Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie
Na jaren van onderhandeling tussen het African National Congress (ANC) en de Nationale Party (NP) kwam de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie (Truth and Reconciliation Commission of South Africa of kortweg: TRC of voor het Afrikaans WVK) tot stand in mei 1995.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De TRC was een compromis waarin de meeste politieke partijen zich konden vinden. Men had de keuze uit vervolging van alle apartheidsdaders óf amnestie voor alle apartheidsmisdaden. Dat kwam neer op alles of niets. Vervolging van alle daders was onbegonnen werk, maar amnestie voor iedereen vond men ook onwenselijk. De kerngedachte van de TRC kan samengevat worden als amnestie in ruil voor waarheid. Persoonlijke amnestie werd alleen toegekend als de persoon in kwestie de volledige waarheid zou onthullen over zijn of haar misdaden begaan onder de apartheid.
De doelstellingen van de TRC waren erg ambitieus:
- De Commissie wilde een zo volledig mogelijk beeld schetsen van grove mensenrechtenschendingen begaan onder apartheid.
- De Commissie wilde amnestie verlenen aan misdadigers, zowel uit de kringen van het apartheidsregime als aan de kant van de vrijheidsstrijders, en
- de waardigheid van de slachtoffers herstellen.
Dit laatste gebeurde door de slachtoffers de kans te geven hun ervaringen te vertellen en door vergoedingen voor te stellen ter compensatie van de gebeurtenissen uit het verleden. en heden
Om deze doelstellingen te verwezenlijken werden drie subcomités opgericht. Human Rights Violations Committee (HRVC) — hier konden apartheidsslachtoffers hun verhaal doen. De Amnesty Committee die — onder vooraf bepaalde voorwaarden — amnestie kon verlenen. En het Committee on Reparation and Rehabilitation, welke aanbevelingen moest doen aan de regering over vergoedingen aan apartheidsslachtoffers.
Het HRVC ontving rond de 22.000 aanvragen van slachtoffers — zo'n 2000 mochten uiteindelijk hun verhaal in het openbaar doen. Het HRVC rondde zijn werkzaamheden af in juli 1997. Op 19 oktober 1998 verscheen onder leiding van de Nobelprijswinnaar voor de Vrede, aartsbisschop Desmond Tutu, het eerste deel van het indrukwekkende TRC Report. De commissie heeft vele verklaringen opgenomen. In het rapport wordt apartheid veroordeeld als een misdaad tegen de menselijkheid. De commissie acht zowel de regerende ANC als de puur blanke partijen schuldig aan het schenden van de mensenrechten.
In maart 2003 werd het tweede deel van het TRC Report (het eindrapport) overhandigd aan president Mbeki. Dit eindrapport van de TRC bevat een enorme hoeveelheid informatie over het apartheidsverleden. Het eindrapport is bedoeld als feitelijke geschiedschrijving én als monument voor de slachtoffers van het apartheidsregime.
De Amnesty Committee maakte in mei 2001 een einde aan haar onderzoeken.
De gedachte van een TRC heeft in andere landen in Afrika navolging gekregen, o.a. in Kenia, maar verder dan een gedachte is men niet gekomen.
[bewerken] Voorwaarden voor Amnestie
Personen die voor Amnestie in aanmerking wilden komen moesten:
- De volledige waarheid over hun misdaden vertellen
- Hun misdaden moeten politiek gemotiveerd zijn, en bovendien proportioneel: er moest een redelijke verhouding bestaan tussen de ernst van de begane wandaden en het nagestreefde politieke doel.
[bewerken] Citaat
"Beter dan gerechtigheid in de vorm van vergelding is gerechtigheid die tot verzoening leidt." — Citaat van aartsbisschop Desmond Tutu
[bewerken] Literatuur
Afshin Ellian schreef een proefschrift over de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en verzoeningscommissie.
