Wandelstok

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Benjamin Disraeli met wandelstok
Oscar Wilde met wandelstok
Zilveren knop op Finse wandelstok (1773)

Een wandelstok is van oorsprong een stok die voor wandelen wordt gebruikt. Wandelstokken worden inmiddels voor verschillende doeleinden gebruikt. Zij worden gemaakt van hout (in de 18e eeuw van letterhout) bamboe, metaal of kunststof, zoals carbon.

Gewone wandelstok[bewerken]

De gewone wandelstok is een houten stok die wordt gebruikt om het lopen te vergemakkelijken, ook als de gebruiker goed ter been is. In de negentiende en eerste helft van de twintigste eeuw was de wandelstok een statussymbool voor heren uit de betere stand. Veelal hadden de dure exemplaren een zilveren of ivoren knop bovenop. Zowel oudere als jongere heren liepen daarmee op straat, niet omdat ze de stok nodig hadden maar louter als versiering (soms ook als verdediging tegen bijvoorbeeld aanvallen van honden of ongewenste individuen).

Bijzondere wandelstokken[bewerken]

Sommige stokken dienen niet alleen ter ondersteuning, maar hebben een, soms noodzakelijke, functie.

Blindenstok[bewerken]

De blindenstok dient als hulpmiddel voor blinden om de weg te kunnen vinden. Deze stok is wit met een paar rode ringen, zodat de gebruiker als blinde herkenbaar is. Aangezien de gebruiker er meestal niet op hoeft te steunen en er onbedoeld schade mee zou kunnen aanrichten, is het meestal een lichte stok van verend materiaal.

Kruk[bewerken]

De kruk is een medisch hulpmiddel ter ondersteuning van iemand die slecht ter been is. Door een kruk wordt men onder de oksels of de onderarm ondersteund.

Een gewone wandelstok heeft voor veel mensen de functie van een kruk. Er bestaan stokken met een uitklapbaar stoeltje waarop de gebruiker korte tijd kan rusten.

Paraplu[bewerken]

Een gewone paraplu is een wandelstok met ingebouwd regenscherm.

Toneelattribuut[bewerken]

Soms hebben wandelstokken geen functie, maar worden zij uitsluitend gebruikt als toneelattribuut, bijvoorbeeld door Charlie Chaplin met zijn bamboestok.

Verzamelobject[bewerken]

In het begin van de vorige eeuw ontwikkelde zich een speciale wandelstokcultus. Zo zijn er wandelstokken met onder het handvat een geheim flesje jenever in geval van dorst tijdens de wandeling, of een naaigarnituur. Dergelijke functionele wandelstokken zijn inmiddels gewilde en kostbare verzamelobjecten geworden.

Souvenir[bewerken]

In toeristische gebieden worden vaak kleine metalen schildjes verkocht, die op een houten wandelstok kunnen worden gespijkerd, als aandenken aan een wandeltocht of vakantie.

Goastok[bewerken]

In Twente is de goastok bekend, die wordt gemaakt van een tak die door een slingerplant in een spiraalvorm geforceerd is. Deze wordt ook wel als souvenir verkocht.

Wapen[bewerken]

Er bestaan wandelstokken in twee delen, waarbij een steekwapen bevestigd is aan het handvat. Door het handvat uit de stok te trekken, ontbloot zich een soort degen als steekwapen voor zelfverdediging, mocht men tijdens een wandeling worden aangevallen.

Ereteken[bewerken]

Wandelstokken en ceremoniële staven zijn in veel culturen gebruikt als teken van waardigheid. De moderne Zuid-Afrikaanse Orde van de Strijdmakkers van O.R. Tambo kent als een van de onderscheidingstekens een fraai bewerkte wandelstok. De uit donker inheems hout gesneden stok is een teken van waardering voor de ondervonden steun en tegelijkertijd ook een verplichting om de drager te steunen en te ondersteunen.[1]

Prikpen[bewerken]

Een prikpen is een wandelstok met aan de onderkant een ijzeren pen die ervoor zorgt dat mensen grip hebben. Prikpennen worden vooral gebruikt voor bergroutes, omdat een berg rotsen en barsten heeft waardoor mensen geen houvast hebben. De ijzeren pen wordt in de rots gestoken om niet uit te glijden.

