Eerste Nationale Vergadering

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Eerste Nationale Vergadering
Kabinet in Nederland Vlag van Nederland
Eerste Nationale Vergadering.jpg
Start 1 maart 1796
Eind 31 augustus 1797
Voorganger Staten-Generaal van de Republiek der Verenigde Nederlanden
Opvolger Tweede Nationale Vergadering
Nederlandse regering
Portaal  Portaalicoon   Politiek

De Eerste Nationale Vergadering was het landelijke parlement ten tijde van de Bataafse Republiek en bestond van 1 maart 1796 tot 31 augustus 1797. De belangrijkste taak was het opstellen van een grondwet. Het gaat door als de eerste moderne nationale volksvertegenwoordiging in het overgrote deel van wat in de volgende eeuw Nederland werd genoemd.

Democratisch[bewerken]

De Vergadering bestond uit 126 leden die met getrapte verkiezingen uit 126 districten verkozen waren en daarmee was dit het begin van de democratie in wat grotendeels Nederland is. Het was wel een vorm van censuskiesrecht: er mocht alleen gestemd worden door mannen vanaf 23 jaar en die niet van de bedeling leefden. Potentiële stemmers dienden om te mogen stemmen een verklaring af te leggen tegen de aristocratie en tegen het stadhouderschap.[1] Buitenlanders waren uitgesloten van stemrecht. Elk district bestond uit 15.000 kiezers. Stemgerechtigde burgers kozen op zogenaamde 'grondvergaderingen' één 'kiezer', ofwel kiesman. Deze kwamen op hun beurt per dertigtal bij elkaar en kozen dan één afgevaardigde. De Vergadering kende geen quorum.[2]

De vergadering bereikte al snel een aantal successen. De scheiding tussen kerk en staat werd een feit, de katholieken, dissenters (remonstranten en doopsgezinden) en joden kregen gelijke rechten. De voorzitter was feitelijk parlementsvoorzitter, premier én staatshoofd. Het voorzitterschap wisselde elke twee weken.

Verdeeldheid[bewerken]

De gekozenen vormden drie groepen. De unitariërs, die een eenheidsstaat voorstaan, de federalisten, die grote bevoegdheden aan de gewesten wilden geven en de moderaten die probeerden de beide andere groepen bij elkaar te brengen. Daarnaast kwam de strijd tussen protestanten en katholieken naar voren. In een eenheidsstaat zouden de katholieken een grotere invloed krijgen dan in een federale staat.

Leidende politieke figuren:

Grondwet[bewerken]

Het samenstellen van de grondwet werd overgelaten aan een commissie van 21 gekozen leden, die in de vergadering direct vervangen werden door anderen. In januari 1797 was het ontwerp klaar en werden 918 artikelen, bijgenaamd "het dikke boek", aan de vergadering voorgelegd. Het ontwerp werd bij stemming afgewezen en omdat de vergadering slechts een mandaat had van anderhalf jaar, werd deze in september 1797 ontbonden. Een Tweede Nationale Vergadering kreeg de vervolgopdracht. Pas na een staatsgreep van unitariërs gesteund door de Franse regering in januari 1798 kreeg het land zijn eerste staatsregeling.

Leden[bewerken]

Bekende leden waren:

Literatuur[bewerken]

  • J. Oddens, Pioniers in schaduwbeeld: het eerste parlement van Nederland 1796-1798, Uitgeverij Vantilt, 2013, ISBN 9789460041099

Zie ook[bewerken]

  1. Berg, J.Th.J. & Vis, J.J. De eerste honderdvijftig jaar. Parlementaire geschiedenis van Nederland 1796-1946, p. 42
  2. Berg, J.Th.J. & Vis, J.J. De eerste honderdvijftig jaar. Parlementaire geschiedenis van Nederland 1796-1946, p. 49