Berber Latijnse alfabet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Berber Latijnse alfabet (Berbers: Agemmay Amaziɣ Alatin) is een versie van het Latijnse alfabet, die meestal gebruikt wordt om het Berbers te schrijven, zowel de noordelijke als de zuidelijke (Toeareg) varianten van de taal. De vier hoofddialecten van het noordelijk Berbers die in het Berber Latijns alfabet worden geschreven zijn: Tarifit-Berbers, het Tamazight van het Atlas-gebergte, Tashelhiyt-Berbers en het Kabylisch-Berbers.

Noord-Berber Latijnse alfabet[bewerken]

Het Noord-Berbers Latijnse alfabet (bedoeld voor alle Berberse varianten behalve het Tuareg-Berbers) bestaat, over het algemeen, uit 34 letters:

  • 23 standaardletters, (alle Nederlandse alfabetletters behalve O, P en V)
  • 11 aangepaste Latijnse letters: Č Ḍ Ǧ Ɣ Ḥ Ɛ Ř Ṛ Ṣ Ṭ Ẓ.
De 34 letters van het Noord-Berber Latijnse alfabet
A B C Č D E F G Ǧ Ɣ H I J K L M N Ɛ Q R Ř S T U W X Y Z
Kleine letters
a b c č d e f g ǧ ɣ h i j k l m n ɛ q r ř s t u w x y z

Zuid-Berber Latijnse alfabet (voor het Toeareg-Berber)[bewerken]

De 36 letters van het Zuid-Berber Latijnse alfabet voor het Toeareg-Berber, zoals erkend door de overheid van Mali sinds 1982
A Ă B D E Ǝ F G Ɣ H I J K L M N Ŋ O Q R S Š T U W X Y Z Ž ʔ
De 36 letters van het Zuid-Berber Latijnse alfabet voor het Toeareg-Berber, zoals erkend door de overheid van Niger sinds 1999
A Ă Ǝ B C D E F G Ǧ H I J ǰ Ɣ K L M N Ŋ O Q R S Š T U W X Y Z

Berber-Latijns alfabet met Tifinagh[bewerken]

Noord-Berbers Latijnse letter Tifinagh-equivalent Arabisch equivalent IPA-equivalent Vergelijkbaar met
A / a أ / ا æ korte "a"
 / â
(Ɛ in Kabylisch Berber)
ع ʕ Arabische ع `ayn (geen Nederlandse equivalent)
B / b ب b / β b
C / c ش ʃ sj / Engelse "sh"
Č / č ⵜⵛ تش tsj / Engelse "ch"
D / d د / ذ d / ð d en/of Engelse "th" zoals in "this"
Ḍ / ḍ ض ðˤ dikke "d"
E / e geen ə sjwa, de "stomme e" zoals in "vader"
F / f ف f f
G / g (گ) g Engelse "g" zoals in "goal"
Ġ / ġ
(Ɣ in Kabylisch Berber)
(غ) ɣ Franse of Duitse "r"
H / h هـ h h
Ḥ / ḥ ح ħ Arabische "Ḥ" zoals in "Muḥammad"
I / i ي /ِ i i / ie
J / j ج ʒ Franse "j" zoals in "journaal"
Ĵ / ĵ
(Ǧ in in Kabylisch Berber)
ⴷⵊ (دج) Engelse "j" zoals in "jeans"
K / k كـ k k
L / l ل l / ɫ l
M / m م m m
N / n ن n n
Q / q ق q Arabische "qaf" ق
R / r ر r Spaanse of Italiaanse "r"
Ř / ř  ?  ? L
Ṛ / ṛ ر dikke "r"
S / s س s s
Ṣ / ṣ ص dikke "s"
T / t ت / ث t / θ t en/of Engelse "th" zoals in "three"
Ṭ / ṭ ط dikke "t"
U / u و /ُ ʊ o of "oe" zoals in "boek"
W / w وَ w Engelse "w"
X / x خ χ Nederlandse "g" of "ch"
Y / y يَ j Nederlandse "j" zoals in "jas"
Z / z ز z Nederlandse / Engelse "z"
Ẓ / ẓ (ژ) dikke "z"

Andere verschillen[bewerken]

In het Kabylisch zijn er nog twee verschillen in de uitspraak:

  • tt → ts
  • zz → dz

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties