Stratego

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stratego
Speelveld
Speelveld
Aantal spelers 2
Leeftijd 8+
Voorbereidingstijd 3-6 minuten
Speelduur 10-60 minuten
Moeilijkheidsgraad gemakkelijk - zeer lastig
Kennis inzicht
Uitgever MB, Jumbo,

Stratego is een bordspel dat sinds de Tweede Wereldoorlog in het Nederlands wordt uitgegeven, sinds 1958 door Jumbo. Voor distributie in de Verenigde Staten verstrekt Jumbo van 1958 tot 2010 de licentie aan MB, en vanaf 2010 aan Spinmaster. Bij Stratego staan er twee legers bestaand uit 40 stukken in verschillende rangen tegenover elkaar en is het de bedoeling dat het vaandel van de tegenstander wordt veroverd.

Originele spelregels[bewerken]

Alle stukken mogen 1 veld per keer horizontaal of verticaal op het bord bewegen. Uitzondering is de verkenner, die mag zowel horizontaal als verticaal zo ver bewegen als mogelijk. Stukken kunnen niet over elkaar heen springen.
De stukken staan dusdanig opgesteld dat men niet kan zien waar welk stuk van de tegenstander staat. Alleen als een stuk een ander stuk probeert te slaan (door op hetzelfde vak te stappen), worden beide stukken getoond. Over het algemeen geldt dat het hoogste stuk wint, en de ander wordt geslagen. Als beide even hoog zijn, worden beide geslagen.

Er zijn echter twee uitzonderingen:

  • als de spion de maarschalk aanvalt, wordt de maarschalk geslagen. Valt de maarschalk de spion aan verdwijnt de spion.
  • een bom verliest als hij door een mineur wordt aangevallen.

De bommen en de vlag mogen niet verplaatst worden. Een bom wint van elk stuk dat het probeert te slaan, met uitzondering van de mineur. De vlag verliest van elk stuk en is het doel van het spel: het spel wordt gewonnen door de vlag van de tegenstander te "veroveren" (door middel van slaan).

De hoogste stukken (maarschalk, generaal, kolonel, majoor) vormen de ruggengraat van de strijdmacht. Daar de meeste andere stukken door hen geslagen kunnen worden zijn zij ideale stukken voor een sterke aanval. Ook kunnen ze gebruikt worden als verdediging tegen een aanval. Ze zijn echter met erg weinig en wie ze kwijt is, is sterk verzwakt. De lagere stukken (kapitein, luitenant en sergeant) vormen als middenrangen de "schoonmakers" en het "voetvolk". Ze kunnen gebruikt worden om lastige verkenners en mineurs op te ruimen zonder de hogere stukken te onthullen aan de vijand. De mineur kan bommen opruimen, maar is zelf een lage rang. Mineurs zijn dus kwetsbaar en moeten beschermd worden. Verkenners zijn bijna de laagste in rang maar kunnen meer dan 1 veld lopen. Ze dienen slechts om de rang van vijandelijke stukken te onthullen, maar wie ze kwijt is speelt als een blinde. De spion kan als enige de maarschalk slaan, maar is als laagste rang erg kwetsbaar en moet beschermd worden. De bom dient ter verdediging. Een veelgebruikte techniek is het omringen van de vlag met bommen. Het nadeel hiervan is wel dat dit een voor de tegenstander zeer herkenbaar groepje van drie of vier stilstaande stukken geeft, zodat hij in het eindspel kan vermoeden waar de vlag staat.

Het bord[bewerken]

Stratego

Het bord is verdeeld in 10 x 10 velden. Daarbinnen bevinden zich twee meren van 2 x 2 waar de stukken niet kunnen komen.

De stukken[bewerken]

Op het speelbord worden stukken volledig naar eigen keuze opgesteld met de volgende aantallen en rangen (van sterk naar zwak):

infiltrant

Rang Aantal per speler
Bom 6
Maarschalk 1
Generaal 1
Kolonel 2
Majoor 3
Kapitein 4
Luitenant 4
Sergeant 4
Mineur 5
Verkenner 8
Spion 1
Vaandel 1

Door het verschijnen van de nieuwe spelvariant Stratego Infiltrant is er recent een nieuw Stratego stuk, de infiltrant, bijgekomen.

