Derevljanen

Igor ontvangt tribuut van de Derevljanen
Schilderij van Klavdi Lebedev

De Derevljanen (Oekraïens: Деревляни, Derevljany, Russisch: Древляне, Drevljane) waren een Slavische stam die van de 6e tot de 10e eeuw in Polesië en Rechteroever-Oekraïne woonde, ten westen van de Poljanen en aan de rivieren Teteriv, Oezj, Oebort en Stviga. In het westen reikte het woongebied tot de Sloetsj, waar de Wolynjanen en Boezjanen woonden. Ten noorden woonden de Dregovitsjen.

Etymologie

De naam van de stam is afgeleid van het Slavische woord дерево of древо (derevo of drevo), wat "boom" of "woud" betekent, ofwel "Woudbewoners". Volgens de Nestorkroniek woonden de Derevljanen "als dieren in het woud". Ze doden elkaar en aten onreine dingen. Ze ontvoerden jonge vrouwen en kenden geen huwelijk.

Schatplicht

De wraak van Olga
Radziwiłłkroniek, 15e eeuw

De Derevljanen verzetten zich heftig tegen de pogingen van het Kievse Rijk hen te annexeren. Volgens een aantal kronieken hadden de Derevljanen hun eigen vorsten en waren vaak in oorlog met de Polanen. In 883 onderwierp Oleg de Wijze de Derevljanen aan het Kievse Rijk. In 907 namen de Derevljanen deel aan de militaire campagne van het Kievse Rijk tegen het Byzantijnse Rijk. Na de dood van Oleg in 912 betaalden de Derevljanen geen tribuut meer. De Varjagische krijgsheer Sveneld maakte de Derevljanen aan hemzelf schatplichtig. Olegs opvolger Igor van Kiev probeerde om na Sveneld tribuut te heffen, maar de Derevljanen kwamen in opstand en doodden hem in 945. Igors weduwe Olga van Kiev nam wraak op de Derevljanen door hun hoofdstad Iskorosten (het huidige Korosten) en andere steden tot de grond af te branden en hun adel en vertegenwoordigers te doden. Volgens de legenden werden bij de grafheuvel van Igor 5000 Derevljanen ter dood gebracht. Na hun onderwerping maakte Olga hun grondgebied tot een apanage van Kiev met het centrum in Vroetsjy (het huidige Ovroetsj). De laatste vermelding van de Derevljanen was in een kroniek van 1136, toen hun land door Jaropolk II als een geschenk aan de Kerk van de Heilige Maagd van de Tienden werd gegeven.

Archeologie

Archeologisch maakten ze deel uit van de Loeka-Rajkycultuur. De Derevljanen lieten veel archeologische sporen achter, zoals agrarische nederzettingen met kuilwoningen, begraafplaatsen met en zonder grafheuvels, versterkte steden zoals Vroetsjy en Gorodsk nabij Malyn (vermoedelijk de residentie van de Derevljaanse vorst Mal) en anderen. De belangrijkste stad van de Derevljanen was Iskorosten, waar men nog steeds een groep van compacte oude nederzettingen kan zien. Tegen het einde van het eerste millennium waren de Derevljanen goed ontwikkeld in landbouw en handwerk.