Antisociale gedragsstoornis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Antisociale gedragsstoornis
Coderingen
ICD-10 F91
ICD-9 312
DSM-IV 312.8
MedlinePlus 000919
MeSH D019955
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Een antisociale gedragsstoornis is een psychische aandoening die in het DSM-IV is ingedeeld bij de ontwikkelingsstoornissen. De aandoening wordt ook wel aangeduid met de Engels afkorting CD (Conduct Disorder). De gedragsstoornis komt voor bij ongeveer 2% van de kinderen voor, verhouding jongens, meisjes is 4 op 1. CD kan zich uiten in de kindertijd, maar ook in de adolescentie.

Kinderen met deze aandoening vertonen gedrag dat door hun omgeving als niet-acceptabel wordt beschouwd. Ze zijn bijvoorbeeld agressief (vechten, stelen, liegen, mishandeling, aanranding) of vertonen delinquent gedrag (stelen, brandstichten, vernielzucht, inbraak). Sommige kinderen zijn erg op zichzelf gericht en trekken niet veel met leeftijdsgenoten op. Andere kinderen zijn wel actief in groepsverband, maar vertonen daarin narcistisch gedrag: ze vinden dat voor hen andere regels gelden en hun contacten zijn erop gericht om er persoonlijk voordeel uit te putten. Verder hebben ze moeite hun relaties op de juiste manier in te schatten en hebben een verminderd inlevingsvermogen.

De oorzaak van de aandoening is niet altijd duidelijk, maar vaak bestaan er problemen tussen het kind en de ouders of geven de ouders het verkeerde voorbeeld. Ook is er vaak sprake van een lagere intelligentie en mindere prestaties op school.

De oppositioneel-opstandige gedragsstoornis wordt gezien als een lichtere variant van de antisociale gedragsstoornis.

Een antisociale gedragsstoornis komt vaak voor in combinatie met of als gevolg van andere ziektebeelden, bijvoorbeeld ADHD, een reactieve hechtingsstoornis of een aandoening in het autistisch spectrum.

DSM-IV-TR[bewerken]

A. Een zich herhalend en aanhoudend gedragspatroon waarbij de grondrechten van anderen of belangrijke bij de leeftijd horende sociale normen of regels worden overtreden zoals blijkt uit de aanwezigheid gedurende de laatste twaalf maanden van drie (of meer) van de volgende criteria, met ten minste de laatste zes maanden één criterium aanwezig:

Agressie gericht en/op mensen en dieren

  • pest, bedreigt of intimideert vaak anderen
  • begint vaak vechtpartijen
  • heeft een 'wapen' gebruikt dat anderen ernstig lichamelijk letsel kan toebrengen (bijvoorbeeld een knuppel, kei, gebroken fles, mes, vuurwapen)
  • heeft mensen mishandeld
  • heeft dieren mishandeld
  • heeft in een direct contact iemand bestolen
  • heeft iemand tot seksueel contact gedwongen

Vernieling van eigendom

  • heeft opzettelijk brand gesticht met de bedoeling ernstige schade te veroorzaken
  • heeft opzettelijk eigendommen van anderen vernield (anders dan door brandstichting)

Leugenachtigheid en/of diefstal

  • heeft ingebroken in iemand's huis, gebouw of auto
  • liegt vaak om goederen of gunsten van anderen te krijgen of om verplichtingen uit de weg te gaan (bijvoorbeeld oplichting)
  • heeft zonder direct contact met het slachtoffer voorwerpen van waarde gestolen (bijvoorbeeld winkeldiefstal maar zonder in te breken, valsheid in geschrifte)

Ernstige schendingen van regels

  • blijft vaak, ondanks het verbod van de ouders, 's nachts van huis weg, beginnend voor het dertiende jaar
  • is ten minste tweemaal van huis weggelopen en 's nachts weggebleven (of eenmaal gedurende een lange periode zonder terug te keren)
  • spijbelt vaak, beginnend voor het dertiende jaar

B. De gedragsstoornis veroorzaakt in significante mate beperkingen in het sociale, school- of beroepsmatig functioneren.

C. Indien betrokkene achttien jaar of ouder is, is er niet voldaan aan de criteria van een antisociale persoonlijkheidsstoornis.

Codeer type op basis van de beginleeftijd:

312.81 Gedragsstoornis, type beginnend in de kindertijd: het begin van ten minste één criterium ligt voor het tiende jaar

312.82 Gedragsstoornis, type beginnend in de adolescentie: geen enkel criterium ligt voor het tiende jaar

312.89 Gedragsstoornis, begin niet gespecificeerd: beginleeftijd is onbekend

Specificeer ernst:

Licht: weinig of niet meer symptomen dan nodig zijn om de diagnose te stellen en de gedragsproblemen veroorzaken slechts geringe schade aan anderen (bijvoorbeeld liegen, spijbelen, zonder toestemming buiten blijven als het al donker is)

Matig: het aantal gedragsproblemen en het effect ervan op anderen ligt tussen "licht" en "ernstig" (bijvoorbeeld stelen zonder confrontatie met het slachtoffer, vandalisme)

Ernstig: veel meer gedragsproblemen dan nodig zijn om de diagnose te stellen of de gedragsproblemen veroorzaken aanzienlijke schade aan anderen (bijvoorbeeld gedwongen seks, lichamelijke wreedheid, gebruik van een wapen, stelen met direct contact met het slachtoffer, inbraak)