Stratego

Stratego
Speelveld
Aantal spelers	2
Leeftijd	8+
Voorbereidingstijd	3-5 minuten
Speelduur	10-70 minuten
Moeilijkheidsgraad	gemakkelijk - zeer lastig
Uitgever	MB, Jumbo,

Stratego is een Nederlands bordspel van Jumbo, dat internationaal uitgegeven wordt door MB. Bij Stratego staan er twee legers bestaand uit 40 stukken in verschillende rangen tegenover elkaar en is het de bedoeling dat het vaandel van de tegenstander wordt veroverd.

Spelregels

Alle stukken mogen 1 veld per keer horizontaal of verticaal op het bord bewegen. Uitzondering is de verkenner, die mag zowel horizontaal als verticaal zo ver bewegen als mogelijk. Stukken kunnen niet over elkaar heen springen.
De stukken staan dusdanig opgesteld dat men niet kan zien waar welk stuk van de tegenstander staat. Alleen als een stuk een ander stuk probeert te slaan (door op hetzelfde vak te stappen), worden beide stukken getoond. Over het algemeen geldt dat het hoogste stuk wint, en de ander wordt geslagen. Als beide even hoog zijn, worden beide geslagen.

Er zijn echter twee uitzonderingen:

• als de spion de maarschalk aanvalt, wordt de maarschalk geslagen. Als echter de maarschalk (of welk ander stuk ook) de spion aanvalt, is het de spion die verliest.
• een bom verliest als hij door een mineur wordt aangevallen.

De bommen en de vlag mogen niet verplaatst worden. Een bom wint van elk stuk dat het probeert te slaan, met uitzondering van de mineur. De vlag verliest van elk stuk en is het doel van het spel: het spel wordt gewonnen door de vlag van de tegenstander te "veroveren" (door middel van slaan).

De hoogste stukken (maarschalk, generaal, kolonel, majoor) vormen de ruggengraat van de strijdmacht. Daar de meeste andere stukken door hen geslagen kunnen worden zijn zij ideale stukken voor een sterke aanval. Ook kunnen ze gebruikt worden als verdediging tegen een aanval. Ze zijn echter met erg weinig en wie ze kwijt is, is sterk verzwakt. De lagere stukken (kapitein, luitenant en sergeant) vormen als middenrangen de "schoonmakers" en het "voetvolk". Ze kunnen gebruikt worden om lastige verkenners en mineurs op te ruimen zonder de hogere stukken te onthullen aan de vijand. De mineur kan bommen opruimen, maar is zelf een lage rang. Mineurs zijn dus kwetsbaar en moeten beschermd worden. Verkenners zijn bijna de laagste in rang maar kunnen meer dan 1 veld lopen. Ze dienen slechts om de rang van vijandelijke stukken te onthullen, maar wie ze kwijt is speelt als een blinde. De spion kan als enige de maarschalk slaan, maar is als laagste rang erg kwetsbaar en moet beschermd worden. De bom dient ter verdediging. Een veelgebruikte techniek is het omringen van de vlag met bommen. Het nadeel hiervan is wel dat dit een voor de tegenstander zeer herkenbaar groepje van drie of vier stilstaande stukken geeft, zodat hij in het eindspel kan vermoeden waar de vlag staat.

Het bord

Het bord is verdeeld in 10 x 10 velden. Daarbinnen bevinden zich twee meren van 2 x 2 waar de stukken niet kunnen komen.

De stukken

Op het speelbord worden stukken volledig naar eigen keuze opgesteld met de volgende aantallen en rangen (van sterk naar zwak):

Rang	Aantal per speler
Bom	6
Maarschalk	1
Generaal	1
Kolonel	2
Majoor	3
Kapitein	4
Luitenant	4
Sergeant	4
Mineur	5
Verkenner	8
Spion	1
Vaandel	1

Geschiedenis

Het spel is tijdens de Tweede Wereldoorlog bedacht door de Joodse onderduiker Jacques Johan Mogendorff. Na de oorlog geeft hij het spel in licentie aan de firma Smeets en Schippers. De figuren zijn dan nog van karton, wat als nadeel heeft dat ze snel beschadigen en beduimeld raken. Hierdoor stijgt de herkenning van de stukken aan de normaal anonieme achterkant. Het was een belangrijke reden dat het spel aanvankelijk geen groot succes kende, net als het feit dat veel Nederlanders na vijf jaar bezetting genoeg hadden van oorlog en daarmee aan oorlogsspelen. Als Mogendorff het spel in 1958 verkoopt aan Hausemann & Hötte begint het succes. De stukken worden van plastic en het hele spel kost fl. 9,50. In het eerste jaar worden er 15.000 exemplaren verkocht. In 1980 zijn dat er al meer dan 700.000 stuks. Inmiddels wordt Stratego in meer dan 50 landen verkocht.

