Christensocialisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Christen-socialisme)
Ga naar: navigatie, zoeken
SOCIALISME

Rode vlag
Ontwikkeling

Geschiedenis van het socialisme

Ideeën

Gelijkwaardige behandeling
Economische democratie
Technocratie
Directe democratie
Staatsbedrijf
Basisinkomen
Socialisatie (economie)

Varianten

Communisme
Democratisch socialisme
Libertarisch socialisme
Marktsocialisme
Sociaal-anarchisme
Syndicalisme
Sociaaldemocratie
Revolutionair socialisme
Socialisme van de 21ste eeuw
Vroege socialisme

Mensen

Claude Henri de Saint-Simon
Robert Owen
Karl Marx
Friedrich Engels
Ferdinand Lassalle
William Morris
John Dewey
Edvard Kardelj
Robin Hahnel
Michael Albert
Manuel Sacristán

Organisaties

Eerste Internationale
Tweede Internationale
Comintern
Vierde Internationale
Socialistische Internationale (1951)
Wereldfederatie van democratische jeugd
International Union of Socialist Youth

Portaal  Portaalicoon  Politiek

Christensocialisme is een stroming binnen het religieus-socialisme die de christelijke leer en het (niet-marxistisch) socialisme combineert. Over het algemeen verwerpt men militarisme, is men pacifistisch en streeft men een socialistische samenleving na. Deze brede en niet-coherente groep omvat onder andere Anglo-katholieke socialisten[1], aanhangers van de bevrijdingstheologie en de links-aanleunende aanhangers van de katholieke sociale leer. Sommige christelijke socialisten menen dat Jezus Christus de eerste socialist was, en dat men in gemeenschap van goederen moest gaan leven (of in ieder geval een sober leven leiden), in overeenstemming met Handelingen 2 en 4. De christelijke communisten Wilhelm Weitling en Étienne Cabet beschouwden de eerste christelijke gemeenschap als voorbeeld voor een communistische maatschappij.[2][3] In het Bijbelboek Handelingen van de apostelen staat over de eerste christelijke gemeenschap:

En zij hielden vast aan de leer van de apostelen, de gemeenschap met elkaar, het breken van het brood en het zeggen van de gebeden. De apostelen deden veel indrukwekende wonderen, wat iedereen met ontzag vervulde. Allen die geloofden, vormden een gemeenschap en deelden alles samen. Ze verkochten hun have en goed en het geld werd uitgedeeld; iedereen kreeg zoveel als hij nodig had.” (Handelingen II: 42 – 47)[4]

De groep gelovigen was één hart en ziel. Niemand eiste iets van wat hij bezat voor zichzelf op, integendeel: alles was gemeenschappelijk bezit. Met grote kracht legden de apostelen getuigenis af van de opstanding van de Heer Jezus, en Gods zegen was over hen allen. Er was niemand onder hen die gebrek leed. Want wie landerijen of huizen bezaten, verkochten die. Het geld van de verkoop brachten ze naar de apostelen en ze legden het aan hun voeten neer. En iedereen kreeg zoveel toebedeeld als hij nodig had.” (Handelingen IV: 32 – 35)[4]

Het christensocialisme was en is vooral bekend in Groot-Brittannië, waar de Christian-Socialist Movement onderdeel is van de Labour Party. Bekende Britse christensocialisten waren: Frederick Denison Maurice, Charles Kingsley, Thomas Hughes, James Keir Hardie, Philip Snowden, Stafford Cripps, Tom Mann en Arthur Henderson.

In de Verenigde Staten vond men onder de oprichters van de American Socialist Party christensocialisten, zoals Norman Thomas en Upton Sinclair.

In Nederland was de christensocialistische beweging vooral actief rond de Eerste Wereldoorlog. Al omstreeks 1900 was in Eindhoven een beweging van een aantal progressieve mensen ontstaan die een economisch socialisme, een christelijke werkliedenvereniging, een maandblad, een verbruikscoöperatie en een eigen woningbouwvereniging oprichtte. De beweging werd verketterd door de katholieke geestelijkheid en afgewezen door rechtlijnige marxisten. Uiteindelijk legden deze christensocialisten de basis voor de Eindhovense SDAP-afdeling, waarin zij opgingen. Voormannen van de beweging waren de arbeider Hendrik Rooijmans en de fabrikant Eduard Redelé.[5]

De Vrije Menschen Bond, de Internationale Broederschap met onder andere Felix Ortt, en (later) de Bond van Christen-Socialisten waren bekende antimilitaristische organisaties. Er bestonden raakpunten tussen het Nederlandse christensocialisme en het christenanarchisme. De BCS voerde tijdens de Eerste Wereldoorlog campagne tegen de oorlog en behoorde tot de vredesbeweging. Na de oorlog ging de BCS ter ziele toen fractievoorzitter Willy Kruyt overstapte naar de communisten.

De bekendste Nederlandse christensocialist was Willem Banning, een prominent lid van de SDAP en later van de PvdA. Enkele andere christensocialisten:

  • Henriette Roland Holst (SDAP, CPH en Bond Communistische Propaganda Clubs)
  • Eduard Redelé
  • Gerrit Willem Melchers. (De eerste lid-dominee van de SDAP {sinds 1 september 1896}, verliet zijn ambt te Zuid-Scharwoude op 29 januari 1899, werd in Friesland propagandist voor de SDAP, sedert 1899 lid van het hoofdbestuur, kamerlid van de SDAP van 1901 tot en met 1904.)

Onderscheiden van het christensocialisme zijn die christenen die zich aansloten bij socialistische partijen, omdat zij als christen een socialistische politiek voorstonden. Deze christenen stonden onder invloed van de Zwitserse Karl Barth, die ook zelf een overtuigd socialist was. Zijn aanhangers, de barthianen (behorend tot de middenorthodoxie van de Nederlandse Hervormde Kerk), sloten zich welbewust aan bij sociaaldemocratische, zelfs radicaal-socialistische partijen, omdat ze christelijke partijvorming afwezen. Maar ook bestond er de Christelijk Democratische Unie, waar veel barthianen lid van waren. De bekendste Nederlandse christenen die zich aansloten bij socialistische partijen waren:

Vanuit CPN-hoek werd in 1973 de organisatie Christenen voor het Socialisme opgericht, die juist onder christenen het socialisme moest prediken.

Ook de bevrijdingstheologie, een stroming binnen de rooms-katholieke Kerk die vooral in Latijns-Amerika aanhang heeft, kan men tot het christensocialisme rekenen.

Zie ook[bewerken]

Bronvermelding[bewerken]

  • Dr. G.W.B. Borrie; Gerrit Willem Melchers (1869-1952)in Thoth, tijdschrift voor vrijmetselaren; XXVIe jaargang - 1975; leerling-nummer 1.