Norbert Wiener
| Norbert Wiener | ||
|---|---|---|
 | ||
| Persoonlijke gegevens | ||
| Titulatuur/graad | Doctor of Philosophy | |
| Geboortedatum | 26 november 1894[1] | |
| Geboorteplaats | Columbia | |
| Overlijdensdatum | 18 maart 1964[1] | |
| Overlijdensplaats | Stockholm | |
| Handtekening |  | |
| Academische achtergrond | ||
| Alma mater | Harvard-universiteit (1909 – 1910),[2] Cornell-universiteit (1910 – 1911),[2] Tuftsuniversiteit (1906 – 1909),[2] Peabody School (1901 – 1903),[2] Ayer High School (1903 – 1906),[2] Harvard-universiteit (1911 – 1913),[2] Universiteit van Cambridge (1913 – 1914),[2] Georg-August-Universität Göttingen (1914 – 1915),[2] Tufts University School of Engineering | |
| Proefschrift | A Comparison Between the Treatment of the Algebra of Relatives by Schroeder and that by Whitehead and Russell | |
| Promotor | Josiah Royce, Karl Schmidt[3] | |
| Archieflocatie(s) | Bibliotheek van het Massachusetts Institute of Technology,[4] Universiteitsarchief van ETH Zürich[5] | |
| Wetenschappelijk werk | ||
| Vakgebied | wiskunde, cybernetica, informatiesystemen, toegepaste wiskunde, kansrekening, stochastisch proces, filosofie, sociotechniek | |
| Erkenning en lidmaatschap | ||
| Lid van | American Academy of Arts and Sciences, Amerikaanse Nationale Wetenschapsacademie | |
Norbert Wiener (Columbia (Missouri), 26 november 1894 - Stockholm, 18 maart 1964) was een Joods-Amerikaanse wiskundige en filosoof die bekend is geworden als grondlegger van de cybernetica.
Wiener was verder een expert in stochastische en ruis-processen en heeft belangrijke bijdragen geleverd op het gebied van de elektrotechniek, telecommunicatie en meet- en regeltechniek.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog leverde hij bijdragen aan een wiskundig geoptimaliseerde vuurgeleiding van artillerie en aan een tijdreeksanalyse voor het bepalen van de optimale grootte van scheepskonvooien met het oog op onderzeebootaanvallen. Na die oorlog keerde hij zich tegen de inzet van wetenschap voor de bewapeningsindustrie. Aan zijn belangrijke bijdragen tot de kansrekening herinneren de termen Wienerproces en Wiener-integraal. Ook het Wiener-filter is naar hem genoemd.
Wiener promoveerde op 18-jarige leeftijd aan Harvard en sprak Engels, Frans, Duits, Spaans en Chinees, in welke talen hij ook les gaf. In het dagelijks leven voldeed hij vaak aan het cliché van de verstrooide professor.[6] Hij kampte zijn leven lang met een manisch-depressieve stoornis. Hij besefte dat hij zelf wisselende cycli van manische productiviteit en zware depressies had, en dat dit een terugkerend patroon in zijn leven en werk was.[7]
Publicaties
[bewerken | brontekst bewerken]- Cybernetics (1948)
- The Human Use of Human Beings (1950)
- Ex-Prodigy (1953)
- I am a Mathematician (1956)
- Nonlinear Problems in Random Theory (1958)
- 1 2 BnF-normbestand; geraadpleegd op: 10 oktober 2015; BnF-identificatiecode: 12353336j.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 MacTutor Historisch Wiskundig archief.
- ↑ Mathematics Genealogy Project.
- ↑ https://archivesspace.mit.edu/repositories/2/resources/600.
- ↑ https://vls.hsa.ethz.ch/client/link/de/archiv/einheit/1678224c564c4a4e875adf7df4c9a13a; geraadpleegd op: 15 januari 2025.
- ↑ Nasar, S. (2000). Een schitterend brein. Amsterdam: De Bezige Bij.
- ↑ (en) Clive Thompson, 'Dark Hero of the Information Age': The Original Computer Geek. The New York Times (20 maart 2025). Gearchiveerd op 3 mei 2021.