Toernooien

Het hele jaar door worden er strategotoernooien georganiseerd door strategobond Nederland [www.strategobond.nl]. Iedereen is hier welkom om mee te doen. De meeste toernooien zijn een mix van beginnende spelers tot topspelers aanwezig. Naast Nederland organiseert Duitsland ook geregeld toernooien op verschillende plaatsen gedurende het jaar. Daarnaast worden er vaak enige toernooien gespeeld in Oekraïne, Engeland en België.

Een gewoon toernooi bestaat meestal uit 6 rondes van maximaal 45 minuten. Er wordt met schaak klokken gespeeld om tijdrekken te voorkomen en de planning strak te houden. Tussendoor wordt er gezellig gekletst en wat gedronken. Tijdens de toernooien kunnen bekers en spelprijzen gewonnen worden en meestal zijn er speciaal voor de jeugd extra prijzen te verdienen.

Nederlands kampioenschap

Naast de kleinere toernooien wordt er ieder jaar een NK stratego gehouden. Ook deze is vrij voor iedereen, met uitzondering van de junioren voor wie een apart NK wordt gehouden. Bij het NK geldt meestal iets langere speeltijd dan gewone toernooien. Verder wordt er de laatste jaren met 7 rondes gespeeld. Het Nederlands kampioenschap vindt meestal in de maand Oktober of November plaats.

Wereldkampioenschap

In de zomer wordt elk jaar het wereldkampioenschap gehouden. Dit is meestal het grootste toernooi van het jaar qua deelnemers en prijzen. Er wordt in twee dagen 9 tot 10 rondes afgewerkt. Spelers overnachten vaak in een hotel, hostel of andere gelegenheden in de buurt. Er wordt gespeeld op vrijdag en zaterdag.

Ranking

Er wordt al tientallen jaren een officiële ranking bijgehouden. Tijdens de toernooien kunnen spelers ranking punten winnen en verliezen. Je ranking zegt iets over je sterkte. Toernooien worden vaak in klassen ingedeeld zodat spelers van zelfde sterktes tegen elkaar kunnen spelen. De ranking kan worden gevonden op www.kleier.net.

Stratego online

Naast de officiële toernooien kan er altijd gespeeld worden op internet. Veel spelers gebruiken dit dan ook om te oefenen. Verder zijn er allerlei varianten op stratego te vinden die gespeeld kunnen worden.

Stratego Barrage

Een korte variant van stratego met 8 stukken. Om beslissingen in het originele spel (40 speelstukken) te forceren, bijvoorbeeld bij een remisestand op het speelbord of bij het gelijk eindigen van spelers in een toernooi, is er in 1992 Stratego Barrage ontwikkeld. Marc Perriens en Roel Eefting - toen nog studenten in Nijmegen/Nederland - hebben maanden achter elkaar allerlei mogelijkheden uitgespeeld om tot een optimale versie te komen. Het resultaat van de bedenkers van 'Stratego Barrage' was een spel dat in 1 minuut opgezet kan worden en binnen 5 minuten beslist wordt. De stukken die de uitgebreide selectieprocedure hebben doorstaan waren: maarschalk, vlag, generaal, 1 bom, 1 mineur, spion en 2 verkenners.

Kampioenschappen

Sinds 1992 tot heden worden er wereldkampioenschappen Stratego Barrage georganiseerd en in Nederland vindt er jaarlijks het Nederlands Kampioenschap plaats. De NK kampioen 2008 is de Elsternaar Roel Eefting. Wereldkampioen 2008 is Dennis Baas uit Amsterdam die in Kiev zijn titel veroverde in de finale op David Bouten uit Venray.

Stratego op de computer

In 1986 heeft Remco Boekhout bij de Nederlandse programmeerwedstrijd "Micro Masters Holland" de hoofdprijs gewonnen met een computerversie van Stratego. Het spel was ontwikkeld voor een Atari 600XL met 16kB intern geheugen. Zijn programma was een van de eerste implementaties waarbij Stratego grafisch op de computer was gerealiseerd en bovendien kon het goede tegenstand bieden aan een speler.

Levend Stratego

Een afgeleide van Stratego is het bosspel Levend stratego.

Externe links

• Jumbo.nl - Stratego
• Nederlandse Stratego Bond

Mediabestanden

Zie de categorie Stratego van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.