Geschiedenis[bewerken]

De Nederlandse versie van het spel is tijdens de Tweede Wereldoorlog bedacht door de Joodse onderduiker Jacques Johan Mogendorff. Hij gaf het spel in licentie aan de firma Smeets en Schippers. De figuren zijn dan nog van karton, wat als nadeel heeft dat ze snel beschadigen en beduimeld raken. Hierdoor stijgt de herkenning van de stukken aan de normaal anonieme achterkant.

Het was een belangrijke reden dat het spel aanvankelijk geen groot succes kende, net als het feit dat veel Nederlanders na vijf jaar bezetting genoeg hadden van oorlog en daarmee aan oorlogsspelen. Als Mogendorff het spel in 1958 verkoopt aan Hausemann & Hötte begint het succes. De stukken werden aanvankelijk als donkerrood en donkerblauw gelakte houten blokjes gemaakt en later als plastic modellen vervaardigd en het hele spel kost fl. 9,50. In het eerste jaar worden er 15.000 exemplaren verkocht. In 1980 zijn dat er al meer dan 700.000 stuks. Inmiddels wordt Stratego in meer dan 50 landen verkocht.

Toernooien[bewerken]

Het hele jaar door worden er strategotoernooien georganiseerd door de Strategobond Nederland. Iedereen is hier welkom om mee te doen. Bij de meeste toernooien zijn een mix van beginnende spelers tot topspelers aanwezig. Naast Nederland organiseert Duitsland ook geregeld toernooien op verschillende plaatsen gedurende het jaar. Daarnaast worden er vaak enige toernooien gespeeld in Oekraïne, Engeland en België.

Een gewoon toernooi bestaat meestal uit 6 rondes van maximaal 45 minuten. Er wordt met schaakklokken gespeeld om tijdrekken te voorkomen en de planning strak te houden. Tussendoor wordt er gezellig gekletst en wat gedronken. Tijdens de toernooien kunnen bekers en spelprijzen gewonnen worden en meestal zijn er speciaal voor de jeugd extra prijzen te verdienen.

Nederlands kampioenschap[bewerken]

Naast de kleinere toernooien wordt er ieder jaar een NK stratego gehouden. Ook dit is vrij voor iedereen, met uitzondering van de junioren voor wie een apart NK wordt gehouden. Bij het NK geldt meestal iets langere speeltijd dan bij gewone toernooien. Verder wordt er de laatste jaren met 7 rondes gespeeld. Het Nederlands kampioenschap vindt meestal in oktober of november plaats.

Wereldkampioenschap[bewerken]

In de zomer wordt elk jaar het wereldkampioenschap gehouden. Dit is meestal het grootste toernooi van het jaar qua deelnemers en prijzen. Er worden in twee dagen 9 tot 10 rondes afgewerkt. Spelers overnachten vaak in een hotel, hostel of andere gelegenheden in de buurt. Er wordt gespeeld op vrijdag en zaterdag. Het eerste WK Stratego vond plaats in 1997 in Londen tijdens de Mind Sports Olympiad.

De wereldkampioenen tot nu toe:

Jaar Wereldkampioen Land
1997 Peter van Bodegom Vlag van Nederland Nederland
1998 Luc Adriaansen Vlag van Nederland Nederland
1999 Johnny van Geffen Vlag van Nederland Nederland
2000 Erik van den Berg Vlag van Nederland Nederland
2001 Erik van den Berg Vlag van Nederland Nederland
2002 Erik van den Berg Vlag van Nederland Nederland
2003 Vincent de Boer Vlag van Nederland Nederland
2004 Vincent de Boer Vlag van Nederland Nederland
2006 Erik van den Berg Vlag van Nederland Nederland
2007 Vincent de Boer Vlag van Nederland Nederland
2008 Pim Niemeijer Vlag van Nederland Nederland
2009 Steffen Annies Vlag van Duitsland Duitsland
2010 Pim Niemeijer Vlag van Nederland Nederland
2011 Richard Ratcliffe Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
2012 Pim Niemeijer Vlag van Nederland Nederland
2013 Tim Slagboom Vlag van Nederland Nederland

Ranking[bewerken]

Er wordt al tientallen jaren een officiële ranking bijgehouden. Tijdens de toernooien kunnen spelers rankingpunten winnen en verliezen. Je ranking zegt iets over je sterkte. Toernooien worden vaak in klassen ingedeeld zodat spelers van dezelfde sterktes tegen elkaar kunnen spelen. De ranking kan worden gevonden op www.kleier.net.

