen, de ouders van de in augustus 2007 geboren, en in november 2009 naar China verhuisde, pandababy Fu Long. Op 23 augustus 2010 is Fu Hu geboren.
- sinds 2007: Bing Xing en Hua Zuiba in de Zoo Aquarium, de dierentuin van Madrid.
In Noord-Amerika leven er zeventien reuzenpanda's verspreid over het Smithsonian National Zoological Park in Washington D.C., de San Diego Zoo, de Memphis Zoo en de Atlanta Zoo in de Verenigde Staten en de Chapultepec Zoo in Mexico-Stad, de hoofdstad van Mexico.
In Australië zijn er sinds 2009 twee reuzenpanda's te zien in de Adelaide Zoo.
[bewerken] Trivia
- Het logo van het Wereld Natuur Fonds is een reuzenpanda.
[bewerken] Fotogalerij
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Reuzenpanda op de IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Animal Info - Red Panda en Van Dale etymologisch woordenboek, editie 1997 ISBN 978-90-6648-312-5
- ↑ Genome reveals panda's carnivorous side
- ↑ Panda genome resembles dog: Chinese media
- ↑ Croke, Vicki Constantine, The Lady and the Panda (2005) (ISBN 0-375-50783-3).
- ↑ Zie [1]
- ↑ David Attenborough in een film over pandas, december 2010
- ↑ Zie [2]
