Deng Xiaoping

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Deng Xiaoping
邓小平
Deng Xiaoping in 1979
Deng Xiaoping in 1979
Geboren 22 augustus 1904
Xiexing, Guang'an, Sichuan, China
Overleden 19 februari 1997
Peking, Volksrepubliek China
Politieke partij Communistische Partij van China
Voorzitter van de Centrale Adviserende Commissie van de Communistische Partij van China
Aangetreden 13 september 1982
Einde termijn 2 november 1987
Voorganger Geen
Opvolger Chen Yun
Voorzitter van de Centrale Militaire Commissie van de Communistische Partij van China
Aangetreden 28 juni 1981
Einde termijn 9 november 1989
Voorganger Hua Guofeng
Opvolger Jiang Zemin
Voorzitter van het Nationaal Comité van de Chinese Politieke en Raadgevende Volksconferentie
Aangetreden 8 maart 1978
Einde termijn 17 juni 1983
Voorganger Zhou Enlai
vacant (1976-1978)
Opvolger Deng Yingchao
Lid van het Nationaal Volkscongres
Aangetreden 18 april 1959
Einde termijn 21 december 1964
Aangetreden 26 februari 1978
Einde termijn 19 februari 1997
Eerste Vicepremier van de Volksrepubliek China
Aangetreden 17 februari 1975
Einde termijn 18 juni 1983
Voorganger Lin Biao
Opvolger Wan Li
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Deng Xiaoping (Guang'an, 22 augustus 1904 - Peking, 19 februari 1997) was een Chinees staatsman. Tijdens zijn regeerperiode kende het land een forse economische groei, hoewel er er ook veel ongelijkheid kwam en een groeiende kloof tussen arm en rijk.

Levensloop[bewerken]

Deng Xiaoping werd geboren in het plaatsje Xiexing in de tegenwoordige stadsprefectuur Guang'an. Dengs vader was een rijke Hakka-landeigenaar en zijn moeder was een concubine. Zijn vader was sterk gekant tegen de heersende Qing-dynastie en was een liberaal en aanhanger van Sun Yat-sen (de vader des vaderlands), die later de eerste president van de Republiek China werd.

In de jaren twintig studeerde Deng in Frankrijk waar hij zich bij de Chinese communistische studentenvereniging aansloot. In 1926 week hij uit naar Moskou. Terug in China werd hij lid van de Communistische Partij van China (CCP) en leidde hij vanaf het eind van de jaren twintig een communistische guerrillabeweging die tegen de nationalistische Kwomintang van Chiang Kai-shek streed.

Deng maakte de Lange Mars mee (jaren dertig) en nam deel aan het verzet tegen de Japanners. In 1945 werd hij lid van het Centraal Comité van de CCP. In 1949 namen de communisten de macht over en kwam de Volksrepubliek China tot stand. In 1952 werd Deng vicepremier en lid van het Politbureau. In 1956 werd hij lid van het Permanente Comité van het Politbureau (het machtigste orgaan van de partij) en tevens secretaris-generaal van de CCP. Binnen de CCP was hij nu na Mao Zedong de machtigste man. Tijdens de Grote Sprong Voorwaarts was hij de naaste medewerker van Mao.

Deng Xiaoping werkte tijdens de Grote Sprong Voorwaarts (jaren vijftig) nauw samen met Liu Shaoqi, de voorzitter van de Chinese Volksrepubliek. Na het uitbreken van de Culturele Revolutie (1966) viel Deng samen met Liu Shaoqi in ongenade en werd hij beschouwd als de "kapitalistische leider nummer twee", na Shaoqi. Van 1966-1969 bekleedde hij geen enkel ambt. In 1975 was het land zover ingestort dat men Deng niet meer kon missen en werd hij gerehabiliteerd. Dankzij bemiddeling van premier Zhou Enlai werd Deng vicepremier en vicevoorzitter van de Communistische Partij van China, maar na de dood van Zhou in januari 1976 viel hij opnieuw in ongenade.

Na het overlijden van Mao in september 1976 verscheen Deng weer op het politieke toneel. In de machtsstrijd tussen de Bende van Vier (waaronder Mao's weduwe Jiang Qing) en de "gematigden", geleid door Deng, kwam Deng als overwinnaar naar voren. In 1977 werd hij opnieuw vicepremier en vicevoorzitter van de CCP. Een jaar later introduceerde hij een economische hervorming met de naam Opendeurpolitiek. Hij voerde het "kapitalisme met socialistische trekjes" in, dat nu nog steeds als hoofdeconomisch beleid geldt in de Volksrepubliek China. Door deze hervorming heeft China een forse economische groei kunnen maken. Het beleid had de leus: "voor het binnenland hervorming en voor het buitenland zetten wij de deur open". In 1980 trad hij als vicepremier af en in 1982 tevens als vicevoorzitter van de CCP.