Stratego online[bewerken]

Naast de officiële toernooien kan er altijd gespeeld worden op internet. Veel spelers gebruiken dit dan ook om te oefenen. Verder zijn er allerlei varianten op stratego te vinden die gespeeld kunnen worden.

Stratego Barrage[bewerken]

Een korte variant van stratego met 8 stukken. Om beslissingen in het originele spel (40 speelstukken) te forceren, bijvoorbeeld bij een remisestand op het speelbord of bij het gelijk eindigen van spelers in een toernooi, is er in 1992 Stratego Barrage ontwikkeld. Marc Perriens en Roel Eefting - toen nog studenten in Nijmegen/Nederland - hebben maanden achter elkaar allerlei mogelijkheden uitgespeeld om tot een optimale versie te komen. Het resultaat van de bedenkers van 'Stratego Barrage' was een spel dat in 1 minuut opgezet kan worden en binnen 5 minuten beslist wordt. De stukken die de uitgebreide selectieprocedure hebben doorstaan waren: maarschalk, vlag, generaal, 1 bom, 1 mineur, spion en 2 verkenners.

Kampioenschappen[bewerken]

Sinds 1992 tot heden worden er wereldkampioenschappen Stratego Barrage georganiseerd en in Nederland vindt er jaarlijks het Nederlands Kampioenschap plaats. De Nederlands kampioen (2013) is de Elsternaar Roel Eefting. Regerend Wereldkampioen (2013) is de Nederlandse speler Tim Slagboom uit Breda.

Stratego Infiltrant[bewerken]

In deze officieel uitgebrachte spelvariant wordt met één verkenner minder gespeeld dan in het originele spel. De plaats van de achtste verkenner wordt ingenomen door één nieuw Stratego stuk, de Infiltrant. Daarom bestaat de inhoud van de officiële speldoos tegenwoordig uit 2x 41 spelstukken. De infiltrant kan zijn specialiteit alleen gebruiken in het vijandelijke kamp, dus aan de vijandelijke kant van de twee in midden van het speelveld voorkomende meren. In het vijandelijke gebied aangekomen mag de infiltrant op een afstand van één of twee velden een vijandelijk stuk aanvallen. De speler die zodoende met zijn infiltrant aanvalt tikt het aangevallen vijandelijke stuk aan en noemt de vermoedelijke rang van het aangevallen stuk. Wordt de juiste rang geraden dan is het vijandelijke stuk, ongeacht zijn rang, verslagen. Indien het vermoeden van de infiltrant onjuist blijkt te zijn dan blijft het aangevallen stuk staan terwijl de infiltrant zijn niet succesvolle infiltratie overleeft. Uiteraard zal de infiltrant na zijn speciale actie zijn eigen rang altijd hebben verraden. Ongeacht of zijn actie succesvol was of niet, de infiltrant keert na zijn aanval meteen terug naar het veld waar hij vandaan is gekomen. De infiltrant kan ook bommen en de vlag infiltreren. De infiltrant heeft in het spel de allerlaagste rang en zal, dus ook als hij door de spion wordt aangevallen, de tegen hem gerichte aanval altijd verliezen.

Stratego op de computer[bewerken]

In 1986 heeft Remco Boekhout bij de Nederlandse programmeerwedstrijd "Micro Masters Holland" de hoofdprijs gewonnen met een computerversie van Stratego. Het spel was ontwikkeld voor een Atari 600XL met 16kB intern geheugen. Zijn programma was een van de eerste implementaties waarbij Stratego grafisch op de computer was gerealiseerd en bovendien kon het goede tegenstand bieden aan een speler.

Levend Stratego[bewerken]

Een afgeleide van Stratego is het bosspel Levend stratego.

Externe link[bewerken]