Tifinagh

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Tifinagh is de naam die gebruikt wordt voor een aantal verschillende schriftsoorten: het oude Libische schrift, het schrift dat door de Toearegs in de Sahara gebruikt werd en het schrift dat tegenwoordig in Marokko als officieel schrift voor de Berberse taal gebruikt wordt.

Het Libische schrift (Beter gekend als "Libyco-Berber schrift") werd in Noord-Afrika gebruikt. De oostelijke variant is grotendeels ontcijferd dankzij het bestaan van tweetalige inscripties. De westelijke variant kan nog niet gelezen worden.

Dit Libische schrift verdween, of was al verdwenen, toen de Arabieren kwamen. Alleen in de Sahara onder de nomadische Toearegs handhaafde het schrift zich onder de naam Tifinagh, dat wil zeggen "Phoenicische tekens" volgens de beruchte interpretaties. Het Tifinagh werd gebruikt voor korte teksten op rotsen, op wapens, op kleding. De schrijfrichting was vrij, van links naar rechts, of van rechts naar links, of van boven naar onder, of van onder naar boven. In recente teksten was van rechts naar links de meest gebruikte richting, in oude teksten was het vaak van onder naar boven. Voor de 20e eeuw bestonden er geen boeken geschreven in dit schrift.

Het Libische schrift en het Tifinagh zijn consonantenschriften - klinkers worden niet (of alleen aan het einde van een woord) weergegeven. In Marokko is wat soms neo-Tifinagh genoemd wordt ontwikkeld voor hedendaags gebruik. Nieuwe symbolen zijn bedacht voor klinkers en voor wat andere klanken. De oude symbolen die uit twee of meer punten of strepen bestonden zijn vervangen door symbolen die geschreven kunnen worden zonder de pen van het papier te halen. Neo-tifinagh wordt van links naar rechts geschreven.

Nu dit een levend schrift is, is het in 2004 toegevoegd aan Unicode, in het interval 2D30-2D7F. (Het Sahara-tifinagh kan nog niet met Unicode geschreven worden.) Neo-Tifinagh is ontwikkeld door IRCAM.


Code Char Unicode Transliteratie Naam
2D30 2D30.png a ya
2D31 2D31.png b yab
2D32 2D32.png bh yabh
2D33 2D33.png g yag
2D34 2D34.png gh yaghh
2D35 2D35.png dj Berber Academy yaj
2D36 2D36.png dj yaj
2D37 2D37.png d yad
2D38 2D38.png d. yadh
2D39 2D39.png d. yadd
2D3A 2D3A.png d. yaddh
2D3B 2D3B.png e yey
2D3C 2D3C.png f yaf
2D3D 2D3D.png k yak
2D3E 2D3E.png k Tuareg yak
2D3F 2D3F.png ⴿ kh yakhh
2D40 2D40.png h yah
2D41 2D41.png h Berber Academy yah
2D42 2D42.png h Tuareg yah
2D43 2D43.png h. yahh
2D44 2D44.png a yaa
2D45 Yakh.svg kh yakh
2D46 2D46.png kh Tuareg yakh
2D47 2D47.png q yaq
2D48 2D48.png q Tuareg yaq
2D49 2D49.png i yi
2D4A 2D4A.png j yazh
2D4B 2D4B.png j Ahaggar yazh
2D4C 2D4C.png j Tuareg yazh
2D4D 2D4D.png l yal
2D4E 2D4E.png m yam
2D4F 2D4F.png n yan
2D50 2D50.png ny Tuareg yagn
2D51 2D51.png ng Tuareg yang
2D52 2D52.png p yap
2D53 2D53.png u yu
2D54 2D54.png r yar
2D55 2D55.png r. yarr
2D56 2D56.png gh yagh
2D57 2D57.png gh Tuareg yagh
2D58 2D58.png gh Ayer yagh
2D59 2D59.png s yas
2D5A 2D5A.png s. yass
2D5B 2D5B.png sh yash
2D5C 2D5C.png t yat
2D5D 2D5D.png t. yath
2D5E 2D5E.png ch yach
2D5F 2D5F.png t. yatt
2D60 2D60.png v yav
2D61 2D61.png w yaw
2D62 2D62.png y yay
2D63 2D63.png z yaz
2D64 2D64.png z Tawellemet yaz
2D65 2D65.png z. yazz
2D6F 2D6F.png +w Labialization mark

2D5C 2D59 2D5C.png2D59.png ⵜⵙ ts yats
2D37 2D63 2D37.png2D63.png ⴷⵣ dz yadz
2D5C 2D5B 2D5C.png2D5B.png ⵜⵙ ch yach
2D37 2D4A 2D37.png2D4A.png ⴷⵊ dj yadzh