Bruine beer
| Bruine beer IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2008) |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||
| Bruine beer in de Pyreneeën. | |||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||
|
|||||||||||||
| Soort | |||||||||||||
| Ursus arctos Linnaeus, 1758 |
|||||||||||||
 |
|||||||||||||
| Verspreidingsgebied bruine beer | |||||||||||||
Afbeeldingen Bruine beer op  Wikimedia Commons
|
|||||||||||||
Bruine beer op  Wikispecies
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
De bruine beer (Ursus arctos) is een beer uit de familie Ursidae.
Inhoud |
Kenmerken[bewerken]
Deze dieren zijn groot en stevig gebouwd. De geslachten geven elkaar in lichaamsbouw weinig toe, maar de mannetjes worden wel dubbel zo zwaar als de meer tengere, wat kleinere vrouwtjes. De dikke vacht is meestal donkerbruin, maar kan variëren van blond tot zwart. Aan de sterke voorpoten bevinden zich lange, niet intrekbare klauwen.Verder hebben ze een opvallende schouderbult. De lichaamslengte bedraagt 1,7 tot 2,8 m[2], de staartlengte 5 tot 20 cm en het gewicht 100 tot 1000 kg.
Leefwijze[bewerken]
Agressief zijn bruine beren niet - als ze tenminste met rust gelaten worden - en waarschijnlijk betekenen ze nauwelijks een gevaar voor de mens. Ze eten hoofdzakelijk planten, zoals knollen en wortels, die ze met hun lange klauwen uitgraven. Hooguit hebben ze het af en toe gemunt op gemakkelijke prooien zoals runderen en andere huisdieren. Bruine beren voelen zich ook thuis in het water en kunnen bij watervalletjes of ondiepe plekken in een rivier urenlang op de loer liggen om een zalm te verschalken, als deze stroomopwaarts trekken om kuit te schieten. De beer springt er dan bovenop en verlamt de vis met een krachtige beet of een rake klap van zijn sterke poten. Eenmaal gevangen, is er voor de zalm geen ontsnappen meer mogelijk. Beren houden een winterslaap, tenminste in koude streken, maar die is erg licht en kan op elk gewenst moment onderbroken worden. Bruine beren kunnen 25 jaar worden, in gevangenschap nog ouder.
Verspreiding[bewerken]
Deze soort komt voor in Europa, Azië en Amerika. In Noord-Amerika komen drie ondersoorten voor, de kodiakbeer, de grizzlybeer en de Mexicaanse beer. In Europa leeft de Europese bruine beer. Eens waren ze talrijk in Europa, maar momenteel komen nog slechts restpopulaties voor; onder andere in Scandinavië, Oost-Europa (vooral in Roemenië) en Azië.
Ondersoorten[bewerken]
- Ursus arctos arctos, Europese bruine beer. Scandinavië tot Rusland, restpopulaties in Europese berggebieden als de Alpen, Pyreneeën, Karpaten en Balkan.
- Ursus arctos syriacus, Syrische bruine beer. Turkije, Syrië, Libanon, Israël, Irak, Iran, westelijke Himalaya, Rusland tot Altaj, Turkmenistan en Afghanistan.
- Ursus arctos crowtheri, atlasbeer (uitgestorven). Noordwest-Afrika.
- Ursus arctos meridionalis, Kaukasische bruine beer. Kaukasus.
- Ursus arctos yenisensis, Oost-Siberische bruine beer. Oost-Sibirië, ten westen van de Jenisej, Noord-Mongolië.
- Ursus arctos isabellinus, Isabelbeer. India, Afghanistan, Pakistan, Kazachstan, Rusland.
- Ursus arctos beringianus, Kamtsjatkabeer. Rusland: Kamtsjatka, Koerilen.
- Ursus arctos lasiotus, Oessoeribeer. Rusland, China, Korea, Japan: Amoergebied, Sachalin, Koerilen, Mantsjoerije, Hokkaido.
- Ursus arctos pruniosus, Tibetaanse bruine beer. Noordwest-China (Tibet, Sichuan), Mongolië, Oost-Himalaya.
- Ursus arctos middendorffi, kodiakbeer. Eilandjes voor de kust van Alaska.
- Ursus arctos horribilis, grizzlybeer. Alaska, Canada, Rocky Mountains.
- Ursus arctos nelsoni, Mexicaanse beer (uitgestorven). Mexico.
Gebruik van werktuigen?[bewerken]
Bij één beer werd het gebruik van een werktuig, een steen, aangetoond. Het dier gebruikte de steen vermoedelijk om voedsel uit zijn vacht te halen of om zijn jeukende vacht te krabben. Bruine beren krabben hun vacht gewoonlijk tegen een boom of rots. De beer geeft bij het gebruik van de steen blijk van een geavanceerde motoriek, wat mogelijk gelinkt kan worden aan de relatief grote hersenen van beren.[3] Aangezien het maar één waarneming betreft, is het onzeker hoe gebruikelijk werktuigen zijn bij bruine beren.[4]
In populaire cultuur[bewerken]
Vanwege zijn uiterlijk (ogen centraal in het hoofd en soms aandoenlijke relatief kleine oren), waardoor hij soms menselijk aandoet, is de beer gebruikt als model voor een pop, de zogenaamde teddybeer. Hierbij is de aanduiding "Teddy" afkomstig van de voormalige Amerikaanse president Theodore Roosevelt.
De beer heeft ook model gestaan voor diverse figuren uit strips, zoals Olivier B. Bommel van Marten Toonder en Bruintje Beer.
Fotogalerij[bewerken]
-
Kodiakbeer
-
Syrische bruine beer
-
Grizzlybeer
-
Jonge bruine beren
Bronnen, noten en/of referenties
|