"Kleine Deng" (hij was maar 1,55 m) bleek een voorstander van goede betrekkingen met de Verenigde Staten en het Westen. Onder zijn bewind herstelde hij de vriendschap tussen China en de Sovjet-Unie. In 1987 legde Deng zijn functie als voorzitter van de Centrale Advies Commissie van de CCP neer. In 1989, na het onderdrukken van de studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede, benoemde hij zijn protegé Jiang Zemin tot zijn opvolger en sindsdien speelde hij nog een rol op de achtergrond. Hij legde zijn laatste officiële functie, voorzitter van de staatscommissie voor de strijdkrachten, op 21 maart 1990 neer. Desondanks bleef hij tot zijn dood in 1997 op de achtergrond China's onbetwiste leider.

De hervormingen van Deng werden samengevat in het motto: "Het maakt niet uit of de kat wit of zwart is, als hij maar muizen vangt". Hiermee bedoelde hij te zeggen dat het politieke systeem niet zo belangrijk is, maar dat er resultaten moesten worden geboekt.

Deng Xiaoping overleed op 19 februari 1997 op 92-jarige leeftijd, kort vóór de hereniging van Hongkong met de Volksrepubliek China (1 juli 1997).

Overlijden en reactie[bewerken]

Deng Xiaoping overleed op 19 februari 1997 op 92-jarige leeftijd van een longinfectie en de ziekte van Parkinson. Hoewel zijn opvolger Jiang Zemin in sterke controle was, handhaafde het overheidsbeleid de politieke en economische filosofieën van Deng. Officieel werd Deng beschreven als een 'grote marxist, grote Proletarische revolutionair, staatsman, militair strateeg en diplomaat, een van de belangrijkste leiders van de Communistische Partij van China, het Volksbevrijdingsleger van China en de Volksrepubliek China; grote architect van China's socialistische openstelling en gemoderniseerde constructie, de grondlegger van de Deng Xiaoping-theorie.

Alhoewel het publiek grotendeels was voorbereid op de dood van Deng, zoals geruchten al lang circuleerden, werd de dood van Deng gevolgd door de grootste publiekelijk gesanctioneerde vertoon van verdriet voor elke Chinese leider sinds Mao Zedong. Dengs dood in de media daarentegen werd aangekondigd zonder enige titel (Mao heette de Grote Leider en leraar, Deng was eenvoudig 'Kameraad'), of enige emotionele ondertoon van de nieuwsankers die de boodschap brachten.

Om 10:00 uur in de ochtend van 24 februari werd het volk gevraagd door premier Li Peng om 3 minuten stilte te houden. De vlaggen van het land vlogen meer dan een week op halve mast. De landelijke televisiebegrafenis, die een eenvoudige en relatief privé-affaire was, bijgewoond door de leiders van het land en de familie van Deng, werd uitgezonden op alle kabelkanalen. Jiang's betraande lofrede aan de overleden hervormingsgezinde leider verklaarde: 'Het Chinese volk houdt van, dankt, rouwt en koestert de herinnering aan kameraad Deng Xiaoping omdat hij zijn levenslange energieën wijdde aan het Chinese volk, onsterfelijke prestatie leverde voor de onafhankelijkheid en bevrijding van de Chinese natie'. Jiang zwoer om het beleid van Deng voort te zetten.

Na de begrafenis werden zijn organen gedoneerd aan medisch onderzoek, de resten werden gecremeerd en zijn as werd vervolgens op zee verspreid, naar zijn wensen. De komende twee weken runden Chinese staatsmedia nieuwsverhalen en documentaires met betrekking tot het leven en dood van Deng, met het reguliere 19:00 nationale nieuws in de avond dat bijna twee uur duurde ten opzichte van de reguliere uitzendtijd.

Bepaalde delen van de Chinese bevolking, met name de moderne maoïsten en radicale hervormers (uiterst links en uiterst rechts), hadden een negatieve kijk op Deng. In het jaar dat volgde, werden nummers als 'Het verhaal van de lente' van Dong Wenhua, die ter ere van Deng werden gemaakt, wederom veel gespeeld.

Er was een aanzienlijke hoeveelheid internationale reactie op de dood van Deng: VN-secretaris-generaal Kofi Annan zei dat Deng herinnerd moest worden "in de internationale gemeenschap als een belangrijke architect van de modernisering en de enorme economische ontwikkeling van China". De Franse president Jacques Chirac zei: "In de loop van deze eeuw hebben maar weinig mannen, net als Deng, een enorme menselijke gemeenschap geleid door zulke ingrijpende en bepalende veranderingen in te voeren"; De Britse premier John Major gaf commentaar op de sleutelrol van Deng bij de terugkeer van Hong Kong naar Chinese controle; De Canadese premier Jean Chrétien noemde Deng een "centrale figuur" in de Chinese geschiedenis. De Kuomintang-voorzitter in Taiwan heeft ook zijn innige deelneming toegezonden en zei dat het verlangde naar vrede, samenwerking en welvaart. De Dalai Lama sprak spijt uit.



Zie ook[bewerken]