Spel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Spel (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Spel.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek

Beluister

(info)
Kinderspel, geschilderd door Adriaen Brouwer en Joos van Craesbeeck, 17e eeuw
Paleiskinderen spelen, Song-dynastie
Die Hülsenbeckschen Kinder, 1805-1810
Little Mothers, L. Prang & Co., ca. 1861-1897

Een spel is een activiteit, buiten de gewone dagelijkse bezigheden, waaraan een of meer mensen - of bij uitbreiding andere diersoorten - deelnemen, als vermaak en/of om een of meer vaardigheden of talenten ten volle te benutten of te vergroten.

In het meervoud is

Doel en middelen[bewerken]

Een spel wordt over het algemeen voor het plezier van de deelnemers gespeeld, hoewel een doel van het spel ook kan zijn bepaalde vaardigheden of kennis te vergroten. Kinderen spelen omdat ze het leuk vinden, maar ze leren er ook van. Over het algemeen is men het erover eens dat mensen in staat zijn puur om het plezier te spelen; bij dieren wordt verondersteld dat spel vooral als les dient.

Sommige spellen kunnen door één persoon worden gespeeld, maar over het algemeen gaan twee of meer personen in een spel met elkaar een competitie aan. Er bestaan ook spellen waarbij de deelnemers niet tegen elkaar strijden, maar moeten samenwerken om het spel tot een goed einde te brengen. Dit zijn coőperatieve spellen. In België en Nederland bestaan vele spelletjesclubs waarvan de leden geregeld samenkomen om te spelen.

Filosofisch[bewerken]

Filosoof David Kelly omschrijft een spel als "een vorm van recreatie die bestaat uit een verzameling regels die een doel aangeven dat moet worden bereikt en de toegestane middelen om het te bereiken".

Dat dit niet alle vormen van spel beschrijft, geeft filosoof Ludwig Wittgenstein al aan als hij zegt dat het concept 'spel' niet kan worden gedefinieerd, en Stephen Linhart zegt: "Mensen zeggen dat je moet kiezen tussen spelen of het echte leven. Ik denk dat de claim dat er een scheiding tussen die twee is, erg gevaarlijk is."

Veel vakgebieden houden zich bezig met de studie van spel, waaronder antropologie, economie, speltheorie, statistiek, informatica/kunstmatige intelligentie, pedagogiek en de ludologie.

In de 21e eeuw wordt steeds meer gezocht naar online entertainment, en groeit het aantal gelegenheden voor jong en oud om een spel via het internet te spelen.

Sport en spel[bewerken]

Als een spel amusementswaarde heeft voor toeschouwers, kan het uitgroeien tot een sport, waarbij de spelers zich verenigen in een bond die toernooien en kampioenschappen houdt of sanctioneert.

Informatie[bewerken]

In sommige spellen, zoals halma, beschikt een speler altijd over volledige informatie. In de meeste spellen is dat echter niet het geval, bijvoorbeeld doordat:

Het kan ook voorkomen dat op sommige momenten (een deel van) de informatie volledig is en vervolgens weer verloren gaat (Scotland Yard, annamaria koekoek).

Bij onvolledige informatie zijn kansrekening en geluk, en soms ook geheugen (memory, babushka) wezenlijke onderdelen van het spel. In sommige spellen is het vergaren van informatie een belangrijk hulpmiddel (bridge, stratego) of zelfs het hoofddoel (cluedo).

Bij volledige informatie is het in theorie mogelijk om met zekerheid de beste zet te bepalen en te weten of men kan winnen (zie Minimax). In de praktijk is dat echter alleen in eenvoudige gevallen te doen (bijvoorbeeld bij boter-kaas-en-eieren), en soms lukt het zelfs met een computer (nog) niet (dammen, schaken, go), doordat het aantal mogelijkheden zeer groot is.

Strategie en tactiek[bewerken]

Bij het spelen van een spel hoort het nemen van besluiten. Alleen in de allereenvoudigste (kinder)spel(l)en, zoals ganzenbord, of in specifieke situaties, is slechts een enkele zet of actie mogelijk of komt redelijkerwijs slechts een voortzetting in aanmerking.

Bij de besluitvorming kan onderscheid worden gemaakt tussen strategische planning en tactiek. Strategie is de algemene leidraad die een speler volgt tijdens een spel, en zal tijdens het spel niet of maar weinig veranderen. Enkele belangrijke strategische aspecten zijn opbouw, initiatief en balans. Tactiek is de wijze van handelen bij confrontaties, en kan tijdens een spel veelvuldig wisselen. Tactische elementen zijn bijvoorbeeld uitdagen, verrassen en verwarren.

Een hoge geluksfactor, zoals bij poker, sluit geenszins uit dat strategie en tactiek uiteindelijk de doorslag geven. Ook bij behendigheidsspelen vormen strategie en tactiek een wezenlijk onderdeel van het spel.

Spelregels[bewerken]

Spelregels zijn geboden waaraan een speler of beoefenaar van een sport of spel zich moet houden. Bij het niet-naleven van een spelregel kan iemand gediskwalificeerd worden. Spelregels komen voornamelijk voor bij gezelschapsspellen, computerspellen en sporten, maar kunnen ook voorkomen bij een evenement of een reglement van bijvoorbeeld een hotel.

Soorten spellen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Jan Joost Lindner, "De Spelletjesgek. Homo Ludens, bord- en kaartspelen in de Volkskrant", uitgegeven door de Volkskrant, 1996, ISBN 9071474356

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)