Langlaufen[bewerken]

Bij langlaufen gebruikt men prikpennen, die ook wel stokken worden genoemd. De stokken hebben dezelfde functie, ze worden in de sneeuw of het hardbevroren ijs geprikt zodat mensen zich gemakkelijker staande kunnen houden.

Milieu[bewerken]

Sommige prikpennen hebben een andere functie: ze worden gebruikt om zwerfafval, zoals papier en bladeren, op te ruimen. De ijzeren pen wordt in het papier of blad gestoken, dat vervolgens in de vuilniszak wordt gedeponeerd. Ze worden vooral in parken en recreatiegebieden gebruikt om de natuur schoon te houden.

Poles[bewerken]

Bij Nordic walking worden poles gebruikt, dat zijn aangepaste skistokken. De pole weegt tussen de 150 en de 300 gram.[2] De lengte van de pole is tussen de 100 en de 135 centimeter. Een pole bestaat uit de volgende onderdelen:

  • De strap of lus: De verbinding tussen de hand en de pole. De strap zorgt dat de positie van de pole zich precies tussen de duim en de wijsvinger bevindt. Op de strap kan de Nordic walker kracht uitoefenen en de pole moet niet los raken tijdens het lopen.
  • Het handvat wordt vastgehouden als de pole recht in de grond staat. Het handvat wordt gemaakt van kunststof, foam of kurk.
  • De spike is de scherpe punt onderaan de pole. Tijdens Nordic walking wordt de punt in de grond gezet en zet de Nordic walker zich er mee af. Bij harde ondergronden gebruikt de Nordic walker een dop die hij op de spike zet.
  • De teller (het "kapje") zit zo'n 5 centimeter boven de punt van de spike, om te voorkomen dat de pole té diep de grond in gaat.
  • De steel is gemaakt van koolstof of een aluminiumlegering. Bij sommige stelen is de lengte aan te passen.

Skistokken[bewerken]

Bord bij skilift dat aanduidt dat de skistokken in de hand moeten worden gehouden

Skistokken zijn prikstokken die worden gebruikt bij het skiën. De skiër kan zich er mee af zetten als start en het is het draaipunt van een bocht. De skistok bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Handvat (+ bandje) van voorgevormd rubber of kunststof met meestal inkepingen voor de vingers. Aan het handvat zit een verstelbaar nylon bandje. De handschoen van de skiër moet door het handvat heen. Het bandje moet strak zitten, om je hand tijdens het skiën te ondersteunen. Het bandje is om te voorkomen dat als de skistok per ongeluk losgelaten wordt, hij de piste af rolt. Dit is dan ook meteen weer een nadeel: omdat het bandje goed vastgemaakt wordt, kan de stok bij een val niet snel worden losgelaten. Verwondingen aan de polsen en duimen kunnen het gevolg zijn. Daarom werd er een ander soort handvat geïntroduceerd. Dit was een handvat en een bandje in één; het handvat had een opening zo groot als een volwassen hand. De onderkant van de opening ondersteunt de hand, maar bij het vallen kan de hand er gemakkelijk uit worden gehaald.
  • De steel is gemaakt van aluminium, grafiet, licht metaal of composiet. Aan het eind zit een metalen punt die de sneeuw raakt tijdens het skiën. De punt is scherp genoeg om door ijs en sneeuw te prikken, maar hij moet niet gevaarlijk zijn. Meestal heeft de skistok een schokdemper.
  • De teller/schotel (die ook wel schotel genoemd wordt) is een (meestal) plastic schijfje dat aan het einde van de steel bevestigd is. De schotel zorgt ervoor dat de skistok niet te diep in de sneeuw gaat. De teller bestaat in verschillende afmetingen. Hoe steviger de sneeuw, hoe kleiner de teller.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Website van de Zuid-Afrikaanse president:"a symbol of appreciation for the support and solidarity shown, and similarly a commitment to support and stand by the recipient in return."
  2. "Aanschaf Nordic Walking stokken", Wandelzoekpagina.nl, Robin van Olphen