Bushcraft

Speervissen

Bushcraft is een term die gebruikt werd voor met name een scala aan overlevingstechnieken in een bepaalde wildernis (specifiek in de zogeheten bush). In meer recreatieve zin wordt de term gebruikt voor het (over)leven in, van en met de natuur met respect voor die natuur. Er is geen goede vertaling voor het Engelse woord bushcraft. In het Engels onderscheidt men daarbij soms nog woodcraft indien het specifiek in bosrijke omgeving afspeelt. Natuurvolkeren hebben kennis en tradities waarop bushcraft deels is gebaseerd. Een vertaling van bushcraft in het Nederlands zou "natuurvaardigheden" kunnen zijn.

Bushcraft en survival

Bushcraft en survival hebben veel met elkaar gemeen. De Engelse term survival betekent niets anders dan overleven, dat wil zeggen in leven blijven. Hiervan is bijvoorbeeld sprake na een natuurramp of als men ergens in onbewoond gebied verdwaald is. Het doel van een survival is zo lang in leven te blijven tot men de bewoonde wereld heeft bereikt, of totdat men wordt gered. Bushcraft is een vaardigheid waarmee men met de middelen uit de natuur het verblijf of de doortocht zo aangenaam mogelijk probeert te maken, eventueel met moderne hulpmiddelen. Een bekende beweging die zich als vrijetijdsbesteding met bushcraft bezighoudt is de door Robert Baden-Powell opgerichte scouting (in Nederland tot 1971 padvinderij genoemd).

Traditionele natuurvaardigheden en primitief leven

Bushcraft is het geheel van kennis, vaardigheden en technieken dat gericht is op het leven, verblijven en functioneren in een natuurlijke omgeving met een zo beperkt mogelijk gebruik van moderne hulpmiddelen. De term is afkomstig uit het Engels en betekent letterlijk "vaardigheid in de natuur" of "natuurambacht". Bushcraft richt zich op het ontwikkelen van praktische kennis over natuurlijke hulpbronnen en het toepassen van traditionele technieken om in de natuur te kunnen voorzien in basisbehoeften zoals onderdak, vuur, water, voedsel en gereedschap.

Bushcraft omvat onder meer vaardigheden zoals vuur maken, onderdak bouwen, navigeren, het herkennen en gebruiken van eetbare en geneeskrachtige planten, houtbewerking, touw- en knooptechnieken, het vinden en zuiveren van water, jacht- en vistechnieken en het vervaardigen van gebruiksvoorwerpen uit natuurlijke materialen. Ook het begrijpen van ecosystemen, weersomstandigheden, diergedrag en natuurlijke processen speelt een belangrijke rol binnen de discipline.

Hoewel bushcraft raakvlakken heeft met survival, ligt de nadruk doorgaans minder op noodsituaties en meer op het duurzaam en comfortabel verblijven in de natuur door middel van kennis, ervaring en het verantwoord gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Waar survival zich veelal richt op het overleven van onverwachte situaties, richt bushcraft zich op het ontwikkelen van een langdurige relatie met de natuurlijke omgeving en het vergroten van zelfredzaamheid.

Binnen bushcraft bestaat een stroming die vaak wordt aangeduid als primitive living of primitief leven. Deze benadering legt de nadruk op het gebruik van technieken en materialen die beschikbaar waren vóór de industriële revolutie of zelfs vóór de ontwikkeling van landbouwsamenlevingen. Beoefenaars streven ernaar om gereedschappen, kleding, onderkomens en gebruiksvoorwerpen te vervaardigen uit lokaal beschikbare natuurlijke materialen, waarbij traditionele kennis en archeologische inzichten worden toegepast. Activiteiten zoals vuur maken door middel van wrijving, het looien van huiden, het vervaardigen van stenen werktuigen, mandenvluchten, pottenbakken, boogbouw en het verwerken van natuurlijke vezels worden vaak met primitive living geassocieerd.

De moderne bushcraftbeweging vindt haar oorsprong in traditionele natuurvaardigheden van inheemse volkeren, jager-verzamelaars, bosbewoners, trappers, herders, pioniers en ontdekkingsreizigers uit verschillende delen van de wereld. Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw groeide de belangstelling voor deze vaardigheden, mede door de publicaties en opleidingen van instructeurs en auteurs op het gebied van natuurvaardigheden en buitenleven. Tegenwoordig wordt bushcraft wereldwijd beoefend als recreatieve activiteit, educatieve discipline, cultureel erfgoed en middel om kennis over traditionele ambachten en natuurverbondenheid te behouden en over te dragen.

Technieken

Een aantal bij bushcraft (en soms ook bij survival) gebruikte technieken zijn:

• Hoe men een onderkomen kan maken van middelen uit de natuur.
• Waar water in de natuur te vinden is, en hoe dit drinkbaar te maken is.
• Hoe men met verschillende methodes vuur kan maken (bijvoorbeeld met een vuurslag, vuurboog, vuurploeg of vuurzaag)
• Het herkennen van eetbare planten, vruchten en noten die in het wild groeien.
• Voedsel bereiden met houtvuur.
• Leven van wat de natuur te bieden heeft.
• Het observeren van dieren en hun sporen.
• Touw maken (bijvoorbeeld van de stengels van brandnetels).
• Hoe op de juiste manier om te gaan met een mes en bijl.
• Hoe men zich kan oriënteren met behulp van de natuurlijke verschijnselen.
• Hoe gebruikmaken van de natuur zonder de natuur te schaden.

Bekendheid

Diverse televisieprogramma's en boeken zijn aan dit onderwerp gewijd. Onder meer Ray Mears is een bekend presentator van technieken in bushcraft en overleving (survival). Maar ook Les Hiddins alias "The Bush Tucker Man", die begin jaren 1990 op Discovery Channel te zien was en toonde hoe men in de Australische outback aan voedsel (bush tucker) kon komen. In 2013 startte Discovery Channel een serie programma's waarin oud-legerkapitein Ed Stafford werd gedropt in een onherbergzaam gebied om zich daar tien dagen staande te houden, zonder hulpmiddelen en zonder cameraploeg.

In Nederland en België zijn diverse organisaties actief die opleidingen, cursussen en activiteiten op het gebied van bushcraft aanbieden.

Zie ook

• Lijst van eetbare paddenstoelen

Bronnen, noten en/of referenties