Cybernetica

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Cybernetica (van Grieks κυβερνήτης (kybernētēs, stuurman)) is de wetenschap die zich bezighoudt met besturing van biologische en mechanische systemen met behulp van terugkoppeling (feedback).

Overzicht[bewerken]

De Amerikaanse wiskundige Norbert Wiener.

De cybernetica werd als vakgebied ingevoerd door de Amerikaanse wiskundige Norbert Wiener, die in 1948 zijn boek Cybernetics: Or the Control and Communication in the Animal and the Machine publiceerde. Cybernetica is verwant met de systeemtheorie, en is van toepassing op alle stelsels met inbegrip van biologische systemen, maar bijvoorbeeld ook een eenvoudig stelsel als een thermostaat die de temperatuur in een gebouw regelt.

Het begrip terugkoppeling of regelsysteem was al bekend ver voor de tijd dat Norbert Wiener het begrip cybernetica ten doop hield. Het terugkoppelmechanisme, of regelsysteem, werd al in de 19e eeuw bij stoomlocomotieven en stoommachines toegepast bij het beheersen van de snelheid of toerental (centrifugaalregelaar of regulateur, in het Engels governor, een woord dat net als cybernetica zijn wortels heeft in het Oud-Griekse woord κυβερνήτης). Norbert Wiener was echter de eerste die het begrip informatie betrok op de werking van een teruggekoppelde lus.

De meer bekende (maar andere) betekenis van cybernetica is de fysieke samensmelting tussen mens en machine. Het menselijke lichaam wordt verrijkt of vervangen met/door elektronica of mechanische onderdelen. Andere (veelal uit sciencefiction afkomstige) gerelateerde termen zijn cyborg, bionisch of humanoïde. Het woord cyberspace, en daarvan afgeleid woorden als cybercriminaliteit enzovoorts, is aan deze populaire betekenis ontleend.

Toepassingen[bewerken]

Cybernetica heeft vele toepassingen in regeltechniek, lucht- en ruimtevaart, elektronica, robotica, kunstmatige intelligentie, biologie en biomedische wetenschappen enzovoorts, zelfs in beleid[1], didactiek[2], bedrijfsleer[3] en psychologie.[4]

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Nederlandstalig[bewerken]

  • Bok, S.T.: Cybernetica, Het Spectrum, Utrecht/Antwerpen, 1972

Duitstalig[bewerken]

  • Lars Bluma, (2005), Norbert Wiener und die Entstehung der Kybernetik im Zweiten Weltkrieg, Münster.
  • Hans Joachim Ilgauds (1980), Norbert Wiener, Leipzig.

Engelstalig[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. J.Th.A. Bressers (1989). Naar een nieuwe cybernetica in de beleidswetenschap: leren met het oog op de milieucrisis.
  2. Ludo André (1970). Cybernetica en de relevantie van cybernetische beginselen voor de didactiek.
    Hendricus Sanders (1982). Opvoedkunde en cybernetica: een pedagogisch antropologische beschouwing.
  3. Stafford Beer (1968). Cybernetica en management.
  4. Eduard Bol (1974). Psychologie en cybernetica : een leertheoretische verkenning.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek